Trẻ em nên chơi ở những nơi an toàn - Ảnh: AI
Bài viết "Bé trai đá bóng ra đường làm một người bị tai nạn tử vong, cơ quan chức năng nói gì?" đăng trên Tuổi Trẻ Online khiến nhiều người đặt câu hỏi: trẻ em đá bóng ngoài đường thì cha mẹ không chịu trách nhiệm gì về cái chết của người đi đường hay sao?
Không thỏa thuận được thì bồi thường không quá 100 lần mức lương cơ sở
Người gây thiệt hại không phải bồi thường nếu thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại.
Luật cũng quy định các khoản bồi thường về tính mạng gồm chi phí điều trị do sức khỏe bị xâm phạm trước khi chết, chi phí hợp lý cho việc mai táng và tiền cấp dưỡng cho những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng.
Ngoài ra, người gây ra cái chết phải bồi thường một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người chết (cha, mẹ, vợ, con) hoặc người được người chết trực tiếp nuôi dưỡng, hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng người chết trước đó.
Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa không quá 100 lần mức lương cơ sở.
Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, người nuôi dưỡng hoặc người được người chết trực tiếp nuôi dưỡng có thể kiện ra tòa án yêu cầu người gây thiệt hại bồi thường các chi phí này nếu như hai bên không tho thuận được mức bồi thường.
Trong vụ việc ở Vĩnh Long, người đá bóng ra đường trực tiếp gây cái chết của người đi đường là một em bé khoảng 5 tuổi, chưa đủ năng lực hành vi dân sự.
Bộ luật Dân sự đã lường trước tình huống này nên quy định người phải chịu trách nhiệm bồi thường thay trong trường hợp người gây thiệt hại chưa thành niên, chưa đủ năng lực hành vi dân sự.
Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản của mình. Khi tài sản của người gây thiệt hại không đủ bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của cha, mẹ.
Như vậy, trong trường hợp này, em bé chỉ mới khoảng 5 tuổi, cha mẹ của bé phải bồi thường các khoản trên cho gia đình của người chết bằng tài sản của cha mẹ, nếu tài sản của cha mẹ không đủ bồi thường mà con có tài sản riêng thì lấy tài sản riêng của con để bồi thường cho đủ.
Người lớn có phải chịu trách nhiệm hình sự vì trẻ em làm chết người?
Đứng từ góc độ hình sự thì vụ việc có dấu hiệu phạm tội hình sự. Mới nhìn qua, người ta dễ nghĩ đến các tội phạm về giao thông đường bộ. Tuy nhiên, người gây tai nạn ở đây không tham gia giao thông, cũng không có hành vi cấu thành tội cản trở giao thông đường bộ.
Theo tôi, đây là hành vi vô ý làm chết người (điều 128, Bộ luật Hình sự). Nhưng người trực tiếp đá bóng ra đường làm cho người đang đi xe máy không kịp tránh, đụng trúng trái bóng mà té xuống là trẻ em.
Điều 12 Bộ luật Hình sự quy định người từ 14-16 tuổi mới phải chịu trách nhiệm hình sự cho những tội đặc biệt nghiêm trọng với một số điều.
Có nghĩa là người dưới 14 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự. Vậy nên hành vi này không coi là tội phạm.
Tuy nhiên, đây là trường hợp đứa trẻ đang chơi rồi đá bóng ra đường, vậy cha hoặc mẹ của bé có phải chịu trách nhiệm hình sự?
Bộ Luật hình sự không nói rõ nhưng theo lý luận về tội phạm học thì người đã thành niên chỉ chịu trách nhiệm hình sự về hành vi do người chưa thành niên thực hiện trong những tình huống nhất định.
Đó là khi người lớn sử dụng người chưa thành niên để thực hiện tội phạm, hoặc xúi giục, tạo điều kiện, hướng dẫn, tổ chức cho người chưa thành niên thực hiện hành vi phạm tội.
Nhưng ở vụ việc đá bóng ra đường này, không có cơ sở để nói người lớn tổ chức, xúi giục hay hướng dẫn cháu bé đá bóng ra đường.
Cũng theo lý luận về tội phạm, người đã thành niên chỉ chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi của người chưa thành niên chỉ tồn tại ở tội phạm với lỗi cố ý. Cụ thể là người lớn cố ý dẫn dụ, hướng dẫn, chỉ vẽ, trợ giúp cho người chưa thành niên thực hiện hành vi.
Còn trong vụ án thì rõ ràng là cái hành vi là hoàn toàn là vô ý.
