Quốc hội chiều 21/4 dành thời gian thảo luận trên hội trường về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.
Góp ý về nội dung này, đại biểu Quốc hội Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, ghi nhận việc vừa qua, hệ thống chính sách về đấu thầu được thiết kế để hướng tới mục tiêu giảm giá, tiết kiệm ngân sách và tăng hiệu quả đầu tư.
Tuy nhiên, lãnh đạo địa phương này cũng chỉ ra thực tế nhiều năm cho thấy đấu thầu càng bỏ giá thấp, càng có xu hướng chất lượng thấp, tiến độ chậm, công trình dở dang kéo dài.
Đại biểu Quốc hội Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị (Ảnh: Quang Vinh).
Ông dẫn chứng với một dự án thoát nước vốn 1.000 tỷ đồng sử dụng vốn ODA, mức giảm giá trung bình của gói thầu xây lắp khoảng 24%, cá biệt có gói giảm 40% - giúp ngân sách tiết kiệm 200 tỷ đồng. Tuy nhiên, khi đi vào triển khai, những gói thầu thấp thường bị kéo dài thời gian, khiến dự án chậm tiến độ 3 năm, gây thiệt hại lớn.
Lý giải nguyên nhân của tình trạng này, Phó Chủ tịch tỉnh Quảng Trị cho rằng do giá thấp nên nhà thầu làm lỗ hoặc không có lãi, thường ưu tiên dự án khác. Bên cạnh đó, việc đầu tư khó khăn cũng khiến dự án phát sinh nhiều thủ tục.
Một dẫn chứng khác vị đại biểu đưa ra là dự án xây 6 phòng học có mức đầu tư 8 tỷ đồng cũng do nhà thầu bỏ giá thấp thực hiện. Nhưng vì nhà thầu năng lực thấp nên gần 4 năm mới hoàn thành, gây bất tiện lớn cho nhà trường.
Trước thực tế này, vị đại biểu tỉnh Quảng Trị đề nghị cần sửa đổi luật liên quan, trong đó tăng mức chỉ định thầu với công trình có tiêu chuẩn đồng nhất, đồng thời tăng trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc lựa chọn nhà thầu có năng lực.
Với các công trình đấu thầu, ông Tân góp ý nên hạ tiêu chí về giá bỏ thầu, tăng tiêu chí chất lượng, tiến độ. Với các công trình lớn, cần thúc đẩy chính sách thu hút đầu tư qua hình thức PPP, giúp các địa phương thu hút vốn hiệu quả hơn.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thúy Chinh (Ảnh: Quang Vinh).
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị áp dụng cơ chế giải ngân theo kết quả đầu ra, thiết lập nguyên tắc không đạt mục tiêu giai đoạn trước thì không bố trí vốn cho giai đoạn sau. Bên cạnh đó, bà Chinh yêu cầu công khai tỷ lệ giải ngân và hiệu quả để tránh đầu tư dàn trải.
Để tránh tình trạng triển khai các dự án lớn nhưng không lượng hóa được hiệu quả, nữ đại biểu nhấn mạnh việc đánh giá dự án đầu tư công phải bắt buộc theo các chỉ tiêu tài chính như tỷ suất hoàn vốn, điểm hòa vốn, hiệu quả kinh tế - xã hội.
Theo chương trình nghị sự, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 vào 24/4.
Từ nay đến năm 2030, theo báo cáo, Chính phủ đề xuất tổng vốn đầu tư công là 8,22 triệu tỷ đồng - gấp 2,7 lần thực hiện 5 năm trước. Trong đó ngân sách Trung ương 3,8 triệu tỷ và địa phương 4,22 triệu tỷ đồng.
