Không chủ quan khi trẻ tròn trịa, cao sớm
Không ít phụ huynh từng yên tâm khi thấy con “tròn trịa, cao nhanh hơn bạn bè”. Nhưng thực tế, đó có thể chỉ là lợi thế tạm thời.
Nhiều trẻ thừa cân béo phì có xu hướng tăng trưởng chiều cao sớm hơn trong những năm đầu. Tuy nhiên, quá trình này thường không kéo dài. Khi bước vào tuổi dậy thì sớm, cơ hội tăng trưởng chiều cao của trẻ cũng khép lại sớm hơn so với bạn bè cùng trang lứa.
TS.BS Phan Bích Nga, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa (Ảnh: M.N).
Đây là nhận định được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo khoa học “Cập nhật các khuyến nghị về vi chất dinh dưỡng trong tăng trưởng chiều cao ở trẻ em”, diễn ra ngày 18/4 do Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa (Hội Dinh dưỡng Việt Nam) tổ chức.
Theo TS.BS Phan Bích Nga, Chủ tịch Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa, tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ em Việt Nam đang tăng nhanh.
Trong giai đoạn 2010 đến 2020, tỷ lệ này ở trẻ dưới 5 tuổi tăng từ 5% lên 8%. Ở nhóm 5 đến 18 tuổi, con số tăng hơn gấp đôi, từ 7% lên 19%, tập trung nhiều ở lứa tuổi học sinh trung học.
Theo TS Nga, bản chất của béo phì không chỉ là “thừa chất” mà là thừa năng lượng. Khi cơ thể dư thừa năng lượng, sẽ xảy ra cơ chế cạnh tranh giữa các tế bào, trong đó tế bào mỡ được ưu tiên phát triển.
"Điều này kéo theo nhiều hệ lụy. Quá trình hấp thu canxi bị ức chế, trong khi hoạt động hủy xương lại gia tăng. Hệ xương vì thế suy yếu, không đủ điều kiện để phát triển chiều cao tối ưu", TS Nga chia sẻ.
Một trong những hệ quả rõ rệt nhất của béo phì ở trẻ là dậy thì sớm.
Khi bước vào dậy thì, cơ thể sẽ tăng trưởng nhanh trong một thời gian ngắn. Nhưng đồng thời, các đầu xương cũng bắt đầu đóng lại. Nếu quá trình này diễn ra sớm, “cửa sổ vàng” để phát triển chiều cao cũng khép lại sớm.
“Trẻ béo phì có thể phát triển xương sớm, dậy thì sớm nhưng lại dừng phát triển chiều cao sớm”, TS Nga nhấn mạnh.
Đây chính là lý do nhiều trẻ ban đầu cao lớn hơn bạn bè, nhưng sau đó lại bị “vượt mặt” khi bước vào tuổi trưởng thành.
Gánh nặng kép ở trẻ em: vừa thấp còi, vừa béo phì
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng (Ảnh: Minh Nhật).
Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, thế giới đang đối mặt với “gánh nặng dinh dưỡng kép”. Hơn 150 triệu trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi, trong khi khoảng 35 triệu trẻ dưới 5 tuổi lại rơi vào tình trạng thừa cân béo phì.
Tại Việt Nam, con số cũng không kém phần đáng chú ý. Khoảng 1,8 triệu trẻ dưới 5 tuổi bị thấp còi. Ở nhóm dân tộc thiểu số, cứ 3 trẻ thì có 1 trẻ thấp còi. Ngược lại, ở nhóm 5 đến 19 tuổi, cứ 5 trẻ thì có 1 trẻ thừa cân, béo phì.
TS.BS Phan Bích Nga chỉ rõ, chiều cao trung bình của người Việt hiện vẫn còn khoảng cách so với khu vực và thế giới, đứng thứ 153/201 quốc gia.
Thấp còi không chỉ ảnh hưởng đến chiều cao hiện tại và tương lai, mà còn tác động đến chức năng nhận thức, hệ miễn dịch, khối cơ và làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì khi trưởng thành.
Một thực tế đáng lo ngại là dù điều kiện kinh tế nhiều gia đình đã cải thiện, tình trạng trẻ thấp còi vẫn phổ biến. Hiện khoảng 20% trẻ em có chiều cao thấp hơn chuẩn.
