Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm và kiểm tra một đơn vị bộ đội miền Nam tập kết ra Bắc đang diễn tập trước khi trở lại chiến trường miền Nam (6/1957) (Ảnh: TTXVN).
Kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026), nhìn lại chặng đường đấu tranh giành độc lập, thống nhất Tổ quốc càng thấy rõ tầm nhìn chiến lược, niềm tin tất thắng và khát vọng cháy bỏng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Những dự báo của Người về cuộc kháng chiến và thời điểm toàn thắng không chỉ thể hiện trí tuệ kiệt xuất mà còn trở thành nguồn động viên to lớn, dẫn dắt toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đi tới thắng lợi lịch sử mùa Xuân 1975.
“Thống nhất nước nhà là con đường sống của nhân dân ta”
Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, từ thời các Vua Hùng dựng nước đến các cuộc kháng chiến giữ nước, khát vọng thống nhất non sông luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, là giá trị cốt lõi hun đúc nên ý chí và bản lĩnh của Nhân dân Việt Nam. Bước vào thời đại Hồ Chí Minh, khát vọng ấy được nâng lên tầm tư tưởng và trở thành mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam.
Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt. Trong bối cảnh đó, trước âm mưu can thiệp và xâm lược của đế quốc Mỹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm xác định rõ: thống nhất đất nước không chỉ là nguyện vọng mà là yêu cầu tất yếu của lịch sử, là điều kiện sống còn của dân tộc. Người nhiều lần khẳng định chân lý bất biến: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một”, “Nước Việt Nam nhất định sẽ thống nhất, vì nước ta là một khối, không ai chia cắt được”.
Ngày 6/7/1956, trong thư gửi đồng bào cả nước, Người nêu rõ mục tiêu lớn nhất của toàn dân ta lúc này: “Thống nhất nước nhà là con đường sống của nhân dân ta”. Đó không chỉ là lời kêu gọi, mà còn là sự kết tinh của tầm nhìn chiến lược, định hướng toàn bộ đường lối cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới.
Với định hướng đó, Người cùng Trung ương Đảng luôn theo sát tình hình cách mạng miền Nam để kịp thời vạch ra đường lối, phương pháp cách mạng phù hợp, đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước phát triển qua từng giai đoạn. Để phát huy tinh thần yêu nước, đoàn kết của toàn dân, Người đã kêu gọi toàn dân chống đế quốc Mỹ: “Lúc này chống Mỹ cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng nhất của mọi người Việt Nam yêu nước”.
Ngày 17/7/1966, Người khẳng định: “Chiến tranh có thể kéo dài 5 năm, 10 năm, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, xí nghiệp có thể bị tàn phá. Song nhân dân Việt Nam quyết không sợ! Không có gì quý hơn độc lập tự do. Đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”. Lời hiệu triệu đó đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, thôi thúc hàng triệu người con ưu tú của dân tộc sẵn sàng chiến đấu, hy sinh trên khắp các chiến trường, với niềm tin sắt đá vào ngày đất nước thống nhất.
Trên mọi diễn đàn trong nước và quốc tế, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định quyết tâm bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ. Tư tưởng đó đã được Người thể hiện rõ, đanh thép trong các buổi hội họp, trả lời phóng viên báo chí, các chính khách nước ngoài.
Người nhấn mạnh: “Miền Nam là máu của máu Việt Nam, là thịt của thịt Việt Nam”; “Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi". Đó là đường lối cách mạng xuyên suốt, là khát vọng và niềm tin tất thắng của Người vào sự nghiệp cách mạng; đồng thời là ngọn đuốc soi đường, quy tụ ý chí toàn dân tộc trong cuộc đấu tranh thống nhất nước nhà.
“Miền Nam yêu quý luôn ở trong trái tim tôi”
Không chỉ thể hiện ở đường lối và tư tưởng chiến lược, tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với miền Nam là sự kết tinh sâu sắc giữa trái tim của một lãnh tụ với vận mệnh của dân tộc.
Trong những năm tháng đất nước bị chia cắt, nỗi đau ấy luôn thường trực trong Người, trở thành nỗi trăn trở lớn lao gắn liền với từng suy nghĩ, hành động vì mục tiêu thống nhất non sông. “Một ngày Tổ quốc chưa thống nhất, miền Nam chưa được giải phóng là một ngày tôi ăn không ngon, ngủ không yên”.
Từ nỗi niềm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dõi theo mà còn đặt trọn niềm tin và tình cảm vào đồng bào, chiến sỹ miền Nam - những người đi trước, về sau, gánh chịu nhiều hy sinh, gian khổ nhất.
Người nhiều lần khẳng định sự gắn bó máu thịt không thể tách rời giữa hai miền: “Trái tim của tôi và 17 triệu đồng bào miền Bắc luôn luôn đập một nhịp với trái tim của đồng bào miền Nam”.
