Câu hỏi đúng - sai: “Bẫy” dễ mất điểm ở môn lịch sử
Chỉ còn thời gian ngắn trước kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, học sinh lớp 12 bước vào giai đoạn tăng tốc ôn tập. Ở chặng “nước rút”, theo giáo viên, việc “chạy đề” liên tục nhưng thiếu nền tảng và trọng tâm dễ khiến thí sinh mất điểm ở những câu hỏi cơ bản.
Với môn lịch sử, cô Đinh Thị Trang Nhung, Tổ trưởng tổ Xã hội, Trường THCS và THPT M.V. Lô-mô-nô-xốp, cho rằng 2 tháng cuối cùng trước ngày thi tốt nghiệp không phù hợp để “ôm” toàn bộ kiến thức mà cần chia nhỏ nội dung để ôn tập.
Cô Nhung khuyên học sinh nên bắt đầu từ việc nắm chắc từng chủ đề. Khi đã hiểu rõ nội dung cơ bản của các phần trong chương trình, việc luyện đề tổng hợp mới đạt hiệu quả.
Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2025 (Ảnh: Trịnh Nguyễn).
Một trong những phương pháp được khuyến nghị là học bằng từ khóa kết hợp sơ đồ tư duy. Việc tự ghi lại các ý chính theo hệ thống sẽ giúp tăng khả năng ghi nhớ và liên kết kiến thức, thay vì học thuộc lòng từng đoạn dài.
Đáng chú ý, dạng câu hỏi đúng - sai là phần dễ gây mất điểm nếu không luyện tập kỹ. Khác với câu hỏi lựa chọn 1 đáp án đúng, dạng này yêu cầu học sinh phải đánh giá từng nhận định riêng lẻ, chỉ cần sai 1 ý là có thể mất điểm toàn bộ.
Theo cô Nhung, nguyên nhân khiến học sinh dễ sai ở dạng này là do nắm kiến thức chưa chắc, suy luận theo cảm tính hoặc đọc lướt dẫn đến hiểu sai dữ kiện. Nhiều câu hỏi được thiết kế với các phương án “na ná” nhau, đòi hỏi thí sinh phải hiểu bản chất sự kiện lịch sử, không chỉ ghi nhớ máy móc.
Để hạn chế sai sót, học sinh cần luyện riêng dạng câu hỏi đúng - sai theo từng chủ đề, tập trung phân tích vì sao 1 nhận định đúng hoặc sai, thay vì chỉ chọn đáp án. Việc đối chiếu lại kiến thức sau mỗi câu làm sai là bước quan trọng giúp củng cố nền tảng.
Ngoài ra, học sinh có thể ôn theo nhóm, chia sẻ tài liệu hoặc tạo link quizizz (các bộ câu hỏi trực tuyến) để kiểm tra chéo lẫn nhau. Cách học này giúp tăng khả năng phản xạ và nhận diện “bẫy” trong đề thi.
Khi đã có nền tảng kiến thức, thí sinh cần luyện đề tổng hợp trong điều kiện giống phòng thi, tự căn thời gian và tự đánh giá kết quả. Quá trình này giúp rèn khả năng phân bổ thời gian và tăng độ chính xác khi làm bài.
Theo cô Nhung, với môn lịch sử, yếu tố quyết định vẫn là sự kiên trì và tính tự giác trong học tập. Việc duy trì nhịp độ ôn tập đều đặn sẽ giúp học sinh giữ vững phong độ trước kỳ thi.
Rèn kỹ năng xử lý dữ liệu môn địa lý
Với môn địa lý, cô Lê Thị Vinh, Nhóm trưởng chuyên môn Trường THCS và THPT M.V. Lô-mô-nô-xốp, cho rằng học sinh cần quay lại “trục chính” của chương trình lớp 12, gồm địa lý tự nhiên, dân cư, các ngành kinh tế và các vùng kinh tế.
Điểm mấu chốt, theo cô Vinh, là không học rời rạc từng phần mà phải đặt chúng trong mối liên hệ. Chẳng hạn, đặc điểm tự nhiên chi phối ra sao đến phân bố dân cư, hay cấu trúc kinh tế của từng vùng hình thành từ những điều kiện nào. Khi hiểu được logic này, thí sinh sẽ xử lý tốt các câu hỏi vận dụng.
Ở giai đoạn hiện tại, học sinh không nên sa đà vào học thuộc quá nhiều số liệu chi tiết. Thay vào đó, các em nên hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy, bảng so sánh giữa các vùng, các ngành, ghi nhớ một số các số liệu tiêu biểu và xu hướng phát triển.
Nguyên tắc của việc ôn tập lý thuyết ở giai đoạn này là “học đến đâu hiểu đến đó”.
Việc luyện đề cần đi theo từng dạng câu hỏi, từ nhận biết đến vận dụng, thay vì làm tràn lan. Sau mỗi đề, học sinh phải rà soát lại lỗi sai, ghi lại lỗi hay mắc để tránh lặp lại.
Giáo viên cũng lưu ý thí sinh không học tủ, bởi đề thi thường bao quát rộng và có tính phân hóa. Những dạng câu như nhận xét biểu đồ, giải thích hiện tượng địa lý hay so sánh giữa các đối tượng xuất hiện thường xuyên và cần được luyện tập kỹ.
Ở chặng cuối, việc kết hợp giữa nắm chắc kiến thức nền, rèn kỹ năng xử lý dữ liệu và tránh sai sót ở các dạng câu hỏi “bẫy” như đúng - sai sẽ là yếu tố then chốt giúp thí sinh tối ưu điểm số trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
