Cần khơi thông nguồn tín dụng xanh cho doanh nghiệp Việt

Vấn đề về vốn là một trong những khó khăn nhức nhối nhất đối với doanh nghiệp. Trao đổi tại cuộc phỏng vấn podcast với báo Dân trí, TS. Bùi Thanh Minh - Phó Giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) – nhấn mạnh tất cả chuyển đổi đòi hỏi đầu tư máy móc, thay đổi quy trình đều cần nguồn vốn. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp Việt, đặc biệt doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV) - chiếm 97% lực lượng doanh nghiệp - đang rơi vào tình trạng thiếu vốn.

Vị chuyên gia đánh giá, một thị trường vốn phát triển là thị trường vốn đáp ứng được nhu cầu của tất cả loại hình doanh nghiệp: Khi doanh nghiệp chưa có lãi thì có các quỹ thiên thần; khi cần vốn dài hạn thì có trái phiếu xanh; khi cần vốn ngắn thì có tín dụng.

Thực tế hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang dựa quá nhiều vào tín dụng. Khi doanh nghiệp phải tính toán chiến lược thì những nguồn vay chỉ từ 3 đến 6 tháng, hay một năm sẽ hạn chế sự chuyển đổi của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, tín dụng xanh cung cấp nguồn vốn dài hạn và đúng mục tiêu của việc chuyển đổi.

Ông Minh cũng lưu ý rằng, tín dụng xanh thường không rẻ, thậm chí có lãi suất khá cao, nhưng đây là nguồn vốn dài hạn. Theo ông, những doanh nghiệp tiếp cận được nguồn trái phiếu xanh, tín dụng xanh hầu hết là những doanh nghiệp khá lớn, có báo cáo phát triển bền vững hoặc có thể tuân thủ được những quy định của các nhà đầu tư quốc tế. Nguồn vốn này dường như ít dành cho DNNVV (do không có dữ liệu, không có hệ thống kế toán chuẩn mực và đôi lúc không chứng minh được năng lực).

Nói tại cuộc phỏng vấn podcast do báo Dân trí tổ chức có sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – VietinBank, vị chuyên gia cho rằng, cần có hỗ trợ của Nhà nước để nguồn tín dụng quan trọng đó có thể đến và chạm được vào doanh nghiệp. Chẳng hạn, chương trình hỗ trợ lãi suất 2% rất quan trọng khi doanh nghiệp có thể tiếp cận được nguồn vốn và được giảm lãi suất để phục vụ cho hoạt động chuyển đổi của mình. Điều quan trọng là việc thiết kế cơ chế thực thi chính sách giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận và nhấn mạnh đến yếu tố hậu kiểm nhiều hơn thay vì tiền kiểm.

Theo ông Bùi Thanh Minh, đến năm 2025, tổng tín dụng xanh mới chiếm 4,5% trong tổng tín dụng của cả nước. Trước đây từng có một danh mục gọi là Green Taxonomy (phân loại xanh) đã được ban hành theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhưng sau khi ban hành, các ngân hàng vẫn gặp khó khăn vì không có nhân lực, còn doanh nghiệp chưa sẵn sàng bỏ thời gian và công sức để tiếp cận. Ngân hàng triển khai nhiều gói nhưng mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp chưa cao do còn phải lo chuyện cơm áo gạo tiền hàng ngày, lo kiếm lợi nhuận trước mắt để tồn tại trước khi nghĩ đến câu chuyện dài hạn.

Như vậy, mặc dù có nhu cầu thực tế từ nền kinh tế, có nguồn trái phiếu xanh, có những khoản hỗ trợ quốc tế, cũng có dư địa cho tín dụng xanh nhưng thực tiễn thì chưa triển khai được nhiều.

“Tôi nghĩ mọi chuyện cần có thời gian. Khi doanh nghiệp đã có nội lực, có tư duy dài hạn, nhận thấy được xu hướng, thấy được lợi thế của người đi tiên phong, và khi tín dụng xanh trở nên dễ tiếp cận hơn đối với doanh nghiệp thì chắc chắn việc đó sẽ được triển khai trong thực tiễn tốt hơn” – ông Bùi Thanh Minh nhìn nhận.