Nội dung này được nêu trong Báo cáo "Môi trường làm việc tâm lý - xã hội: Xu hướng toàn cầu và định hướng hành động" do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) công bố mới đây. Báo cáo phân tích mức độ, tác động và cách ứng phó với các rủi ro tâm lý trong công việc trên phạm vi toàn cầu.
Rủi ro tâm lý - xã hội gây thiệt hại lớn về sức khỏe và kinh tế
Theo ước tính lần đầu được ILO công bố, những yếu tố này liên quan đến hơn 840.000 ca tử vong mỗi năm, chủ yếu do các bệnh tim mạch và rối loạn tâm thần. Đồng thời, chúng gây ra gần 45 triệu năm sống điều chỉnh theo tàn tật (DALYs), phản ánh gánh nặng bệnh tật lớn trên toàn cầu.
Tác động không chỉ dừng lại ở sức khỏe. Báo cáo ước tính các rủi ro này khiến kinh tế toàn cầu thiệt hại khoảng 1,37% GDP mỗi năm.
Làm việc quá giờ, căng thẳng công việc,... đang trở thành mối đe dọa lớn đối với người lao động (Ảnh: Shutter).
Làm việc quá 55 giờ/tuần vẫn phổ biến
Trong số các yếu tố rủi ro, làm việc kéo dài là một vấn đề đáng chú ý. ILO cho biết khoảng 35% người lao động trên thế giới làm việc trên 48 giờ mỗi tuần, trong đó một bộ phận làm việc từ 55 giờ/tuần trở lên - ngưỡng được xác định là làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.
Làm việc quá giờ thường gắn với áp lực hoàn thành khối lượng công việc lớn trong thời gian hạn chế, làm tăng cường độ và nhịp độ lao động. Khi tình trạng này kéo dài, người lao động có thể đối mặt với stress, suy giảm khả năng phục hồi và các hệ quả về sức khỏe.
Bên cạnh đó, báo cáo cũng chỉ ra rằng 23% người lao động từng trải qua ít nhất một hình thức bạo lực hoặc quấy rối trong đời làm việc, trong đó bạo lực tâm lý chiếm tỷ lệ cao nhất. Những yếu tố này thường tương tác với nhau, làm gia tăng tổng thể rủi ro đối với sức khỏe.
Môi trường làm việc quyết định mức độ rủi ro
ILO nhấn mạnh rủi ro tâm lý - xã hội không chỉ xuất phát từ bản thân công việc mà còn từ cách công việc được tổ chức và quản lý. Môi trường làm việc tâm lý - xã hội bao gồm ba nhóm yếu tố chính: đặc điểm của công việc; cách công việc được tổ chức, giám sát; và các chính sách, quy trình của tổ chức.
Ở cấp độ công việc, các yếu tố như khối lượng, độ phức tạp và thiết kế nhiệm vụ có thể tạo ra áp lực nếu không phù hợp với năng lực người lao động. Ở cấp độ quản lý, việc phân công công việc, mức độ tự chủ, hỗ trợ từ cấp trên và đồng nghiệp ảnh hưởng trực tiếp đến cách người lao động trải nghiệm áp lực.
Theo báo cáo, khi các yếu tố này được thiết kế hợp lý, môi trường làm việc có thể thúc đẩy động lực, năng suất và sức khỏe. Ngược lại, nếu tổ chức không phù hợp, các nguy cơ tâm lý - xã hội sẽ gia tăng và dẫn đến những hệ quả tiêu cực, bao gồm giảm hiệu suất, tăng nghỉ việc và ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động.
Cần tiếp cận phòng ngừa từ tổ chức công việc
Để giảm thiểu rủi ro, ILO khuyến nghị tích hợp quản lý các yếu tố tâm lý - xã hội vào hệ thống an toàn, vệ sinh lao động. Cách tiếp cận này bao gồm việc nhận diện nguy cơ, đánh giá rủi ro và triển khai các biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Trong đó, ưu tiên các giải pháp ở cấp độ tổ chức như điều chỉnh khối lượng công việc, làm rõ vai trò, cải thiện quản lý và tăng cường sự tham gia của người lao động. Các biện pháp hỗ trợ cá nhân chỉ đóng vai trò bổ trợ, không thay thế cho việc xử lý nguyên nhân gốc rễ.
Báo cáo cũng nhấn mạnh cần tăng cường dữ liệu, hoàn thiện khung chính sách và thúc đẩy hành động tại nơi làm việc để kiểm soát tốt hơn các rủi ro tâm lý - xã hội trong bối cảnh thế giới việc làm đang thay đổi nhanh chóng.
