Toàn cảnh mạng lưới của Mỹ phong tỏa hàng hải Iran

Chiến dịch huy động nhiều lực lượng

Trong một diễn biến đầy kịch tính tại Vùng Vịnh, quân đội Mỹ tuyên bố đã triển khai một chiến dịch phong tỏa hàng hải quy mô lớn nhằm vào các cảng của Iran.

Trong khi Iran đã ngăn cản hầu hết tàu bè đi qua eo biển Hormuz kể từ tháng 3, các tàu chở dầu của Iran vẫn được phép quá cảnh để giao hàng. Lệnh phong tỏa của Mỹ nhằm chấm dứt các hoạt động xuất khẩu này để gây áp lực lên nền kinh tế của Iran.

Kể từ đầu tuần này, Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) xác nhận đã thiết lập một mạng lưới phong tỏa dày đặc với sự tham gia của hơn 10.000 binh sĩ, bao gồm cả Thủy quân lục chiến và các lực lượng đặc nhiệm, cùng với gần 20 tàu chiến và hàng chục máy bay quân sự hiện đại. Hạm đội của Mỹ gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln, các tàu khu trục và tàu tấn công đổ bộ.

Theo thông báo mới nhất trên nền tảng X, CENTCOM khẳng định đã ngăn chặn thành công 10 tàu thuyền cố gắng rời khỏi các cảng của Iran chỉ trong vòng 48 giờ đầu tiên. Trong đó, một tàu khu trục tên lửa dẫn đường của Mỹ đã trực tiếp ép một con tàu phải quay trở lại lãnh hải Iran khi nó đang cố gắng vượt qua ranh giới phong tỏa.

CENTCOM cho biết các tàu khu trục tên lửa dẫn đường nằm trong số các khí tài thực hiện phong tỏa. Mỗi tàu có thủy thủ đoàn hơn 300 người "được huấn luyện bài bản trong việc tiến hành các hoạt động hàng hải tấn công và phòng thủ”.

Thách thức lớn

Theo các nhà phân tích quân sự, thông thường các lực lượng đặc nhiệm vũ trang sẽ thực hiện việc tiếp quản tàu bằng cách đu dây xuống từ trực thăng.

Ông Steve Prest, cộng tác viên tại Viện nghiên cứu quốc phòng Hoàng gia Anh và là cựu chuẩn tướng Hải quân Anh, cho biết có những thách thức lớn trong việc thực thi lệnh này.

Ông nói Hạm đội 5 của Mỹ, thường đặt trụ sở tại Bahrain và chịu trách nhiệm về các hoạt động quân sự của Mỹ ở Trung Đông, có một bức tranh tình báo toàn diện về lưu lượng tàu thương mại trong khu vực.

Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc theo dõi những con tàu tìm cách che giấu hành tung khi Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) của chúng báo cáo vị trí và di chuyển giả mạo. Ví dụ, AIS có thể hiển thị con tàu đang neo đậu ở phía bắc Vùng Vịnh trong khi thực tế nó đã đi đến đảo Kharg.

Vấn đề cũng có thể nảy sinh nếu một con tàu ghé vào cảng của một quốc gia thứ ba trước khi cố gắng rời khỏi eo biển Hormuz, đặt ra câu hỏi khi nào thì một lần ghé cảng trước đó được tính là một lần ghé thăm Iran. Quân đội Mỹ tuyên bố chỉ chặn các tàu xuất phát từ các cảng hoặc vùng biển ven bờ của Iran.

Ông Prest cũng cho biết có khả năng việc phá vỡ phong tỏa có thể diễn ra thông qua hình thức chuyển tải từ tàu sang tàu ở vùng biển quốc tế mà con tàu không bao giờ đi vào lãnh hải của Iran. Điều đó đòi hỏi lực lượng Mỹ phải theo dõi, đánh giá và quyết định trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào. Các phương tiện để làm việc này bao gồm từ không gian mạng, vệ tinh, máy bay không người lái và phân tích tình báo hỗ trợ bởi AI cho đến máy bay tuần tra hàng hải, tàu chiến có phi hành đoàn, trực thăng hải quân và biệt kích.

Ông Prest cho biết hoạt động giám sát chính sẽ diễn ra ngay tại vịnh Ba Tư để theo dõi hoạt động của các con tàu ở đó và trên bờ biển Iran tại vịnh Oman. Ông tin rằng bất kỳ sự ngăn chặn tàu bè nào cũng có khả năng diễn ra xa hơn ở vịnh Oman hoặc biển Ả Rập, vượt qua eo biển Hormuz, để các tàu hải quân Mỹ nằm ngoài tầm với của các khẩu đội tên lửa và máy bay không người lái ven biển của Iran.

Tuy nhiên, đó là một vùng đại dương khổng lồ đòi hỏi nhiều tàu chiến để duy trì lệnh phong tỏa.

Theo ông Prest, cần một hoặc nhiều tàu để chặn một con tàu và phần lớn phụ thuộc vào loại tàu bị nhắm mục tiêu. "Có thể một đội đột kích sẽ được đưa lên con tàu mục tiêu. Thông thường việc này sẽ do các biệt kích dẫn đầu, những người sẽ đu dây nhanh từ trực thăng hoặc leo thang từ một chiếc thuyền”, ông Prest nói.

Một thủy thủ đoàn dân sự gần như rất khó có khả năng phản kháng các cuộc đột kích như vậy, nhưng nếu tàu của các quốc gia được tàu chiến của họ hộ tống hoặc có các biệt đội quân sự trên boong, "thì vấn đề sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều. "Rất khó có khả năng Hải quân Mỹ sẽ cố gắng lên các con tàu có sự hộ tống như vậy”, ông Prest nhận định.