Trao đổi với PV Dân trí tại cuộc phỏng vấn podcast gần đây, TS. Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) – cho hay chuyển đổi xanh vẫn tiếp tục là một cuộc chơi, một cuộc đua toàn cầu, trong đó những thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Trung Quốc đều có những chính sách riêng.
TS Bùi Thanh Minh tại buổi phỏng vấn podcast (Ảnh: Hải Long).
Tại Việt Nam, trọng tâm chính sách của Nhà nước nhấn mạnh: việc chuyển đổi xanh không chỉ vì áp lực bên ngoài mà còn xuất phát từ nội tại của nền kinh tế, coi kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số là động lực tăng trưởng mới.
Doanh nghiệp ngày càng nhận thức sâu sắc hơn về câu chuyện chuyển đổi xanh, về quản lý rủi ro trong chuỗi cung ứng... Tuy nhiên, một trong những khó khăn khi thực hành chuyển đổi xanh và phát triển bền vững là nó đòi hỏi rất nhiều nguồn lực, từ vốn, tri thức đến sự sẵn sàng của các cấp lãnh đạo. Cụ thể, 4 khó khăn với doanh nghiệp gồm có:
Thứ nhất là thiếu vốn. Tất cả chuyển đổi đòi hỏi đầu tư máy móc, thay đổi quy trình đều cần một nguồn vốn.
Thứ hai là thiếu nhân lực có chuyên môn. Rất ít người có chuyên môn thực sự sâu về chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, kể cả trong doanh nghiệp lẫn trong hệ thống tài chính. Nhiều ngân hàng gặp khó khăn trong triển khai tín dụng xanh vì không có nhân sự đáp ứng được yêu cầu chuyên môn sâu như vậy.
Thứ ba là thiếu các giải pháp kỹ thuật. Cần có những giải pháp kỹ thuật, những mô hình tiên phong để “đóng gói” và lan tỏa đến cộng đồng doanh nghiệp.
Thứ tư là sự phân mảnh về mặt chính sách cũng như khác biệt về nhận thức đối với câu chuyện chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Ngay tại Hoa Kỳ, trong thực hành ESG, chuyển đổi xanh cũng có sự phân mảnh rất lớn giữa các bang với nhau; hay sự chuyển đổi chính sách rất lớn từ thời Tổng thống Biden sang Tổng thống Trump. Những điều đó tạo ra rào cản, cả hữu hình lẫn vô hình, làm cho sự sẵn sàng và việc bố trí nguồn lực của doanh nghiệp cho chuyển đổi xanh, cho thực hành phát triển bền vững gặp nhiều khó khăn.
Theo ông Minh, bất cứ sự chuyển đổi nào cũng cần phải có một hệ sinh thái thì mới có thể thành công, và khi xây dựng chính sách thì cũng phải xây dựng một hệ sinh thái chính sách để doanh nghiệp có thể chuyển đổi.
Chia sẻ tại cuộc phỏng vấn podcast do báo Dân trí tổ chức, có sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – VietinBank, vị chuyên gia chỉ ra loạt chính sách hướng đến khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh mà doanh nghiệp nên quan tâm, gồm:
Thứ hai là chương trình 1.000 doanh nghiệp tiên phong, trong đó có những ưu tiên cho công nghệ xanh, chuyển đổi số, mô hình kinh doanh bền vững trong nông nghiệp hay các ngành khác nhau. Khi là doanh nghiệp tiên phong, sẽ có chương trình hỗ trợ cả về mô hình quản trị, vốn tín dụng ưu đãi, kết nối vào chuỗi giá trị toàn cầu, hay việc tham gia đấu thầu khu vực công. Nhà nước sẵn sàng trở thành khách hàng đầu tiên để nâng đỡ những sản phẩm như vậy trong giai đoạn đầu thị trường.
Thứ ba là chương trình “Go Global” khuyến khích doanh nghiệp đưa sản phẩm ra toàn cầu. Thành công của Việt Nam trong 40 năm qua là lựa chọn trở thành nền kinh tế hướng xuất khẩu, nhờ đó doanh nghiệp có cơ hội phát triển trong một môi trường có tính cạnh tranh rất cao, sự đào thải của thị trường đặt ra cho doanh nghiệp yêu cầu ngày càng phải tinh, phải tối ưu và phát triển bền vững.
Bùi Thanh Minh cũng lưu ý, doanh nghiệp cần tư duy toàn cầu để nhận thấy được tầm quan trọng của việc chuyển đổi, nhưng đồng thời, việc thực hành cần phải từng bước một và phù hợp mục đích từng nơi.
Theo đó, doanh nghiệp phải phân tích được các yếu tố trọng yếu và tích hợp được mô hình kinh doanh mới, trong đó có yếu tố chuyển đổi xanh hay thực hành ESG vào mô hình kinh doanh của mình, tránh chạy theo phong trào hay coi ESG như “trang sức” để rồi lãng phí nguồn lực, nhất là trong bối cảnh nội lực của doanh nghiệp ta còn thua kém các doanh nghiệp khác trong khu vực hoặc trên thế giới.
“Cần phải biết “liệu cơm gắp mắm”, rất thông minh và rất thực tế, tránh mơ mộng và những hiểu nhầm về xu hướng, tạo ra những áp lực không đáng có” – ông Minh nhấn mạnh.
Cảm ơn Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) đã đồng hành thực hiện nội dung này.
