Tàu ở eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).
AFP dẫn nguồn thạo tin ngày 15/4 cho biết Iran có thể sẵn lòng để các tàu sử dụng phía bên kia của eo biển Hormuz thuộc vùng biển của Oman mà không có bất kỳ sự cản trở nào từ phía Tehran.
Nguồn tin không nói rõ liệu Iran có đồng ý dọn sạch bất kỳ loại thủy lôi nào mà họ có thể đã rải trong đoạn đường thủy đó hay không, hoặc liệu tất cả các con tàu, ngay cả những tàu có liên quan đến Israel, có được phép đi qua tự do hay không.
Tuy nhiên, nguồn tin nói thêm, đề xuất này phụ thuộc vào việc liệu Washington có sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu của Tehran hay không, một điều kiện trung tâm cho bất kỳ bước đột phá tiềm năng nào liên quan đến eo biển Hormuz.
Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi. Bộ Ngoại giao Iran cũng chưa đưa ra bình luận.
Một nguồn tin an ninh phương Tây cho biết đề xuất để tàu thuyền đi qua vùng biển Oman mà không bị cản trở đã được thực hiện, mặc dù chưa rõ liệu đã có bất kỳ phản hồi nào từ phía Washington hay chưa.
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã dẫn đến sự gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu lớn nhất từ trước đến nay khi Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz, nơi xử lý khoảng 20% lưu lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Hàng trăm tàu chở dầu cùng các loại tàu khác và 20.000 thủy thủ đã bị mắc kẹt bên trong Vùng Vịnh kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2. Một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần đã có hiệu lực vào ngày 8/4. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm qua cho biết cuộc chiến đã gần kết thúc, nhưng quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là một vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán.
Eo biển Hormuz, chỉ rộng 34km nằm giữa Iran và Oman, là lối đi từ Vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương và là tuyến đường chính cho các nguồn cung năng lượng từ Trung Đông cùng các hàng hóa thiết yếu khác bao gồm cả phân bón.
Nếu được xác thực, đề xuất trên sẽ là bước đi hữu hình đầu tiên của Tehran nhằm rút lại các ý tưởng mang tính đối đầu hơn được đưa ra trong những tuần gần đây, bao gồm việc thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy quốc tế và yêu cầu chủ quyền đối với eo biển Hormuz.
Đề xuất của Iran cũng sẽ là động thái đầu tiên hướng tới việc khôi phục hiện trạng đi lại qua eo biển vốn đã được duy trì trong nhiều thập niên.
Các quốc gia thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc họp tại London tuần này đã bác bỏ ý tưởng về việc Iran áp đặt phí đối với tàu thuyền sử dụng eo biển. IMO cho rằng việc thu phí sẽ "tạo ra một tiền lệ nguy hiểm".
Eo biển Hormuz là một trong những vấn đề trọng tâm của cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hôm 11/4. Cuộc đàm phán đổ vỡ khi 2 bên chưa tìm được tiếng nói chung trong một số vấn đề.
Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu chở dầu rời cảng Iran vào hôm 13/4 nhằm gây sức ép lên Tehran.
Quân đội Mỹ tuyên bố đã ngăn chặn thành công 10 tàu thuyền cố gắng rời khỏi các cảng của Iran trong vòng 48 giờ đầu tiên kể từ khi thiết lập lệnh phong tỏa hàng hải.
Mặc dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định không có tàu thuyền nào vượt qua được lệnh phong tỏa, nhưng dữ liệu theo dõi hàng hải dường như cho biết điều ngược lại.
Dữ liệu theo dõi cho thấy ít nhất 3 con tàu khởi hành từ các cảng của Iran đã băng qua eo biển Hormuz, mặc dù một số tàu chọn tuyến đường này sau đó đã quay đầu.
Theo nhà cung cấp dữ liệu hàng hải Kpler, 3 con tàu này nằm trong số ít nhất 7 tàu có liên quan đến Iran đã đi qua eo biển sau khi lệnh phong tỏa của Washington có hiệu lực.
