Nga thách thức hệ thống Starlink của Mỹ: Ukraine "như ngồi trên đống lửa", cục diện xoay chuyển quá nhanh

Sau những thiệt hại đáng kể mà lực lượng Moscow phải gánh chịu tại chiến trường Ukraine do việc mất kết nối hệ thống Starlink của tỷ phú Mỹ Elon Musk gây ra, Nga đã chính thức trình làng hệ thống Internet vệ tinh quỹ đạo thấp của riêng mình, mang tên Rassvet.

Đây là động thái đáp trả mạnh mẽ, nhằm cân bằng cán cân công nghệ trong lĩnh vực liên lạc vệ tinh giữa Mỹ và Nga, đồng thời tác động mạnh mẽ lên quân đội Ukraine.

Bước tiến quan trọng của Bureau 1440

Công ty hàng không vũ trụ Nga Bureau 1440 - với hơn 3.000 nhân viên - đã nỗ lực phát triển hệ thống liên lạc không gian tương đương Starlink. Cuối tháng 3 vừa qua, họ đã thực hiện thành công vụ phóng 16 vệ tinh Rassvet, đánh dấu bước chuyển mình từ giai đoạn thử nghiệm sang phát triển thực tế dịch vụ Internet vệ tinh băng thông rộng ở quỹ đạo thấp.

Mặc dù còn nhiều việc phải làm, bao gồm vài chục vụ phóng để đưa thêm hàng trăm vệ tinh vào quỹ đạo, tạo thành "chòm sao vệ tinh quỹ đạo thấp" phục vụ mạng Internet băng thông rộng toàn cầu, nhưng đây là một cột mốc quan trọng.

Bureau 1440 chuyên về việc tạo ra các hệ thống vệ tinh trọn gói, bao gồm vệ tinh, trạm cổng, thiết bị đầu cuối liên lạc thuê bao và cả việc tách tàu vũ trụ khỏi phương tiện phóng. Hoạt động kinh doanh cốt lõi của họ là phát triển và chế tạo các hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp, cung cấp truyền tải dữ liệu Internet băng thông rộng đến bất cứ nơi nào trên hành tinh.

Vệ tinh đầu tiên của hệ thống Rassvet, PS-1, đã bay quanh Trái đất 1.440 lần. Dự án Rassvet bắt đầu khởi động vào năm 2020, nhưng phải tới 3 năm sau, vệ tinh Rassvet-1 đầu tiên mới có mặt trên quỹ đạo. Sau một năm gián đoạn, vệ tinh Rassvet-2 tiếp tục được phóng với kích thước lớn hơn và trang bị tính năng liên lạc bằng laser, giúp truyền dữ liệu trong toàn bộ chuỗi vệ tinh Rassvet.

Tính đến giữa năm 2024, tổng số vệ tinh Bureau 1440 trên quỹ đạo Trái đất tầm thấp của hệ thống Rassvet là 6. Thử nghiệm liên lạc giữa các vệ tinh diễn ra thành công, với việc trao đổi 200 GB thông tin bằng chùm tia laser ở tốc độ 10 Gbit/s. Thử nghiệm liên lạc giữa vệ tinh trên quỹ đạo và trạm mặt đất cũng hết sức suôn sẻ.

Đúng theo kế hoạch, 16 vệ tinh Rassvet tiếp theo đã được phóng vào ngày 23/3. Mục tiêu hiện tại là phóng 156 vệ tinh trong năm nay, 292 vệ tinh vào năm 2027 và 318 vệ tinh vào năm 2028. Tổng cộng 782 vệ tinh Rassvet sẽ cung cấp vùng phủ sóng Internet băng thông rộng cho toàn thế giới.

Rassvet và Starlink: Những điểm khác biệt then chốt

Mặc dù bị coi là bản sao từ Starlink nhưng Rassvet của Nga có nhiều điểm khác biệt đáng chú ý:

Độ cao quỹ đạo: Vệ tinh Rassvet hoạt động ở độ cao 800km, cao hơn đáng kể so với 550km của Starlink. Điều này giúp vệ tinh Rassvet có thời gian hoạt động lâu hơn và phủ sóng một khu vực rộng lớn hơn, mặc dù độ trễ có thể cao hơn (50-70 mili giây so với 20-40 mili giây của Starlink).

Tốc độ truyền dữ liệu: Rassvet ước tính đạt tốc độ 1 Gbps, vượt trội so với 100-200 Mbps của Starlink.

Giá thiết bị đầu cuối: Thiết bị đầu cuối liên lạc mặt đất của Rassvet có giá dao động từ 40.000 đến 55.000 rúp (524-720 USD), tương đương với Starlink.

Công nghệ liên lạc: Rassvet sử dụng giao thức mạng 5G phi mặt đất (5G "không gian"), tiên tiến hơn so với tiêu chuẩn tiệm cận 4G của Starlink. Điều này cho phép tương tác trực tiếp giữa các vệ tinh và các nhà khai thác viễn thông.

Hiện tại, khoảng 500 trạm gốc của một nhà mạng di động tại các vùng xa xôi của Nga đang trong chế độ "sẵn sàng chiến đấu" và dự kiến sẽ được kết nối với Internet vệ tinh băng thông rộng Rassvet vào năm 2027.

Đáng chú ý, hệ thống Rassvet không chỉ cung cấp dịch vụ liên lạc chất lượng cao cho các vùng Bắc Cực và Viễn Bắc của Nga mà còn là một sản phẩm lưỡng dụng, cho phép điều khiển từ xa UAV ở bất cứ đâu trên hành tinh.