Theo ACV, trong quá trình đấu thầu, một số hạng mục cung cấp và lắp đặt thiết bị nhà ga được nhà thầu IC Ictas (tập đoàn Thổ Nhĩ Kỳ đứng đầu liên danh Vietur) chào giá bằng USD, với tổng giá trị hơn 338,8 triệu USD.
Công trường dự án sân bay Long Thành (Ảnh: Nam Anh).
ACV cho biết, một số thiết bị do nhà thầu IC Ictas đề xuất thanh toán bằng ngoại tệ thực chất có xuất xứ trong nước hoặc thông qua các đơn vị cung cấp tại Việt Nam, không đáp ứng điều kiện thanh toán bằng ngoại tệ theo quy định.
Cụ thể, ACV phân loại các chi phí thành 4 nhóm, gồm: Nhóm thiết bị được hoàn thiện tại Việt Nam; nhóm thiết bị xuất xứ nước ngoài, nhưng do nhà thầu phụ của IC Ictas mua qua nhà cung cấp trong nước; nhóm thiết bị xuất xứ 100% từ nước ngoài, do nhà thầu phụ của IC Ictas nhập khẩu trực tiếp; nhóm chi phí lắp đặt được thực hiện trong nước.
Theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2013 và các văn bản liên quan, chi phí trong nước phải được chào thầu và thanh toán bằng VNĐ, chỉ chi phí phát sinh ở nước ngoài mới được phép sử dụng ngoại tệ.
ACV cho rằng nguyên nhân chính của vướng mắc là do nhà thầu chưa bảo đảm tính thống nhất giữa giai đoạn dự thầu (chào giá bằng USD) và giai đoạn thực hiện hợp đồng (thực tế chi phí phát sinh từ nhà thầu phụ, nhà cung cấp Việt Nam). Đồng thời, IC Ictas chưa bóc tách rõ ràng cơ cấu chi phí trong nước và nước ngoài.
Trong hồ sơ dự thầu, IC Ictas có đề xuất việc sử dụng nhà thầu phụ cho các công việc cung cấp và lắp đặt một số thiết bị nhà ga, nhưng không nêu thông tin nhà thầu phụ. Do đó, tại thời điểm chấm thầu, ACV không có cơ sở xác định doanh nghiệp sẽ thực hiện các công việc trên thông qua nhà thầu phụ trong nước hay nước ngoài.
Trên cơ sở đó, ACV đề xuất IC Ictas điều chỉnh các hạng mục có chi phí thực tế phát sinh trong nước sang thanh toán bằng VNĐ (theo tỷ giá quy đổi ở thời điểm 3 ngày trước ngày đóng thầu) nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và không làm vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt.
Tỷ giá trước ngày đóng thầu: 1 USD = 23.650 đồng.
Tỷ giá hiện hành (21/4): 1 USD ~ 26.000 đồng.
Tuy nhiên, phía nhà thầu IC Ictas không đồng thuận với phương án này, đồng thời giữ quan điểm toàn bộ các khoản thanh toán cần được thực hiện bằng USD hoặc theo tỷ giá tại thời điểm thanh toán hiện hành. Nhà thầu cho rằng việc áp dụng tỷ giá tại thời điểm trước ngày đóng thầu có thể gây thiệt hại lũy kế do chênh lệch tỷ giá.
Chủ đầu tư cho biết, bất đồng giữa các bên đã kéo dài và có nguy cơ phát sinh tranh chấp, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả thực hiện dự án. Nếu không được cơ quan chức năng kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ, tình trạng này có thể tác động nhất định đến môi trường đầu tư.
Trước tình hình đó, ACV đã kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xem xét, làm rõ trách nhiệm của nhà thầu trong việc chào giá ngoại tệ, nguyên tắc xác định đồng tiền thanh toán, cách phân loại chi phí trong nước và nước ngoài cũng như cơ chế áp dụng tỷ giá trong quá trình thực hiện hợp đồng. Qua đó, nhà chức trách sớm thống nhất cách xử lý để bảo đảm tiến độ dự án.
Báo cáo của ACV cho thấy vấn đề bất đồng quan điểm đã phát sinh giữa chủ đầu tư và nhà thầu giữ vai trò chủ chốt tại dự án sân bay Long Thành.
Trước đó, năm 2023, liên danh Vietur do Tập đoàn IC Ictas đứng đầu đã được ACV lựa chọn làm nhà thầu thực hiện gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách). Đây là gói thầu lớn nhất của dự án, có giá trúng thầu hơn 27.800 tỷ đồng và gần 339 triệu USD (hơn 8.100 tỷ đồng).
Ngoài IC Ictas, liên danh Vietur có các thành viên như: Vinaconex, Ricons, Newtecons, Hancorp,...
Tuy nhiên, các nội dung phản hồi của ACV khi đó đều bảo lưu quyết định lựa chọn Vietur là liên danh thắng thầu, đồng thời khẳng định liên danh Hoa Lư không đáp ứng đủ điều kiện.
