Dự thảo Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương là nội dung được Quốc hội thảo luận trong phiên làm việc tại hội trường, sáng 22/4.
Đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An khẳng định Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một cực tăng trưởng quan trọng của đất nước.
Với quy mô kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu (với gần 700.000 tỷ đồng, đóng góp khoảng 5% GDP cả nước, thu ngân sách năm 2025 đạt 103.000 tỷ), hệ thống công nghiệp phát triển mạnh, hạ tầng giao thông đồng bộ với đầy đủ các loại hình vận tải, đặc biệt có Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Đồng Nai không còn đơn thuần là một tỉnh công nghiệp phát triển, mà thực chất đã trở thành một trung tâm kinh tế quan trọng của quốc gia.
Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (Ảnh: Hồng Phong).
Không chỉ vậy, theo ông An Đồng Nai còn giữ vị trí đặc biệt trong cấu trúc không gian kinh tế của cả nước. Đây là trục kết nối chiến lược giữa vùng Đông Nam Bộ với các vùng Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long; là cửa ngõ giao thương quốc tế và là điểm trung chuyển của toàn bộ khu vực phía Nam.
“Trong cấu trúc đó, Đồng Nai đang ngày càng thể hiện rõ vai trò là trung tâm công nghiệp, logistics và hạ tầng kết nối, là một cực tăng trưởng năng động, có sức lan tỏa mạnh mẽ”, đại biểu An nhấn mạnh.
Cho rằng thực tiễn phát triển của Đồng Nai đã vượt qua khuôn khổ của một đơn vị hành chính cấp tỉnh, ông An nhấn mạnh một không gian kinh tế - đô thị đa trung tâm, quy mô lớn, liên kết vùng sâu rộng, thì không thể tiếp tục vận hành theo mô hình quản trị truyền thống, mà đòi hỏi một mô hình quản trị đô thị hiện đại, tương xứng với tầm vóc và vai trò mới.
Tuy nhiên, đại biểu Trịnh Xuân An nhận định việc thành lập Thành phố Đồng Nai mới chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình mới. Quan trọng hơn là sau này, Đồng Nai sẽ phải gánh vác một trọng trách lớn hơn trước nhân dân và đất nước.
“Đồng Nai sẽ không chỉ là một địa phương phát triển nhanh trong nhóm đầu, mà phải trở thành một cực tăng trưởng thực sự, có khả năng dẫn dắt, lan tỏa và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của quốc gia”, theo lời ông An.
Cũng không chỉ là trung tâm công nghiệp, mà tới đây, ông An nhấn mạnh Đồng Nai phải từng bước vươn lên trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, logistics, dịch vụ chất lượng cao, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn trong phiên thảo luận sáng 22/4 (Ảnh: Hồng Phong).
Đi kèm với đó, địa phương cũng phải tiếp tục giữ vững vai trò là địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh, bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững.
Những câu hỏi lớn với Đồng Nai cần được trả lời, theo đại biểu Trịnh Xuân An, là làm thế nào để chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, xây dựng một chính quyền đô thị thực sự hiện đại, hiệu quả và nâng cao chất lượng sống của người dân, thúc đẩy sự phát triển của Đồng Nai.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Huế) đặt vấn đề khi Đồng Nai trở thành thành phố Trung ương, chúng ta sẽ trao cho Đồng Nai cơ chế gì để không tự kìm hãm chính mình?
Nữ đại biểu đề xuất 3 cơ chế trụ cột cho Đồng Nai phát triển. Một là cơ chế liên kết vùng - mang tính bắt buộc và thực chất để tránh phân mảng nguồn lực.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu (Ảnh: Hồng Phong).
“Đồng Nai cần một thiết chế điều phối vùng Đông Nam bộ có thực quyền, để trở thành trung tâm logistic công nghiệp, còn TPHCM là trung tâm tài chính công nghệ, các địa phương khác tham gia vào chuỗi giá trị”, bà Sửu nói.
Cơ thế thứ hai là trao quyền tự chủ về tài chính lớn hơn bởi một đô thị quy mô lớn nếu vẫn cơ chế phân cấp thông thường sẽ không thể bứt phá.
Thứ ba, bà Sửu nhấn mạnh cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng phát triển.
Theo phương án Chính phủ trình, thành phố Đồng Nai sẽ được thành lập trên cơ sở nguyên trạng hơn 12.700km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số gần 4,5 triệu người và 95 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai.
Sau khi thành lập, thành phố Đồng Nai không thay đổi về diện tích tự nhiên và quy mô dân số. Đồng Nai khi đó sẽ có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 33 phường và 62 xã. Cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh, gồm 7 thành phố và 27 tỉnh (giảm 1 tỉnh, tăng 1 thành phố).
