Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt mới đây được Quốc hội thông qua đã chốt kéo dài mốc thời gian ưu đãi thuế với xe điện chở người dưới 24 chỗ đến hết năm 2030, thay vì mốc tháng 2/2027.
Giải pháp ứng phó xe điện giá rẻ thâm nhập thị trường Việt Nam
Lý giải rõ hơn về quy định này, Chính phủ cho rằng trong bối cảnh biến động khó lường trên thị trường nhiên liệu hóa thạch hiện nay, việc tiếp tục duy trì thuế suất ưu đãi đối với ô tô điện chạy bằng pin vừa góp phần hỗ trợ, khuyến khích người tiêu dùng sử dụng phương tiện sử dụng năng lượng sạch, vừa góp phần thúc đẩy chuyển dịch nhu cầu từ xăng, dầu sang điện năng.
Việc này góp phần chuyển đổi cơ cấu năng lượng sang hướng chủ động, bền vững, cũng như giúp phát triển kinh tế xanh, đồng thời phù hợp bối cảnh thế giới và trong nước về nhu cầu cấp bách phải chuyển đổi phương tiện thân thiện môi trường, giảm phụ thuộc, giảm sử dụng nguyên liệu hóa thạch do nguồn cung ngày càng khan hiếm, đắt đỏ.
Ảnh minh họa: VinFast.
Chính phủ cũng báo cáo rõ hơn việc ứng phó với tình trạng xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập vào thị trường Việt Nam.
Báo cáo của Chính phủ cho thấy ô tô điện nhập khẩu vào Việt Nam chịu các loại thuế: nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt.
Do Việt Nam đã là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và ký kết nhiều Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) nên chính sách thuế nội địa (thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt) đảm bảo tuân thủ quy tắc không phân biệt giữa hàng sản xuất trong nước với hàng nhập khẩu.
Tuy nhiên, Chính phủ cho biết với ô tô điện nhập khẩu thì phải chịu thuế nhập khẩu (xe điện sản xuất trong nước không phải chịu thuế này). Hiện nay, mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) của Việt Nam đối với xe điện là 70%; mức thuế nhập khẩu đối với xe điện trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) là 50%.
Các mức thuế nhập khẩu này đã đảm bảo mức độ bảo hộ cao đối với sản xuất xe điện trong nước, theo đánh giá của Chính phủ.
Với nguy cơ xe điện giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập vào thị trường của Việt Nam, Chính phủ cho biết sẽ tiếp tục rà soát để đảm bảo xe điện nhập khẩu nói chung đều phải đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cần thiết, đảm bảo chất lượng của xe điện cũng như hạ tầng liên quan đến xe điện.
Cùng với đó, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều giải pháp nhằm củng cố, xây dựng hệ thống hạ tầng năng lượng, quy hoạch lưới điện và hạ tầng trạm sạc, bảo đảm tính đồng bộ giữa chính sách thuế và các chính sách phát triển ngành, tránh phát sinh những điểm nghẽn mới trong quá trình triển khai.
Giảm thu ngân sách, nguy cơ quá tải lưới điện phân phối cục bộ
Trước đề nghị đánh giá toàn diện tác động của việc sử dụng các loại xe chạy bằng pin, Chính phủ cho hay bên cạnh những ưu điểm như giảm phát thải, tiết kiệm nhiên liệu, thúc đẩy chuyển đổi xanh, cũng có những hạn chế như thách thức trong vấn đề xử lý chất thải (pin); nguy cơ quá tải lưới điện phân phối cục bộ. Ngoài ra, chính sách này còn có tác động giảm thu ngân sách Nhà nước.
Chính phủ ước tính nếu kéo dài thời gian áp dụng mức ưu đãi thuế với xe dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030, số giảm thu ngân sách là khoảng 10.000 tỷ đồng/năm, bao gồm giảm thu thuế tiêu thụ đặc biệt khâu nội địa khoảng 8.800 tỷ đồng/năm và khoảng 100-200 tỷ đồng/năm tại khâu nhập khẩu, giảm thu thuế giá trị gia tăng khoảng 900-1.000 tỷ đồng/năm.
Chính phủ nhận định việc hỗ trợ phát triển xe điện sẽ có nhiều tác động tích cực đến môi trường (Ảnh minh họa: Hải Long).
Số liệu đánh giá tác động này chưa tính đến tác động giảm thu thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, lệ phí trước bạ đối với xe chạy xăng khi số lượng người dùng xe điện, xe hybrid tăng lên và số lượng ô tô chạy bằng xăng giảm đi.
“Tuy nhiên, trường hợp xe điện chạy pin nhập khẩu tăng lên thì sẽ tăng thu ngân sách về thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng tương ứng, vì thuế nhập khẩu ưu đãi đối với loại xe này là trên 70% và thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt ASEAN - Trung Quốc là 50%”, Chính phủ nêu quan điểm.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng nêu tác động giảm chi bảo vệ môi trường trong tổng thể cân đối thu - chi ngân sách.
Cụ thể, theo đánh giá của Chính phủ, việc hỗ trợ phát triển xe điện sẽ có nhiều tác động tích cực đến môi trường, như thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải từ hoạt động giao thông vận tải, cải thiện chất lượng môi trường không khí; góp phần giảm trực tiếp các chất gây ô nhiễm không khí và bụi mịn tại khu vực đô thị, giảm ô nhiễm tiếng ồn giao thông…
Về thách thức trong vấn đề xử lý chất thải (pin), Chính phủ nêu rõ pin sử dụng cho ô tô điện sau khi hết vòng đời sử dụng được xác định là chất thải cần được quản lý theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
Theo quy định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành, nhà sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì có trách nhiệm thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), trong đó bao gồm trách nhiệm thu hồi, tái chế đối với pin và ắc quy thải bỏ theo lộ trình quy định.
Việc thu gom, vận chuyển và xử lý pin thải bỏ phải được thực hiện bởi các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về quản lý chất thải nguy hại; đồng thời phải bảo đảm đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường, an toàn trong quá trình lưu giữ, vận chuyển và xử lý.
