Anh Trần Thành Khôi Nguyên (cựu sinh viên Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TPHCM) vừa chia sẻ câu chuyện này tại khóa học về sức khỏe tinh thần, diễn ra ở Trường Đại học Sư phạm TPHCM.
Chương trình do Giáo sư Lobsang Tenzin Negi, chuyên gia hàng đầu thế giới về trí tuệ cảm xúc, đạo đức và sức khỏe tinh thần đến từ Đại học Emory (Hoa Kỳ) trực tiếp giảng dạy.
Nhiều giáo viên, chuyên gia tâm lý tham gia chương trình (Ảnh: Chúc Linh).
Cuộc gặp không theo kịch bản
Nguyên kể lại, khi còn học cấp 2 tại một trường THCS ở TPHCM, sau khi đánh bạn, giáo viên đã xác định vi phạm và bản thân cậu cũng chuẩn bị tinh thần bị buộc thôi học. Quyết định cuối cùng thuộc về thầy hiệu trưởng.
Đến gặp hiệu trưởng, Nguyên sẵn sàng đối diện kỷ luật, thậm chí nghĩ rằng chỉ cần “làm biên bản nhanh để còn ra khỏi trường”.
Nhưng trước mắt cậu là một khung cảnh hoàn toàn khác: thầy hiệu trưởng vẫn đang làm việc, nhẹ nhàng mời cậu ngồi xuống, chỉ vào bánh và nước trên bàn, bảo “em dùng thoải mái”.
Suốt một thời gian dài, thầy không hề nhắc đến lỗi vi phạm. Khi Nguyên đã ổn định tâm lý, thầy bắt đầu hỏi về sở thích cá nhân như món ăn yêu thích, việc chơi thể thao, đồng thời chia sẻ về cuộc sống và sở thích của chính mình.
Anh Trần Thành Khôi Nguyên (áo đen) chia sẻ về trải nghiệm với thầy hiệu trưởng đặc biệt (Ảnh: Chúc Linh).
Cuộc trò chuyện kéo dài gần một giờ đồng hồ, nhẹ nhàng và thoải mái, hoàn toàn không đề cập đến hành vi bạo lực. Nguyên cảm nhận mình được lắng nghe, được chia sẻ và được thể hiện bản thân.
Chỉ đến khi chính cậu chủ động nhắc đến sự việc, câu chuyện mới chuyển hướng. Nhưng thầy vẫn chỉ lắng nghe, không phán xét, không răn đe. Ngay cả khi Nguyên có xu hướng đổ lỗi cho bạn, thầy vẫn kiên nhẫn tiếp nhận.
Thay vì nói trực tiếp về sai phạm, thầy kể về một học sinh khác trong trường, người từng bị xem là “giang hồ học đường” nhưng biết kiểm soát bản thân, tạo được uy tín và được bạn bè nể trọng mà không cần gây gổ.
Thầy cho rằng mỗi học sinh đều có một năng lực hoặc thế mạnh riêng và điều quan trọng là nhận ra, phát huy chúng theo hướng tích cực để tạo nên giá trị cho bản thân.
Kết thúc buổi gặp, thầy chỉ nói: “Em về được rồi”, không có bất kỳ kết luận hay hình thức kỷ luật nào. Khi Nguyên bước ra cửa, thầy nói với theo: “Chỉ đúng một lần này thôi nha! Lần sau thì không!”.
Sau lần đó, Nguyên tìm hiểu và tập trung phát triển thế mạnh của mình. Và cậu nam sinh đã đỗ với mức điểm khá cao vào trường đại học top đầu cả nước.
Đứa trẻ chọn một cái ôm thay cho đồ ăn
Từ trải nghiệm với thầy hiệu trưởng, Nguyên học được một cách tiếp cận tâm lý hiệu quả trong giao tiếp và xử lý tình huống. Trước tiên cần giúp đối phương ổn định cảm xúc, không phán xét, tạo không gian an toàn để họ tự nhìn nhận và nói ra vấn đề.
Đồng thời, cần đưa ra những hình mẫu tích cực thay vì chỉ tập trung vào lỗi sai hay các hình thức kỷ luật thô bạo.
“Ngày đó, tôi chưa hiểu nhưng giờ nhìn lại mới nhận ra thầy rất am hiểu tâm lý học trò và có một tấm lòng bao dung. Sau này, nhiều mật khẩu hay câu hỏi nhận diện cá nhân của tôi đều gắn với tên thầy hiệu trưởng ấy”, Trần Thành Khôi Nguyên chia sẻ.
GS Lobsang Tenzin Negi cũng kể lại một tình huống sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Khi đoàn cứu trợ phát hết thức ăn mà vẫn còn nhiều trẻ em chưa được nhận, các thành viên trong đoàn đã ôm và vỗ về những em nhỏ này.
Giáo sư Lobsang Tenzin Negi nhấn mạnh con trẻ cần được quan tâm về vấn đề sức khoẻ tinh thần (Ảnh: Chúc Linh).
Điều bất ngờ là nhiều đứa trẻ, dù đang rất đói, vẫn rời hàng nhận thức ăn để sang hàng của những em không còn đồ ăn chỉ để được nhận những cái ôm an ủi.
Câu chuyện cho thấy bên cạnh nhu cầu vật chất, trẻ em hay bất cứ ai còn có nhu cầu được quan tâm, kết nối và cảm thấy an toàn về mặt cảm xúc. Sự nâng đỡ tinh thần đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định tâm lý.
Tuy nhiên, theo GS Lobsang Tenzin Negi, ở nhiều nơi, trong đó có Việt Nam, các vấn đề về sức khỏe tâm thần vẫn thường bị xem là biểu hiện của sự yếu đuối, thay vì được nhìn nhận như những tình trạng cần hỗ trợ tương tự bệnh lý thể chất.
Ông nhấn mạnh với những người làm thầy cô hay cha mẹ, cần quan tâm đến nhu cầu tình cảm và tinh thần của trẻ. Đặc biệt, cần hành xử dựa trên sự tôn trọng phẩm giá của các em.
Bên cạnh đó, mỗi người cũng cần chủ động nuôi dưỡng cảm giác an toàn nội tại bằng cách xây dựng các mối kết nối, gợi nhớ trải nghiệm tích cực và phát triển khả năng tự điều chỉnh cảm xúc. Điều này giúp duy trì trạng thái cân bằng tâm lý trong cuộc sống nhiều áp lực.
