Ông Nguyễn Văn Thân: Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua “tam khó”

DNNVV - lực lượng quan trọng của nền kinh tế

Nói với PV Dân trí, ĐBQH Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam khẳng định, ở bất cứ quốc gia nào, DNNVV luôn là một lực lượng đóng vai trò quan trọng.

Những năm qua, cộng đồng DNNVV lớn mạnh rất nhanh, nhận được sự quan tâm khích lệ to lớn và có nhiều thuận lợi trong hoạt động, tuy nhiên, cũng gặp không ít khó khăn, thách thức.

Theo đánh giá của ông Thân, đội ngũ DNNVV nước ta còn non trẻ so với các nước trong khu vực và trên thế giới, chưa có tích lũy nhiều về vốn, tri thức, công nghệ và kinh nghiệm kinh doanh. Quy mô doanh nghiệp nhỏ, số vốn ít (trên 90% có quy mô dưới 10 tỷ đồng), công nghệ còn lạc hậu, trình độ quản lý chưa cao, chưa chuyên nghiệp, năng lực huy động và hấp thụ vốn thấp. Một bộ phận DNNVV đang chật vật với 3 vấn đề, hay gọi là “tam khó”: khó tiếp cận vốn, khó tiếp cận đất đai mặt bằng, và khó thích ứng với thủ tục hành chính.

Thời điểm hiện nay, tình hình bất ổn của kinh tế thế giới đang có những tác động đáng kể đến nguồn cung và hoạt động giao thương với nước ngoài của cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có khối DNNVV. Có những doanh nghiệp phát triển, nhưng cũng có những doanh nghiệp phải rời khỏi thị trường. Tuy nhiên, về xu thế chung, số doanh nghiệp tham gia và quay trở lại vẫn lớn hơn số rút lui.

Với việc xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất, vừa qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã ban hành hàng loạt chính sách đột phá, mang lại nhiều điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trên tinh thần tinh thần “Nhà nước kiến tạo; doanh nghiệp tiên phong; công tư đồng hành; đất nước phát triển; nhân dân hạnh phúc”. Tuy nhiên, về phần mình, doanh nghiệp cần tiếp thu và tận dụng được tối đa những lợi thế mà chính sách mang lại.

Nhiều kiến nghị để DNNVV phát triển

“Một đặc thù của cộng đồng DNNVV là thiếu nguồn lực để nghiên cứu chính sách; thậm chí một bộ phận còn thờ ơ. Ở đây cũng phải thông cảm rằng, cộng đồng doanh nghiệp của chúng ta xuất hiện muộn hơn so với các nước, việc thành lập và vận hành của nhiều doanh nghiệp còn đơn giản, chưa bài bản, chưa có bề dày, do đó việc nghiên cứu và ứng dụng chính sách vào thực tiễn còn yếu” – Chủ tịch Hiệp hội DNNVV nhận xét tại cuộc phỏng vấn podcast do báo Dân trí tổ chức, có sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam - VietinBank.

Trách nhiệm của Hiệp hội là góp phần phổ biến cơ chế, chính sách, nhưng trước hết phải là sự chủ động của doanh nghiệp.

Ngoài ra ông Thân cũng chia sẻ thẳng thắn rằng, thời gian qua một số chính sách được ban hành với những ưu đãi rất tốt, song doanh nghiệp không khai thác được. Ví dụ như Quỹ hỗ trợ DNNVV chưa được khai thác hiệu quả. Hiệp hội đang đề nghị Quốc hội trong nhiệm kỳ này sửa đổi Luật hỗ trợ DNNVV, qua đó sửa đổi, bổ sung cách thức hoạt động của Quỹ này.

Về phần doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Thân cũng chia sẻ, doanh nghiệp trẻ cần dũng cảm, phải có tinh thần mạo hiểm, dám dấn thân chứ không nên ỷ lại, trông chờ toàn bộ vào chính sách.

Về mặt bằng, Nghị định 20 của Chính phủ đã cụ thể hóa Nghị quyết 198 của Quốc hội, trong đó có chính sách khuyến khích các DNNVV tham gia vào cụm công nghiệp, làng nghề để tạo ra sự cộng hưởng và lan tỏa. Chính sách đúng đắn song theo ông Thân vẫn còn nhiều vấn đề. Ví dụ như có quy định dành diện tích bình quân 20 ha/khu hoặc 5% diện tích cho DNNVV nhưng thực tế không dễ, khó được chủ cụm công nghiệp tạo điều kiện.

Ông Thân cho biết đang kiên trì đề nghị Nhà nước dành 30% đầu tư công cho DNNVV. Theo đó, có những gói thầu chỉ dành cho DNNVV, doanh nghiệp lớn không được tham gia. DNNVV được Nhà nước thanh toán trực tiếp theo giá đấu thầu. Chính sách này tạo việc làm cho DNNVV, cũng là tiền đề để nhóm doanh nghiệp mới thành lập nhận được những ưu đãi chính sách khác của Nhà nước như được hưởng 3 năm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, người lao động được 2 năm miễn thuế thu nhập cá nhân, 4 năm tiếp theo giảm 50%.

Theo đề nghị của vị ĐBQH, nên đặt chỉ tiêu về DNNVV cho địa phương, ví dụ năm 2026 có bao nhiêu doanh nghiệp và đến năm 2030 con số sẽ tăng lên mức nào. Cả nước phấn đấu mức 2 triệu doanh nghiệp theo nghị quyết Đại hội Đảng, thì từng địa phương phải có phần cụ thể của mình và phải sòng phẳng chấm KPI.

Về việc khuyến khích hộ kinh doanh “nâng cấp” lên DNNVV, ông Thân cho biết, cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh nhưng phần lớn trong số đó chưa tìm hiểu kỹ chính sách. Trong khi thực tế là cánh cửa đón hộ kinh doanh gia nhập doanh nghiệp rất thuận lợi: 3 năm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, 2 năm miễn thuế thu nhập cá nhân và 4 năm tiếp theo giảm 50% với khoản thu từ tiền lương, tiền công... Bên cạnh đó là hàng loạt chính sách ưu đãi về đất đai và tín dụng, đặc biệt là với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup).

Riêng với quy định hiện nay, hộ kinh doanh khai thuế, nộp thuế với doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, Hiệp hội đang đề nghị nâng mức này lên mức 2 tỷ đồng.