Binh sĩ Mỹ trang bị bom cho máy bay B-1 (Ảnh: AFP).
Tuy nhiên, một số người trong đảng Cộng hòa phát tín hiệu rằng một thời hạn luật định quan trọng trong những tuần tới có thể là một điểm bước ngoặt, khi họ kỳ vọng Tổng thống sẽ chấm dứt chiến dịch quân sự hoặc tìm kiếm sự chấp thuận từ quốc hội để tiếp tục.
Đảng Dân chủ đã nhiều lần thử nghiệm nhưng thất bại trong việc vận dụng một điều khoản của Đạo luật Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 - đạo luật nhằm hạn chế khả năng của tổng thống trong việc mở chiến dịch quân sự ở nước ngoài mà không có sự đồng ý của quốc hội.
Dẫu vậy, luật này cũng thiết lập một bộ các thời hạn, mà thời hạn đầu tiên là ngày 1/5, có thể làm gia tăng áp lực lên chính quyền Tổng thống Trump trong những ngày tới.
Dưới đây là những gì luật pháp quy định về việc một tổng thống có thể tiếp tục chỉ đạo các lực lượng Mỹ trong một cuộc xung đột mà không cần sự chấp thuận của quốc hội trong bao lâu.
Mốc 60 ngày
Khi Mỹ bắt đầu các cuộc không kích phối hợp với không quân Israel vào ngày 28/2, Tổng thống Trump cho biết ông đang hành động theo thẩm quyền Tổng tư lệnh để bảo vệ các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông và để "thúc đẩy các lợi ích quốc gia quan trọng của Mỹ”. Ông nói hành động này được thực hiện vì mục đích "tự vệ tập thể cho các đồng minh trong khu vực, bao gồm cả Israel”.
Nhiều nghị sĩ Dân chủ đã tranh cãi về lý lẽ đó. Các quan chức Nhà Trắng và hầu hết nghị sĩ Cộng hòa nói rằng Tổng thống Trump đang hoạt động trong phạm vi của luật quyền hạn chiến tranh, vốn thiết lập một đồng hồ đếm ngược 60 ngày để Tổng thống rút quân đội Mỹ khỏi các hành động thù địch nếu không có sự cho phép từ quốc hội.
Mặc dù xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2, ông Trump chỉ chính thức thông báo cho quốc hội vào ngày 2/3, bắt đầu giai đoạn 60 ngày và sẽ kết thúc vào ngày 1/5.
Một số nghị sĩ Cộng hòa đã ra tín hiệu rằng họ sẽ không ủng hộ bất kỳ sự gia hạn nào quá 60 ngày.
Khi đảng Cộng hòa suýt soát chặn được một nghị quyết về quyền hạn chiến tranh tại Hạ viện tuần trước, nghị sĩ Brian Mast nói rằng có thể sẽ có "một kết quả bỏ phiếu khác sau 60 ngày", ám chỉ đến thời hạn ngày 1/5.
Gia hạn 30 ngày
Theo luật định, khi thời hạn 60 ngày đầu tiên trôi qua, các lựa chọn của Tổng thống để tiếp tục chiến dịch quân sự mà không cần sự chấp thuận của quốc hội sẽ trở nên hạn chế. Tại thời điểm đó, ông Trump thực tế sẽ có 3 lựa chọn: tìm kiếm sự cho phép của quốc hội để tiếp tục chiến dịch, bắt đầu giảm dần sự can thiệp của Mỹ hoặc tự gia hạn cho mình.
Luật cho phép gia hạn triển khai một lần duy nhất trong 30 ngày nếu Tổng thống xác nhận bằng văn bản rằng cần thêm thời gian để tạo điều kiện rút quân an toàn cho lực lượng Mỹ, nhưng luật không cấp quyền để tiếp tục tiến hành một chiến dịch tấn công.
Quốc hội có thể cho phép tiếp tục xung đột
Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).
Các nhà lập pháp cũng có quyền cấp phép rõ ràng cho ông Trump tiếp tục chiến dịch bất cứ lúc nào bằng cách thông qua một ủy quyền sử dụng lực lượng quân sự (AUMF). Những biện pháp như vậy đã trở thành cách chính để quốc hội phê duyệt các chiến dịch quân sự mà không cần một lời tuyên chiến chính thức - điều chưa từng được thực hiện kể từ Thế chiến II.
Trong khi đảng Cộng hòa phần lớn đã đoàn kết để chặn đứng các nỗ lực ngừng chiến của đảng Dân chủ, hiện vẫn chưa rõ liệu sự đoàn kết đó có tồn tại khi cần phải khẳng định việc cho phép cuộc xung đột hay không.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski cho biết bà đang làm việc với một nhóm thượng nghị sĩ về một văn bản ủy quyền chính thức cho việc sử dụng lực lượng quân sự chống lại Iran, nhưng vẫn chưa đệ trình nghị quyết này.
Bà Murkowski là người sớm chỉ trích sự thiếu minh bạch về mục tiêu, chi phí và lộ trình của cuộc chiến. Bà cho biết mục tiêu của bà với cuộc bỏ phiếu ủy quyền là nhằm tái khẳng định quyền hạn của Quốc hội và yêu cầu chính quyền phải tuân thủ các thông số nghiêm ngặt cho chiến dịch.
Quốc hội Mỹ đã không bỏ phiếu ủng hộ việc sử dụng lực lượng quân sự kể từ năm 2002.
