Tàu đi qua eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).
“Phù hợp với thỏa thuận ngừng bắn ở Li Băng, việc lưu thông của tất cả các tàu thương mại qua eo biển Hormuz được tuyên bố hoàn toàn mở cửa trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn, theo tuyến đường phối hợp như đã được Tổ chức Cảng và Hàng hải của Cộng hòa Hồi giáo Iran công bố”, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi thông báo trên mạng xã hội hôm 17/4.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Iran được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Israel và Li Băng đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày, bắt đầu từ 16/4.
Theo ông Trump, thỏa thuận này có thể mở đường cho một nền hòa bình lâu dài giữa hai quốc gia.
Đầu tuần này, Israel và Li Băng đã tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập niên. Thỏa thuận ngừng bắn có thể coi là một tín hiệu tích cực đối với tình hình khu vực, tăng triển vọng cho một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran.
Iran trước đó tuyên bố mọi thỏa thuận hòa bình với Mỹ phải bao gồm việc Israel ngừng tấn công Hezbollah, lực lượng được Iran hậu thuẫn ở Li Băng.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã dẫn đến sự gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu lớn nhất từ trước đến nay khi Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lưu lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Hàng trăm tàu chở dầu cùng các loại tàu khác và 20.000 thủy thủ đã bị mắc kẹt bên trong Vùng Vịnh kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2. Một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần đã có hiệu lực vào ngày 8/4.
Tổng thống Trump cho biết cuộc chiến đã gần kết thúc, nhưng quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là một vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán.
Eo biển Hormuz, chỉ rộng 34km nằm giữa Iran và Oman, là lối đi từ Vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương và là tuyến đường chính cho các nguồn cung năng lượng từ Trung Đông cùng các hàng hóa thiết yếu khác bao gồm cả phân bón.
Tuyên bố của Iran về việc mở cửa eo biển Hormuz là bước đi cụ thể đầu tiên của Tehran nhằm rút lại các ý tưởng mang tính đối đầu hơn được đưa ra trong những tuần gần đây, bao gồm việc thu phí tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy quốc tế và yêu cầu chủ quyền đối với eo biển Hormuz.
Đề xuất của Iran cũng sẽ là động thái đầu tiên hướng tới việc khôi phục hiện trạng đi lại qua eo biển vốn đã được duy trì trong nhiều thập niên.
Eo biển Hormuz là một trong những vấn đề trọng tâm của cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hôm 11/4. Cuộc đàm phán đổ vỡ khi hai bên chưa tìm được tiếng nói chung trong một số vấn đề.
Mỹ đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với các tàu chở dầu ra vào các cảng của Iran hôm 13/4 nhằm gây sức ép lên Tehran.
Mặc dù Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định không có tàu thuyền nào vượt qua được lệnh phong tỏa, nhưng dữ liệu theo dõi hàng hải dường như cho biết điều ngược lại.
