Con trai chia thừa kế không có tên mẹ, vì sao di chúc có nguy cơ bị hủy?

Từ câu chuyện ông A. (ở TPHCM) lập di chúc chia tài sản cho vợ con nhưng không có tên mẹ ruột dẫn đến nguy cơ về những tranh chấp liên quan tới chia di sản thừa kế giữa nàng dâu với các mẹ chồng và anh chị em bên chồng được Dân trí đăng tải trong bài viết Chồng mất, người phụ nữ bỏ 6 tỷ đồng để anh em bên chồng ký từ chối tài sản , một câu hỏi chung được nhiều người đặt ra là vì sao người mẹ không có tên trong di chúc nhưng vẫn có quyền yêu cầu con trai chia tài sản?

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Lưu Thị Kiều Trang (Giám đốc Công ty Luật Khải Hoàn Tâm, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết pháp luật tôn trọng ý chí và nguyện vọng của người có di sản trong việc phân chia di sản thừa kế. Việc chia di sản theo quy định pháp luật chỉ áp dụng trong trường hợp người để lại di sản không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. 

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người để lại di sản được mặc sức quyết định nội dung di chúc mà không phải tuân theo quy định pháp luật. Pháp luật mà cụ thể là Bộ luật Dân sự 2015 đã có những quy định cụ thể nhằm mang tính ràng buộc, bảo đảm di chúc được xác lập một cách hợp lý, bảo đảm quyền và lợi ích không chỉ của người lập di chúc mà cả những người thân thích với họ. 

Cụ thể, Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định những đối tượng bao gồm con chưa thành niên, con thành niên mà không có khả năng lao động, cha mẹ và vợ chồng là những đối tượng thuộc trường hợp người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. 

Theo đó, họ được quyền hưởng kỷ phần thừa kế tương đương 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật. Trường hợp họ không được lập di chúc để cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 thì có quyền yêu cầu kỷ phần thừa kế có giá trị tương đương 2/3 của một suất thừa kế theo quy định pháp luật. 

Quy định này chỉ không áp dụng với người từ chối nhận di sản theo Điều 620 hoặc người không có quyền hưởng di sản thừa kế theo khoản 1, Điều 621 Bộ luật này. 

Đối chiếu với trường hợp mà Dân trí đã đăng tải, ông A. có khối tài sản trị giá khoảng 100 tỷ đồng và có 7 người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm 1 người vợ hợp pháp, 1 người mẹ còn sống và 5 người con. Nếu chia theo pháp luật, một suất thừa kế của ông A. sẽ có giá trị khoảng 14,28 tỷ đồng. 

Căn cứ Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, do mẹ đẻ ông A. không có trong di chúc, bà có quyền yêu cầu được hưởng kỷ phần thừa kế tương đương 2/3 suất của một người thừa kế, tức có quyền yêu cầu hưởng phần tài sản có giá trị khoảng 9,5 tỷ đồng. Bởi vậy, việc loại người mẹ này khỏi danh sách người được hưởng kỷ phần thừa kế là không đúng quy định pháp luật. 

Trường hợp này, việc bà cụ không đồng ý ký từ chối di sản và yêu cầu được hưởng phần di sản thừa kế là hoàn toàn đúng quy định pháp luật. Thậm chí, trong trường hợp tiếp tục không được chia thừa kế, bà hoàn toàn có quyền khởi kiện tới Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu hủy di chúc đã lập và chia thừa kế lại theo quy định pháp luật.