Một tàu dầu của Iran (Ảnh: WANA).
Hãng tin WANA của Iran dẫn dữ liệu giám sát vệ tinh cho biết, trong vòng 72 giờ tính đến ngày 28/4, ít nhất 52 tàu đã băng qua đường phong tỏa hàng hải của Mỹ.
Những tàu này bao gồm 31 tàu chở dầu và 21 tàu chở hàng. Ngoài ra, 30 tàu đã đi qua eo biển Hormuz, trong đó có 6 tàu chở dầu và 5 tàu chở hàng của Iran.
Kể từ ngày 13/4, Mỹ đã thông báo phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố duy trì lệnh phong tỏa này bất chấp gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran.
Tuy nhiên, chỉ 10 ngày kể từ khi Mỹ áp lệnh phong tỏa, công ty theo dõi hàng hải Vortexa cho biết, ít nhất 34 tàu chở dầu liên quan đến Iran đã phá vỡ lệnh phong tỏa, gần 11 triệu thùng dầu của Iran đã lọt qua lưới phong tỏa của Mỹ.
Cách đây 2 ngày, một công ty theo dõi hàng hải khác là TankerTrackers đã báo cáo về việc có thêm 4 triệu thùng dầu Iran bí mật vượt hàng rào phong tỏa của Mỹ.
Về vấn đề này, các đội tuần tra của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đang giám sát chặt chẽ sự di chuyển của tàu thuyền trong eo biển này, đến mức cho đến nay đã có 2 con tàu khác nhau liên quan đến Mỹ và Israel bị bắt giữ và đưa về bờ biển Iran.
Eo biển Hormuz hiện chỉ mở cửa cho tàu của Iran và các tàu liên kết với Iran. Nếu một con tàu muốn đi qua eo biển, nó chỉ có thể thực hiện khi có sự cho phép của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Trong bối cảnh đó, công ty theo dõi hàng hải MarineTraffic cho biết, một tàu chở dầu khổng lồ thuộc sở hữu của nhà lọc dầu Nhật Bản Idemitsu đã đi qua eo biển Hormuz. Theo dữ liệu của công ty này, con tàu đã rời cảng Ras Tanura vào ngày 17/4 và đang chở 2 triệu thùng dầu thô.
Đây được cho là lần đầu tiên một tàu chở dầu liên quan đến Nhật Bản di chuyển qua tuyến đường thủy này kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran nổ ra cuối tháng 2.
Yui Torikata, nhà phân tích thị trường cấp cao tại Kpler, cho biết các chủ tàu Nhật Bản vốn rất thận trọng với các rủi ro an ninh, và việc di chuyển này cho thấy họ đã phần nào yên tâm về sự an toàn.
Thứ trưởng Quốc phòng Iran Reza Talaei Nik cho biết nước này sẽ cho phép tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz hậu xung đột theo các nghị định thư nhằm bảo vệ an ninh của Iran.
“Việc cho phép quá cảnh suôn sẻ cho các tàu thương mại sẽ nằm trong chương trình nghị sự hậu xung đột, với điều kiện không gây nguy hại cho an ninh của Iran”, ông nói.
Bình luận này được đưa ra trong bối cảnh chính phủ và quốc hội Iran đang nỗ lực đưa vào một chế độ pháp lý mới cho việc quá cảnh tại eo biển Hormuz.
Các nhà chức trách cho biết theo hệ thống mới, một lệnh cấm hoàn toàn sẽ được áp dụng đối với các tàu thuộc sở hữu của hoặc liên kết với Israel, trong khi các tàu liên quan đến các quốc gia thù địch và các chi nhánh của họ sẽ đối mặt với các hạn chế.
Iran cũng đang có kế hoạch áp dụng hệ thống thu phí đối với việc đi qua eo biển nhằm bù đắp cho những tổn thất phải gánh chịu do nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt kinh tế từ các chính phủ phương Tây.
