Tham dự buổi lễ có Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà; lãnh đạo tỉnh Nghệ An, đại diện các sở, ban, ngành, lực lượng vũ trang, cùng đông đảo thân nhân các liệt sỹ và nhân dân địa phương.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà dâng hương tại Nghĩa trang liệt sỹ đường sắt (Ảnh: Nguyễn Phê).
Trong những năm 1964-1965, chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ leo thang ra miền Bắc, tập trung đánh vào các tuyến giao thông trọng yếu nhằm cắt đứt chi viện cho chiến trường miền Nam. Nghệ An, đặc biệt là khu vực Hoàng Mai - nơi hội tụ cả đường bộ, đường sắt và đường thủy - trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt.
Để bảo đảm mạch giao thông thông suốt, ngày 27/4/1965, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) thành lập đơn vị TNXP C271, Đội 27 với 150 cán bộ, chiến sĩ, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường sắt, khai thác vật liệu và khắc phục hậu quả bom đạn.
Các đại biểu dâng hương tưởng niệm tại Nghĩa trang liệt sỹ đường sắt (Ảnh: Nguyễn Phê).
Tổ 4 của đơn vị gồm 36 người, phần lớn là thanh niên tuổi mười tám đôi mươi đến từ nhiều tỉnh. Họ được giao khai thác đá phục vụ thi công tuyến đường vào ga Hoàng Mai, kịp thời xử lý các điểm hư hỏng trên tuyến vận tải. Trong điều kiện thiếu thốn, sinh hoạt tạm bợ, lương thực khan hiếm, những chàng trai, cô gái trẻ vẫn bám trụ công trường, kiên cường vượt qua gian khổ để hoàn thành nhiệm vụ.
Khoảng 9h ngày 28/4/1966, khi đang làm việc, đơn vị nhận tín hiệu báo động, nhanh chóng di chuyển vào hang đá trú ẩn. Ngay sau đó, máy bay Mỹ ném bom và bắn hỏa tiễn trúng khu vực cửa hang. Khối lượng lớn đất đá sạt lở đã bịt kín lối ra, khiến nhiều người mắc kẹt bên trong.
Lực lượng xung quanh lập tức tổ chức cứu hộ, đào bới xuyên đêm. Tuy nhiên, khi tiếp cận được hiện trường, phần lớn các chiến sĩ đã không còn. Tổng cộng 33 người đã hy sinh, nhiều người tuổi đời còn rất trẻ, người nhỏ nhất mới 16 tuổi. Sự kiện để lại nỗi đau lớn, khắc sâu tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ của lực lượng TNXP.
Lãnh đạo tỉnh Nghệ An cùng đại diện Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam trao quà tri ân cựu TNXP và thân nhân các gia đình liệt sỹ (Ảnh: Nguyễn Phê).
Năm 2003, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ) công nhận 33 chiến sĩ Tổ 4 là liệt sỹ và cấp bằng Tổ quốc ghi công.
Năm 2011, Cụm di tích hang Hỏa Tiễn và Nghĩa trang liệt sỹ đường sắt đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, gồm 3 hạng mục: Hang Hỏa Tiễn, Nghĩa trang liệt sỹ đường sắt, Nhà Tưởng niệm 33 liệt sỹ TNXP - nơi hy sinh, an nghỉ và thờ tự 33 liệt sỹ TNXP.
Ông Thái Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, sự ngã xuống của các chiến sĩ đã góp phần giữ vững tuyến giao thông huyết mạch, phục vụ kịp thời cho chiến trường miền Nam.
“Sự hy sinh đó trở thành nguồn động lực để tuyến đường không bao giờ tắc, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc, trở thành bản anh hùng ca về ý chí tất cả vì miền Nam ruột thịt, vì độc lập, tự do và thống nhất đất nước”, ông Thành phát biểu.
Chương trình nghệ thuật “Lửa thiêng trong đá” tái hiện khí thế chiến trường và tinh thần kiên cường của lực lượng TNXP (Ảnh: Nguyễn Phê).
Điểm nhấn của chương trình là hoạt động nghệ thuật với chủ đề “Lửa thiêng trong đá”, tái hiện lại bối cảnh chiến tranh ác liệt và tinh thần kiên cường của lực lượng TNXP. Những tiết mục giàu cảm xúc đã góp phần khắc họa rõ nét hình ảnh thế hệ trẻ một thời sẵn sàng dấn thân, cống hiến vì Tổ quốc.
Trải qua nhiều thập kỷ, sự kiện tại hang Hỏa Tiễn vẫn còn nguyên giá trị lịch sử và ý nghĩa sâu sắc. Không chỉ là ký ức về một thời chiến tranh khốc liệt, nơi đây còn nhắc nhở các thế hệ hôm nay về trách nhiệm tiếp nối truyền thống, xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
