Một tàu container đi qua kênh đào Panama hôm 21/4 (Ảnh: AFP).
Theo báo cáo chính thức, các khoản chi trả tăng mạnh như vậy được ghi nhận kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào ngày 28/2, kéo theo việc phong tỏa eo biển Hormuz, vốn là tuyến hàng hải quan trọng chiếm khoảng 1/5 lượng xuất khẩu dầu và khí tự nhiên toàn cầu từ các nước Vùng Vịnh.
Để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu, các nhà máy lọc dầu ở châu Á đang lựa chọn mua dầu hoặc khí đốt từ Mỹ và vận chuyển qua tuyến đường thủy xuyên đại dương thay vì mua từ các nước Vùng Vịnh phụ thuộc vào eo biển Hormuz, theo báo cáo từ Cơ quan quản lý kênh đào Panama (ACP).
Theo tuyên bố hôm 21/4 của cơ quan này, lưu lượng tàu trung bình đi qua kênh đào mỗi ngày vẫn duy trì mức cao với trung bình 34 tàu trong tháng 1 và 37 tàu trong tháng 3. Có những ngày lưu lượng tàu đi qua kênh đào vượt quá 40.
"Xu hướng gia tăng này phản ánh sự thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu và điều kiện thị trường, trong đó có các yếu tố địa chính trị ảnh hưởng đến các tuyến vận tải chủ chốt”, cơ quan này cho biết thêm.
Các tàu đi qua kênh đào Panama thường đặt chỗ trước rất lâu trong khi các tàu không đặt chỗ trước phải chờ trung bình 5 ngày để được đi qua. Tuy nhiên, có một phiên đấu giá nơi có thể mua vé đi qua vào phút chót, với mức giá tăng mạnh trong thời gian gần đây.
Phiên đấu giá gần đây nhất bao gồm một mức giá 4 triệu USD cho một tàu chở khí đốt đi qua, và trong những tuần gần đây, hai tàu chở dầu đã phải trả mức giá 3 triệu USD để được ưu tiên đi qua kênh, cơ quan chức năng cho biết.
Giá đấu trung bình giai đoạn tháng 10/2025 đến tháng 2/2026 chỉ khoảng 130.000 USD, nhưng đã tăng lên 385.000 USD trong tháng 3 và tháng 4. ACP nhấn mạnh các mức giá này phản ánh những biến động tạm thời của thị trường, không phải biểu phí cố định của kênh đào.
Kênh đào Panama dài 82km hiện kết nối 180 tuyến hàng hải và 1.920 cảng thuộc 170 quốc gia trên thế giới. Hiện có 5% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, với các khách hàng chính là Mỹ và Trung Quốc, kết nối chủ yếu giữa bờ Đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Trong năm tài khóa 2025, doanh thu của kênh đào đạt hơn 5,70 tỷ USD, tăng 14,4% so với năm trước, với tổng số lượt tàu đạt trên 13.400 lượt.
Vào nửa đầu năm tài khóa 2026 (từ tháng 10 đến tháng 9), tuyến đường thủy này ghi nhận 6.288 lượt tàu qua lại, tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước.
Theo ACP, trong ngày 21/4 có 125 tàu đang chờ qua kênh, trong đó 105 tàu đã có lịch đặt trước và 20 tàu chưa có. Thông thường, khoảng 90 tàu có đặt chỗ trước sẽ neo đậu chờ đến lượt nhưng hiện nay con số này tăng lên do các quyết định điều chỉnh hành trình từ phía khách hàng trong bối cảnh thị trường biến động.
