Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).
“Iran vừa tuyên bố eo biển Iran đã hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho việc lưu thông tự do. Cảm ơn!”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4, gọi eo biển Hormuz là "eo biển Iran".
Trong một bài viết khác, ông Trump cho biết lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các tàu ra vào các cảng của Iran vẫn sẽ được duy trì.
“Eo biển Hormuz đã hoàn toàn mở cửa và sẵn sàng cho hoạt động thương mại và lưu thông tự do, nhưng lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran vẫn sẽ được duy trì cho đến khi thỏa thuận của chúng ta với Iran hoàn tất 100%. Quá trình này dự kiến diễn ra rất nhanh chóng vì hầu hết các điều khoản đã được đàm phán”, ông Trump cho biết thêm.
Trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi thông báo eo biển Hormuz “mở cửa hoàn toàn cho tất cả các tàu thương mại đi qua trong thời gian còn lại của lệnh ngừng bắn”.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa hàng hải với Iran kể từ 13/4 ngay sau khi cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan đổ vỡ.
Hải quân Mỹ ngày 16/4 cho biết, Mỹ đã mở rộng lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran bao gồm cả các loại hàng hóa bị coi là hàng cấm và tuyên bố bất kỳ tàu thuyền nào bị nghi ngờ cố gắng tiếp cận lãnh thổ Iran sẽ phải "chịu quyền kiểm tra và khám xét của bên tham chiến".
Các mặt hàng cấm bao gồm vũ khí, hệ thống vũ khí, đạn dược, vật liệu hạt nhân, dầu thô và các sản phẩm dầu tinh luyện, sắt, thép và nhôm.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cảnh báo Mỹ sẽ truy đuổi bất kỳ tàu thuyền nào cố tình hỗ trợ Iran. Ông nói thêm rằng việc thực thi sẽ diễn ra trong lãnh hải Iran cũng như tại các vùng biển quốc tế.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết họ đã triển khai hơn 12 tàu chiến, 100 máy bay và hơn 10.000 binh sĩ để thực thi lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth thông báo Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran cho đến khi nào còn cần thiết.
Lệnh phong tỏa hàng hải được cho là một trong những biện pháp của Mỹ nhằm gây sức ép buộc Iran nhượng bộ trong đàm phán.
Tổng thống Trump cho biết cuộc chiến đã gần kết thúc, nhưng quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là một vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đã dẫn đến sự gián đoạn nguồn cung dầu khí toàn cầu lớn nhất từ trước đến nay khi Iran phong tỏa một phần eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lưu lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Hàng trăm tàu chở dầu cùng các loại tàu khác và 20.000 thủy thủ đã bị mắc kẹt bên trong Vùng Vịnh kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/2. Một lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần đã có hiệu lực vào ngày 8/4.
Eo biển Hormuz, chỉ rộng 34km nằm giữa Iran và Oman, là lối đi từ Vùng Vịnh ra Ấn Độ Dương và là tuyến đường chính cho các nguồn cung năng lượng từ Trung Đông cùng các hàng hóa thiết yếu khác bao gồm cả phân bón.
Tuyên bố của Iran về việc mở cửa eo biển Hormuz là bước đi cụ thể đầu tiên của Tehran nhằm rút lại các ý tưởng mang tính đối đầu hơn được đưa ra trong những tuần gần đây, bao gồm việc thu phí tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải quốc tế và yêu cầu chủ quyền đối với eo biển Hormuz.
