Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở thành công nghệ cốt lõi, được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, tài chính, y tế, giáo dục và quản trị xã hội.
Cùng với đó, một hệ sinh thái AI đang dần hình thành, xoay quanh ba trụ cột chính: nền tảng phần cứng; hạ tầng số và các hệ thống thông minh; cùng với dữ liệu và bảo mật.
Sự phát triển của hệ sinh thái này kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng xây dựng, vận hành và khai thác các hệ thống công nghệ số. Nhóm nhân lực này vì vậy đang trở thành đối tượng được thị trường lao động săn đón, với nhiều cơ hội việc làm và mức thu nhập cạnh tranh.
Sinh viên chương trình Công nghệ Vi mạch bán dẫn tại USTH thực hành trong phòng thí nghiệm (Ảnh: USTH).
Nền tảng phần cứng - xương sống của kỷ nguyên AI
Công nghệ vi mạch bán dẫn giữ vai trò nền tảng trong toàn bộ hệ sinh thái AI, bởi mọi mô hình và ứng dụng đều phụ thuộc vào năng lực tính toán của các con chip.
Khi các mô hình AI ngày càng phức tạp, yêu cầu về năng lực tính toán tăng nhanh, kéo theo nhu cầu lớn đối với các dòng chip hiệu năng cao. Do đó, ngành công nghiệp bán dẫn đóng vai trò chiến lược, được nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, ưu tiên đầu tư phát triển.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo được ít nhất 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên, tham gia vào tất cả các công đoạn của chuỗi giá trị ngành công nghiệp bán dẫn.
Hạ tầng số và hệ thống thông minh - bộ não vận hành của AI
Để trí tuệ nhân tạo (AI) phát huy hiệu quả, không thể thiếu hạ tầng số - nền tảng công nghệ đóng vai trò điều phối, kết nối và vận hành toàn bộ hệ thống.
Hạ tầng số bao gồm các hệ thống phần mềm, mạng lưới truyền thông, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các nền tảng ứng dụng thông minh. Trong đó, ngành công nghệ thông tin giữ vai trò trung tâm trong việc thiết kế kiến trúc hệ thống, phát triển phần mềm và đảm bảo vận hành ổn định của hạ tầng số.
Đây là “bộ não” của hệ thống AI, đảm nhiệm chức năng thu thập, lưu trữ, truyền tải và xử lý dữ liệu ở quy mô lớn - những yếu tố đầu vào thiết yếu để các mô hình AI học hỏi và đưa ra quyết định.
Với sự phát triển bùng nổ của AI trong nền kinh tế số, nhân lực công nghệ thông tin tham gia vào hầu hết các lĩnh vực như ngân hàng số, thương mại điện tử, y tế thông minh, đô thị thông minh và sản xuất công nghiệp.
Sinh viên chương trình Công nghệ thông tin - Truyền thông tại USTH (Ảnh: USTH).
Dữ liệu và bảo mật: Nhiên liệu và lá chắn của AI
Nếu hạ tầng số là bộ não, thì dữ liệu chính là nhiên liệu nuôi dưỡng và thúc đẩy sự phát triển của AI. Khoa học dữ liệu không chỉ dừng lại ở việc xử lý dữ liệu lớn (Big Data), mà còn bao gồm việc xây dựng các mô hình dự đoán, học máy (machine learning) và khai thác tri thức từ dữ liệu. Các doanh nghiệp và tổ chức ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu để ra quyết định, vì vậy vai trò của các chuyên gia dữ liệu trở nên không thể thay thế.
Song hành với đó, sự phát triển của các hệ thống số cũng làm gia tăng rủi ro về an ninh mạng. Các cuộc tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu và vi phạm quyền riêng tư đang trở thành thách thức toàn cầu.
Do đó, ngành an toàn thông tin đóng vai trò như lá chắn, bảo vệ hệ thống và dữ liệu trước các nguy cơ này. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là vấn đề an ninh quốc gia, đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ cao và được đào tạo bài bản.
Môi trường học tập quốc tế tại USTH (Ảnh: USTH).
