Đảo Kharg của Iran, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính, nằm cách đất liền khoảng 25km về phía nam ở phía bắc vịnh Ba Tư (Ảnh: AFP).
Iran được cho là đang mở rộng khả năng lưu trữ dầu thô tại đảo Kharg bằng cách tái kích hoạt tàu chở dầu cỡ lớn M/T Nasha đã 30 năm tuổi. Động thái bất thường này là dấu hiệu cho thấy trung tâm dầu mỏ chính của Iran đang tiến gần tới giới hạn lưu trữ trên bờ trong bối cảnh Mỹ phong tỏa các cảng của Iran.
Các nhà phân tích hàng hải cho biết con tàu này, vốn đã neo đậu trong tình trạng rỗng suốt nhiều năm, đang được điều chuyển để sử dụng làm kho chứa nổi nhằm lưu trữ lượng dầu thô vẫn chưa thể xuất đi khỏi hệ thống của Iran.
Kho chứa nổi giúp Iran kéo dài thời gian khi lệnh phong tỏa đẩy cảng dầu chính của nước này đến bờ vực sụp đổ.
Mất cân đối cung - cầu
Theo tổ chức nghiên cứu ngành vận tải biển Tanker Trackers, áp lực tại đảo Kharg xuất phát từ tình trạng mất cân đối giữa cung và cầu.
Các nhà phân tích ước tính hiện còn khoảng 13 triệu thùng dầu dự trữ trên bờ chưa sử dụng tại cảng, trong khi lượng dầu ròng chảy vào đạt khoảng 1-1,1 triệu thùng mỗi ngày.
Với tốc độ này, kho chứa có thể đầy trong khoảng 12-13 ngày, đồng nghĩa với việc đạt ngưỡng bão hòa vào cuối tháng 4 nếu dòng chảy hiện tại được duy trì.
Điều gì xảy ra khi kho chứa đầy?
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng với Iran, vì khi kho chứa đầy, nước này sẽ buộc phải đóng cửa các giếng khai thác dầu, đặc biệt là các mỏ dầu bơm nước cần hoạt động liên tục để tránh hư hỏng và tổn thất sản lượng dài hạn.
Iran vẫn duy trì hoạt động nhộn nhịp tại Kharg bất chấp chiến sự. Các báo cáo gần đây cho thấy tàu chở dầu vẫn bốc hàng tại đây ngay cả sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel.
Việc sử dụng M/T Nasha cho thấy Iran đang tìm cách duy trì dòng chảy dầu mà không hoàn toàn phụ thuộc vào các cơ sở lưu trữ trên bờ, vốn gặp nhiều rủi ro.
Đảo Kharg có vị trí chiến lược (Bản đồ: Catalyst).
Giải pháp tạm thời
Kho chứa nổi mang lại cho Tehran một vùng đệm tạm thời, nhưng không phải là giải pháp lâu dài.
Kể từ ngày 13/4, Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố các tàu của Mỹ sẽ đánh chặn hoặc buộc các tàu đi đến hoặc rời khỏi bờ biển Iran phải quay đầu, trong bối cảnh Washington nỗ lực ngăn chặn Iran hưởng lợi từ chính lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu, Mỹ đã yêu cầu ít nhất 27 tàu phải quay đầu hoặc trở lại cảng của Iran.
Nếu lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran vẫn tiếp tục và xuất khẩu vẫn chậm lại, Tehran sẽ phải lựa chọn giữa việc cắt giảm sản lượng sâu hơn hoặc chấp nhận rủi ro gây hư hại cho các mỏ khai thác dầu.
Trong bối cảnh rộng hơn, đảo Kharg là cửa ngõ xuất khẩu dầu thô quan trọng nhất của Iran, vì vậy bất kỳ tình trạng ùn ứ nào tại đây cũng nhanh chóng trở thành vấn đề kinh tế mang tầm quốc gia.
Hiện tại, việc tái kích hoạt tàu Nasha cho thấy Tehran đang cố gắng kéo dài thời gian trước khi cảng đạt đến điểm giới hạn nghiêm trọng.
Iran đã phong tỏa một phần eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.
Tổng thống Trump nói rằng, việc đóng cửa Hormuz khiến Iran thiệt hại 500 triệu USD/ngày, trong khi Mỹ không mất gì. Ông kêu gọi Iran ngồi vào bàn đàm phán, hoặc sẽ phải đối mặt với hậu quả chưa từng có.
