Ngày 22/4, trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, đơn vị đang làm báo cáo gửi UBND tỉnh về kết quả khảo sát 3 cọc gỗ phát hiện tại khu vực cầu Chà Là, phường Hoa Lư.
Trong lúc thi công nạo vét sông Vân, công nhân đã phát hiện 3 cọc gỗ (Ảnh: Thanh Bình).
Theo báo cáo của Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, ngày 15/4, tại đoạn chân cầu Chà Là, ông Nguyễn Minh Thuân công nhân lái máy xúc (thi công Dự án nạo vét, kè chống sạt lở hai bờ sông Vân) đã phát hiện 3 cọc gỗ có kích thước lớn nhô lên khỏi mặt đất.
Ngay sau khi phát hiện, đơn vị thi công đã sử dụng máy xúc nhổ cả ba cọc gỗ lên khỏi vị trí ban đầu trước khi báo cáo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình. Nhận được thông tin, Sở Văn hóa và Thể thao đã chỉ đạo Bảo tàng tỉnh khẩn trương khảo sát, đánh giá bước đầu.
Theo thông tin từ đơn vị thi công và lời kể của ông Nguyễn Minh Thuân, 3 cọc gỗ nằm ở bờ hữu sông Vân, cách cầu Chà Là khoảng 30m về phía Bắc (địa phận phường Hoa Lư). Các cọc gỗ được phát hiện trong lớp trầm tích lòng sông, ở độ sâu tương đối dưới mực nước.
Cả 3 cọc gỗ đều có hình trụ tròn, được gọt đẽo khá nhẵn (Ảnh: Thanh Bình).
Về bố trí không gian, tại thời điểm phát hiện, ba cọc được cắm thẳng đứng, đầu nhọn hướng xuống, phần thân lộ cao khỏi mặt bùn. Các cọc được bố trí thành 2 hàng song song nhau và cùng hướng của dòng chảy sông Vân.
Đặc điểm bố trí các cọc được gia công, đóng thẳng đứng, tuân theo một sơ đồ hình học có chủ ý - là dấu hiệu cho thấy đây là sản phẩm do con người chế tác và bố trí với một mục đích cụ thể, không phải cọc gỗ trôi dạt tự nhiên. 3 cọc gỗ này có chiều dài lớn từ 3,76m đến 4,15m, chu vi thân từ 1,16m đến 1,46m. Phần vót nhọn ở cả ba cọc đều có chiều dài khoảng 1,10m.
Hiện trạng của 3 cọc có đặc điểm chung đều là thân cây gỗ nguyên, tiết diện hình trụ tròn, được gia công vót nhọn một đầu; thân cọc còn lưu giữ vết công cụ gọt đẽo khá nhẵn, kỹ thuật chế tác tương đối đồng nhất; phần đầu trên của cả ba cọc đều bị mục nát.
Bảo tàng tỉnh Ninh Bình nhận định, các cọc gỗ phát hiện được tại sông Vân có nhiều đặc điểm giống với cọc gỗ phát hiện được tại chợ Sa (xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh) nằm trong không gian của chiến trường Lục Đầu Giang trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ 2 (năm 1285) và lần thứ 3 (năm 1288). Các đặc điểm giống nhau là cùng kỹ thuật chế tác, cùng hình dáng cọc cong ở dạng tự nhiên, cùng được đóng ở khu vực cửa sông.
Các cọc có đầu nhọn nghi liên quan đến hoạt động quân sự thời Trần, thế kỷ XIII (Ảnh: Thanh Bình).
Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho hay, việc phát hiện ba cọc gỗ tại khu vực sông Vân là một tư liệu khảo cổ quan trọng, có giá trị trong việc nghiên cứu cấu trúc không gian của vùng đất Hoa Lư xưa - Ninh Bình ngày nay trong diễn trình lịch sử Việt Nam.
"Mặc dù chưa đủ cơ sở xác định niên đại và chức năng của các cọc gỗ, nhưng các đặc điểm kỹ thuật và hiện trường thực tế cho thấy đây là dấu tích công trình nhân tạo có tổ chức, nhiều khả năng liên quan đến hoạt động quân sự, thủy lợi hoặc giao thông trong lịch sử. Khả năng cao là các cọc gỗ này liên quan đến hoạt động quân sự ở thời Trần (thế kỷ XIII)", vị lãnh đạo chia sẻ thêm.
Sau khi khảo sát đánh giá sơ bộ, đại diện Ban quản lý Dự án nạo vét, kè chống sạt lở 2 bờ sông Vân đã bàn giao 3 cọc gỗ trên cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình lưu giữ, nghiên cứu và phát huy giá trị.
