Làm việc 12 đến 14 tiếng/ngày, cả năm không có ngày nghỉ
Một đoạn video dài vỏn vẹn 18 giây, ghi lại hình ảnh một chàng trai trẻ tự nhận mình là “shipper (người giao hàng) duy nhất của cả thị trấn”, đã bất ngờ thu hút hàng trăm triệu lượt xem trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc.
Nhân vật trong đoạn video nói trên là Trương Du, sinh năm 2000, hiện là người vận hành toàn bộ dịch vụ giao đồ ăn tại thị trấn Mã Lăng Sơn (Từ Châu, Giang Tô).
“Tôi không dám nghỉ ngày nào. Chỉ cần tôi nghỉ, tất cả cửa hàng và khách hàng đều sẽ lập tức hỏi thăm”, anh chia sẻ.
Trương Du là shipper duy nhất tại thị trấn Mã Lăng Sơn (Từ Châu, Giang Tô, Trung Quốc) (Ảnh: Khu thắng cảnh Malingshan/Nanfengchuang).
Tại một thị trấn nhỏ nằm dưới chân khu du lịch Mã Lăng Sơn, Trương Du gần như “gánh” cả hệ sinh thái giao đồ ăn, từ trực tiếp giao hàng, quản lý điểm giao nhận, làm việc với các quán ăn, đến vận hành nền tảng. Mỗi ngày, anh làm việc từ 12 đến 14 tiếng, gần như không có ngày nghỉ trong năm.
Hiện trung bình mỗi ngày anh xử lý khoảng 50 đơn hàng, mang lại thu nhập hơn 10.000 NDT mỗi tháng (tương đương gần 40 triệu đồng). Tuy nhiên, phía sau mức thu nhập này là cường độ làm việc cao và áp lực một mình duy trì cả một hệ thống.
Trước khi trở về quê, Trương Du từng thử làm shipper tại thành phố, nhưng nhanh chóng bỏ cuộc vì không chịu nổi áp lực thời gian. Ở đô thị, mỗi đơn hàng gắn liền với những “con số đếm ngược” trên đồng hồ, với dòng xe cộ đông đúc và hệ thống vận hành khắt khe.
Ngược lại, tại thị trấn, nhịp sống chậm rãi hơn. Khách hàng sẵn sàng chờ đợi và thông cảm nếu giao hàng chậm trễ.
Không chỉ khác biệt về nhịp sống, mối quan hệ giữa người giao hàng và khách hàng ở nông thôn cũng gần gũi hơn. Sau mỗi lần giao hàng, anh thường được mời ở lại uống nước, trò chuyện, thậm chí ăn cùng. Nhiều đơn hàng không đơn thuần là bữa ăn, mà còn là những món quà từ người thân xa quê gửi về cho gia đình.
Dù vậy, công việc giao đồ ăn ở nông thôn cũng có những khó khăn riêng. Hệ thống địa chỉ nhà thiếu chuẩn hóa khiến việc tìm đường đối với shipper không hề dễ dàng.
Không có số nhà cụ thể, khách hàng thường mô tả vị trí theo kiểu “đi hết ngõ, rẽ phải chỗ cái giếng thứ ba”.
Trương Du giao đồ ăn cho người già trong làng (Ảnh: Nanfengchuang).
Bên cạnh đó, thói quen tiêu dùng cũng là một rào cản. Người lớn tuổi quen tự nấu ăn nên ít khi đặt đồ. Trong khi đó, nhiều học sinh sống cùng ông bà lại phải “đặt lén” vì sợ bị cho là lười biếng.
“Có em còn dặn tôi đừng gọi điện, đừng bấm còi, cứ để đồ trước cửa rồi nhắn tin”, Trương Du kể lại.
Gõ cửa từng quán, tự xây dựng và vận hành mạng lưới giao hàng
Khi Trương Du trở về quê năm 2023, thị trấn gần như chưa có khái niệm giao hàng qua nền tảng công nghệ.
Ngoài một vài thương hiệu lớn tự vận hành, hầu hết quán xá đều chưa tham gia bất kỳ nền tảng nào.
Để “khai mở” thị trường, Trương Du phải tự mình đi gõ cửa từng quán, thuyết phục họ đăng ký trên ứng dụng giao hàng công nghệ.
Anh phát tờ rơi ở trường học để tiếp cận khách hàng trẻ tuổi, thuê xe phát loa chạy quanh làng để quảng bá, đồng thời tận dụng mạng xã hội để thu hút khách hàng.
Sau hơn một năm nỗ lực của Trương Du, khoảng 70% cửa hàng ăn uống trong thị trấn đã tham gia dịch vụ giao đồ ăn.
Dù vậy, tiềm năng đi kèm với không ít rào cản. So với thành phố, nơi dân cư đông đúc, khoảng cách ngắn và đơn hàng dày đặc, thì ở nông thôn, người dân sống phân tán, nhu cầu không ổn định, khiến chi phí giao hàng cao hơn mà hiệu quả lại thấp hơn.
Bài toán vận hành vì thế trở nên khó cân đối. Nếu mở rộng phạm vi giao hàng ra toàn bộ khu vực, vào giờ cao điểm có thể cần tới 3-4 shipper để đáp ứng đơn. Nhưng vào giờ thấp điểm, lượng đơn lại không đủ để “nuôi” đội ngũ này.
“Một người có thể kiếm hơn 10.000 NDT mỗi tháng, nhưng nếu có thêm người, thu nhập bình quân có thể chỉ còn một nửa”, Trương Du nói.
Chính sự lệch pha giữa nhu cầu, nguồn cung và khả năng vận hành khiến mô hình giao đồ ăn ở nông thôn khó phát triển bền vững như ở đô thị.
Để thích nghi, Trương Du đang nghĩ đến một hướng đi khác, chính là biến shipper thành người làm dịch vụ tổng hợp. Nghĩa là không chỉ giao đồ ăn, họ còn có thể nhận chạy việc vặt, sửa điện nước hay hỗ trợ các nhu cầu sinh hoạt thường ngày.
Chàng trai vẫn trăn trở về việc phát triển hệ thống giao hàng tại nông thôn (Ảnh: Nanfengchuang).
Ý tưởng này xuất phát từ thực tế ở nông thôn. Việc tìm thợ sửa chữa thường gặp khó khăn, chi phí lại cao và phản hồi chậm. Nếu tận dụng mạng lưới giao hàng sẵn có để mở rộng dịch vụ, vừa có thể tăng thu nhập, vừa giải quyết được nhu cầu thiết thực của người dân.
Dù bất ngờ trở thành hiện tượng mạng, Trương Du vẫn xem mình chỉ là một shipper bình thường. Anh cũng đang đứng trước lựa chọn quen thuộc của nhiều người trẻ là ở lại quê hay quay lại thành phố tìm cơ hội.
Tuy nhiên, anh cũng thẳng thắn nhìn nhận những bất ổn phía trước. Thị trường chưa phát triển lớn mạnh, thu nhập của shipper phụ thuộc nhiều vào nỗ lực cá nhân và mô hình hiện tại chưa dễ nhân rộng.
