Thông tin này được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đưa ra trong cuộc làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành và Hà Nội, TPHCM về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các dự án đường sắt do Bộ Xây dựng quản lý cũng như các dự án đường sắt đô thị tại 2 thành phố lớn.
Khắc phục bài học nhiều công nghệ nhưng không thể kết nối
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; lập đề cương nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm GIa Túc phát biểu tại buổi làm việc (Ảnh: Phương Nguyên).
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam là nhiệm vụ rất mới, có những vấn đề chưa có tiền lệ nên cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương.
Ông đặc biệt lưu ý tới vấn đề chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tiến tới sớm tự chủ về công nghệ, bao gồm cả phát triển ngành công nghiệp đường sắt.
Phó Thủ tướng Thường trực nhắc lại những bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai một số dự án đường sắt đô thị, do sử dụng các công nghệ khác nhau, tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa rõ ràng, chưa thống nhất dẫn đến không kết nối được. Những điều này đã được nhận diện rõ, cần tránh lặp lại trong triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt khác.
Phó Thủ tướng Thường trực giao Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành có liên quan phối hợp chặt chẽ nhằm sớm hoàn thiện, báo cáo, phê duyệt áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, bảo đảm đồng bộ, hiện đại theo chuẩn của các nước phát triển.
Theo lãnh đạo Chính phủ, đây là cơ sở để lựa chọn công nghệ, đơn vị tư vấn, nhà thầu, gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ thực chất, hướng tới phát triển công nghiệp đường sắt.
"Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang ở giai đoạn rất quan trọng chuẩn bị lựa chọn đơn vị tư vấn, nhà thầu. Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm về việc lựa chọn này trên cơ sở đề xuất của Bộ Xây dựng và các bộ, ngành có liên quan", Phó Thủ tướng nói.
Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì họp về các dự án trọng điểm ngành đường sắt (Ảnh: Phương Nguyên).
Ông lưu ý phải tính toán rất kỹ, cân đối ngân sách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, mang tính lan tỏa, góp phần vào tăng trưởng để xây dựng tuyến đường sắt hiện đại, bảo đảm tự chủ công nghệ, có tầm nhìn dài hạn.
Về hành lang pháp lý, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đề nghị hoàn thiện quy định về hoạt động quản lý, vận hành, khai thác bảo đảm hiệu quả, cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế.
Liên quan đến nguồn vốn đầu tư cho các dự án đường sắt, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng cần có kế hoạch chủ động, đa dạng hóa từ ngân sách Nhà nước, vốn ODA đến đầu tư tư nhân, hợp tác công - tư và phải cụ thể đến từng dự án.
Trong đào tạo nguồn nhân lực, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh "phải đi trước một bước, từ rất sớm", chủ động hợp tác chặt chẽ với các đối tác, từ đào tạo cơ bản, "cầm tay chỉ việc" đến nâng cao, gắn với những dự án đang vận hành.
Mỗi nhà ga tuyến đường sắt tốc độ cao như một thành phố nhỏ
Cho ý kiến về dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng hai dự án này sẽ góp phần tạo thuận lợi thúc đẩy hoạt động kinh tế, thương mại, du lịch giữa Việt Nam với Trung Quốc, cũng như kết nối với Nga và các nước Trung Á.
Trong đó, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải được triển khai bảo đảm chất lượng, hiệu quả, tiến độ gắn với chuyển giao công nghệ; an toàn tuyệt đối trong trường hợp có biến động về địa chất, thiên tai.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy báo cáo tại cuộc làm việc (Ảnh: Phương Nguyên).
Trao đổi thêm về định hướng phát triển TOD dọc theo tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng việc lựa chọn hướng tuyến rất quan trọng, liên quan đến giải phóng mặt bằng, tổng mức đầu tư.
Ông định hướng việc xây dựng mỗi nhà ga tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam sẽ giống như một thành phố nhỏ, một trung tâm kinh tế của địa phương. Do đó, các địa phương cần khẩn trương quy hoạch nhằm phát huy hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, gắn với lợi thế từng vùng, địa phương.
Đối với tình hình triển khai các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu nghiên cứu, đề xuất phát triển các tuyến tàu điện ngầm, tạo điều kiện giao thông thuận lợi cho người dân, bảo đảm an ninh, an toàn trong hình thái mới.
Phó Thủ tướng Thường trực khẳng định sẵn sàng làm việc với các bộ, ngành, địa phương về từng dự án cụ thể để xử lý ngay những vấn đề vướng mắc thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng.
