Từ đầu năm 2026, các chỉ đạo ở cấp Trung ương đã dần cụ thể hóa việc sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập theo từng lĩnh vực.
Tại Nghị quyết 105/NQ-CP ban hành tháng 4/2026, Chính phủ yêu cầu tiếp tục sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trong tổng thể kiện toàn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị. Nội dung này được đặt song song với yêu cầu sắp xếp doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục và y tế, cho thấy phạm vi điều chỉnh rộng và có tính liên thông giữa các khu vực.
Trước đó, Quyết định 282/QĐ-TTg về kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2026-2030 xác định rõ mốc thời gian, trong đó giai đoạn 2026-2027 là thời điểm tập trung hoàn thiện thể chế và tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập trên cả nước.
Các chỉ đạo cũng nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là không làm gián đoạn việc cung ứng dịch vụ công thiết yếu, đồng thời giảm đầu mối, tăng quy mô và gắn với cơ chế tự chủ tài chính.
Nguyên tắc xuyên suốt là không làm gián đoạn việc cung ứng dịch vụ công thiết yếu (Ảnh: Hoàng Lê).
Sắp xếp theo từng lĩnh vực, gắn với định mức cụ thể
Trong giáo dục nghề nghiệp, mỗi tỉnh, thành phố được định hướng tối đa không quá 3 trường dạy nghề và không quá 3 trường cao đẳng có khả năng đào tạo liên thông, thực hành. Các cơ sở còn lại sẽ được sáp nhập, hợp nhất hoặc tổ chức lại.
Ở bậc mầm non và phổ thông, việc sắp xếp trường, điểm trường được yêu cầu thực hiện trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã, đồng thời bảo đảm mỗi xã, phường có ít nhất một trường ở từng cấp học cơ bản.
Trong lĩnh vực y tế, hệ thống bệnh viện cơ bản được giữ ổn định, song tổ chức lại theo hướng hình thành các trung tâm y tế khu vực và bệnh viện đa khoa khu vực, phục vụ địa bàn liên xã, phường.
Với các lĩnh vực như văn hóa, thể thao, du lịch hay nông nghiệp và môi trường, Chính phủ định hướng mỗi địa phương tối đa không quá 7 đơn vị sự nghiệp công lập theo từng nhóm chức năng. Một số mô hình được chuẩn hóa như mỗi tỉnh có một trung tâm khuyến nông, một văn phòng đăng ký đất đai, một trung tâm phát triển quỹ đất.
Bên cạnh đó, nhiều đơn vị được yêu cầu chuyển sang cơ chế tự chủ tài chính ở mức bảo đảm chi thường xuyên trở lên. Những đơn vị không đáp ứng yêu cầu này sẽ phải tổ chức lại.
Địa phương đồng loạt triển khai sắp xếp
Trên cơ sở khung chung, các địa phương đang triển khai sắp xếp theo nhiều cách khác nhau, từ xây dựng kế hoạch tổng thể đến thực hiện hợp nhất, chuyển giao cụ thể.
Tại Đồng Nai, UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước từ đầu năm 2026. Trong lĩnh vực y tế, địa phương đã chuyển giao nguyên trạng 95 trạm y tế xã, phường về UBND cấp xã quản lý, các đơn vị này có tư cách pháp nhân và hoạt động như đơn vị sự nghiệp trực thuộc chính quyền cơ sở.
Hải Phòng thực hiện hợp nhất một số đơn vị cùng chức năng, như sáp nhập 2 trung tâm trợ giúp pháp lý thành một. Thành phố cũng tổ chức lại hệ thống trạm y tế và các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, giảm số đầu mối so với trước.
Tại Lào Cai, ba đơn vị gồm trung tâm lưu trữ lịch sử, trung tâm dịch vụ việc làm và trung tâm điều dưỡng người có công được hợp nhất thành một trung tâm dịch vụ tổng hợp thuộc Sở Nội vụ, theo hướng gom các chức năng liên quan về một đầu mối.
Quảng Ngãi xây dựng phương án mỗi xã, phường có một đơn vị sự nghiệp công lập để cung ứng dịch vụ công cơ bản. Trong lĩnh vực y tế, tỉnh dự kiến chuyển các trạm y tế về trực thuộc UBND cấp xã để tổ chức lại thành hệ thống thống nhất.
Ở Hà Tĩnh, phương án sắp xếp cho thấy số lượng đơn vị sự nghiệp công lập trong một số lĩnh vực đã giảm đáng kể so với trước, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế và nông nghiệp - môi trường.
Một số địa phương khác như Ninh Bình cũng đặt mục tiêu hoàn thành việc rà soát, sắp xếp trong năm 2026, theo đúng tiến độ chung của Chính phủ.
Cùng với việc giảm đầu mối, quá trình sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập đang gắn chặt với yêu cầu đổi mới cơ chế hoạt động.
Ở cấp bộ, một số đơn vị sự nghiệp đã được tổ chức lại theo hướng mới. Cuối năm 2025, hai bệnh viện Trung ương được chuyển giao về Trường Đại học Y Hà Nội để phát triển theo mô hình cơ sở thực hành, kết hợp đào tạo và cung ứng dịch vụ.
Song song, Chính phủ tiếp tục ban hành các quyết định về danh sách đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc các bộ, ngành, nhằm chuẩn hóa đầu mối quản lý và làm cơ sở cho việc sắp xếp.
Các định hướng hiện nay cho thấy đơn vị sự nghiệp công lập sẽ được tổ chức theo hướng giảm số lượng, tăng quy mô, đồng thời gắn với mức độ tự chủ tài chính và chức năng cung ứng dịch vụ công. Việc sắp xếp được triển khai đồng thời ở nhiều lĩnh vực và địa phương, với tiến độ tập trung trong giai đoạn 2026-2027.