USTH - môi trường đào tạo gắn với hệ sinh thái AI
Chương trình Công nghệ vi mạch bán dẫn cũng được xây dựng bao quát toàn bộ chuỗi giá trị của ngành, từ khoa học vật liệu, thiết kế vi mạch, công nghệ chế tạo cho đến các khâu đóng gói và kiểm thử. Từ đó, sinh viên có cái nhìn tổng thể về hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn, đồng thời trau dồi khả năng thích ứng với nhiều vị trí việc làm khác nhau trong lĩnh vực có nhiều tiềm năng này.
Sinh viên học tập với sự giảng dạy của các giảng viên quốc tế (Ảnh: USTH).
Trong khi đó, chương trình Công nghệ thông tin - Truyền thông của Trường cung cấp nền tảng kiến thức về kiến trúc máy tính, hệ điều hành, cùng kỹ năng và tư duy lập trình, phát triển web và ứng dụng di động. Đây là những năng lực cốt lõi giúp sinh viên sau tốt nghiệp có thể tham gia thiết kế, xây dựng, vận hành và triển khai các hệ thống số, hệ thống thông minh ứng dụng AI trong thực tế.
Với chương trình Khoa học dữ liệu, sinh viên được đào tạo chuyên sâu về học máy, phân tích và trực quan hóa dữ liệu, mô hình dự đoán và các công cụ dữ liệu lớn. Sinh viên tốt nghiệp ngành Khoa học dữ liệu có thể đảm nhiệm nhiều vị trí như chuyên gia phân tích dữ liệu, kỹ sư dữ liệu, chuyên viên phân tích kinh doanh tại các doanh nghiệp công nghệ, tài chính - ngân hàng, thương mại điện tử, y tế và các tổ chức nghiên cứu.
Đối với chương trình An toàn thông tin, sinh viên được đào tạo chuyên sâu về an toàn thông tin và an ninh mạng. Với những kiến thức và kỹ năng được trang bị, sinh viên tốt nghiệp có thể đảm nhiệm các vị trí như kỹ sư an ninh mạng, nhà phân tích an ninh mạng hoặc tư vấn giải pháp an ninh mạng cho các doanh nghiệp, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý.
USTH ký kết thỏa thuận hợp tác với Đại học Hanyang - cơ sở ERICA trong đào tạo chương trình Công nghệ Vi mạch bán dẫn (Ảnh: USTH).
Để làm chủ công nghệ, yêu cầu về kỹ năng đối với nguồn nhân lực chất lượng cao trong các ngành học gắn với hệ sinh thái AI ngày càng toàn diện, không chỉ dừng lại ở kiến thức chuyên môn mà còn cần kỹ năng ngoại ngữ, khả năng thích ứng nhanh và năng lực hội nhập quốc tế.
Các chương trình đào tạo tại USTH được giảng dạy bằng tiếng Anh với mục đích giúp sinh viên hình thành khả năng sử dụng ngoại ngữ như một công cụ học tập và làm việc ngay từ năm đầu tiên. Đây là lợi thế quan trọng để tiếp cận tài liệu chuyên ngành, công nghệ mới trên thế giới và sẵn sàng tham gia thị trường lao động toàn cầu hóa trong hệ sinh thái AI.
Sinh viên, cựu sinh viên USTH đang học tập, trao đổi và làm việc tại Pháp và các nước châu Âu hội ngộ tại Paris vào tháng 3 (Ảnh: USTH).
Bên cạnh đó, chương trình học chú trọng kết hợp giữa lý thuyết, thực hành và trải nghiệm thực tế trong doanh nghiệp. Thông qua việc tham gia các dự án nghiên cứu, thực tập và hoạt động thực tế, sinh viên được rèn luyện tư duy giải quyết vấn đề, kỹ năng chuyên môn và khả năng ứng dụng kiến thức vào các bài toán thực tiễn.
Trường sở hữu mạng lưới đối tác tại hơn 20 quốc gia có nền khoa học - công nghệ phát triển, tạo điều kiện để sinh viên tham gia các chương trình trao đổi, trường hè và thực tập tốt nghiệp ở nước ngoài. Những trải nghiệm này góp phần nâng cao khả năng thích ứng, làm việc trong môi trường đa văn hóa và phát triển tư duy toàn cầu - những kỹ năng thiết yếu để cạnh tranh và bứt phá trong kỷ nguyên AI.