Đó không chỉ là lời biểu đạt tình cảm, mà còn là sự khẳng định về một khối đại đoàn kết dân tộc thống nhất về ý chí và hành động. Trong tư tưởng của Người, khoảng cách địa lý không thể chia cắt tình cảm “ruột thịt”, càng không thể làm suy giảm quyết tâm đấu tranh vì độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Chính sự đồng điệu “cùng một nhịp đập” ấy đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, kết nối hậu phương với tiền tuyến, biến ý chí của từng con người thành ý chí chung của cả dân tộc.
Tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với miền Nam còn được thể hiện cụ thể qua những hành động giản dị mà sâu sắc. Người luôn theo dõi sát sao từng bước phát triển của cách mạng miền Nam, kịp thời gửi thư, điện biểu dương chiến công, đồng thời chia sẻ với những mất mát, hy sinh của đồng bào. Người căn dặn các đồng chí phục vụ, nếu có đoàn đại biểu miền Nam ra miền Bắc thì phải thu xếp để Người được gặp.
Đặc biệt, tháng 10/1962, khi nhận tập thơ của nhà thơ Trọng Tuyển do Đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam gửi tặng, Bác đã xúc động nói: “Bác chẳng có gì tặng lại cả, chỉ có câu này: Miền Nam yêu quý luôn ở trong trái tim tôi”. Câu nói giản dị nhưng hàm chứa tình cảm lớn lao, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần cho quân dân miền Nam trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.
Không dừng lại ở tình cảm cá nhân, tình yêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với miền Nam đã được nâng lên thành sức mạnh tinh thần của cả dân tộc. Chính sự thống nhất giữa tình cảm và đường lối, giữa trái tim và ý chí ấy đã hun đúc niềm tin tất thắng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tạo nên sức mạnh to lớn giúp cả nước vượt qua muôn vàn gian khổ, hy sinh, đi đến thắng lợi cuối cùng trong sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
“Chậm lắm là 15 năm nữa, Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất, Bắc - Nam nhất định sẽ sum họp một nhà”
Từ thực tiễn cách mạng với niềm tin tất thắng và tình cảm sâu nặng đối với miền Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần dự báo chính xác về kết quả cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta và thời điểm đất nước thống nhất.
Trong diễn văn kỷ niệm 15 năm giành độc lập 2/9/1960, Người viết: “Chúng ta gửi đến đồng bào miền Nam mối tình ruột thịt và hứa với đồng bào rằng: Toàn dân ta đoàn kết nhất trí, bền bỉ đấu tranh, thì chậm lắm là 15 năm nữa, Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất, Bắc - Nam nhất định sẽ sum họp một nhà”. Trong văn bản, Bác đã gạch chân dưới các chữ “chậm lắm là 15 năm nữa”, tức là vào năm 1975.
Trong bản Di chúc đề ngày 15/5/1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Dù khó khǎn gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”.
Cuối năm 1967, khi làm việc với Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân để tìm giải pháp đánh B52, Người dự báo: “Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B.52 ra đánh Hà Nội, rồi có thua mới chịu thua... Ở Việt Nam, Mỹ nhất định thua. Nhưng nó chỉ chịu thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”.
Trong bản Di chúc được Người chỉnh sửa vào ngày 10/5/1969, Người tiếp tục khẳng định niềm tin tất thắng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của quân dân ta, dù vào thời điểm ấy, cuộc chiến đấu của nhân dân cả nước đang trong giai đoạn vô cùng gay go, quyết liệt. Người viết: “Cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ hy sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn. Đó là một điều chắc chắn".
Không chỉ là dự báo, đó là sự kết tinh giữa tư duy chiến lược, nắm bắt quy luật chiến tranh và niềm tin khoa học vào sức mạnh Nhân dân.
Lịch sử đã diễn ra đúng như dự báo của Người. “Nó chỉ thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội” - năm 1972, quân và dân ta đã làm nên chiến thắng lẫy lừng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không", buộc đế quốc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán, tiến tới ký Hiệp định Paris.
Và đúng 15 năm sau - năm 1975, dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh và sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Nhân dân ta đã đoàn kết một lòng đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, hoàn thành di nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu - non sông liền một dải, “Bắc - Nam sum họp một nhà”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại một di sản tư tưởng vô giá về khát vọng độc lập, thống nhất và niềm tin tất thắng của dân tộc Việt Nam. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh tính đúng đắn và tầm vóc thiên tài trong những dự báo của Người.
Hơn nửa thế kỷ sau ngày đất nước nối liền một dải, giá trị ấy vẫn vẹn nguyên ý nghĩa, tiếp tục soi đường cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
