Các tên lửa của Iran (Ảnh: Reuters).
Tình trạng đối đầu vẫn tiếp diễn
Hai tháng kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành cuộc tập kích nhằm vào Iran, các cuộc đàm phán dường như rơi vào bế tắc, trong khi các lệnh phong tỏa lẫn nhau ở eo biển Hormuz tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu, và tương lai chương trình hạt nhân của Iran vẫn chưa được giải quyết.
Trong một dấu hiệu cho thấy tình trạng đối đầu vẫn tiếp diễn, người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly tuần này cho biết Mỹ vẫn đang tiếp xúc với Iran về đàm phán nhưng sẽ “không vội vàng ký một thỏa thuận không tốt”, một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các cố vấn an ninh hàng đầu thảo luận về một đề xuất mới từ Iran nhằm giải quyết cuộc chiến.
Tổng thống Mỹ được cho đã tính đến khả năng tạm dừng chiến dịch quân sự chống Tehran, đồng thời vẫn giữ quyền tiến hành các cuộc tấn công có mục tiêu khi cần thiết.
Trong bối cảnh chưa có thỏa thuận lâu dài cho phép cả hai bên đều tuyên bố chiến thắng, các nhà phân tích cho rằng một cuộc xung đột cường độ thấp xen kẽ các đợt tấn công định kỳ là một lối thoát cho đôi bên, dù điều này có nguy cơ kéo dài bất ổn khu vực và gián đoạn kinh tế toàn cầu.
"Lưỡng bại câu thương"
Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran đã có thể được mô tả là “đóng băng”, nhưng kịch bản "không xung đột - không thỏa thuận" này sẽ khiến hai bên phải chịu thiệt hại, theo chuyên gia Mehran Kamrava tại Đại học Georgetown ở Qatar.
Ông cho rằng Iran không thể chấp nhận việc các cảng bị phong tỏa vô thời hạn, và Mỹ cũng không thể duy trì phong tỏa Iran mãi mãi và một trạng thái như vậy có thể tồn tại ngắn hạn nhưng không thể kéo dài nhiều tháng hay nhiều năm.
Viện Quincy ước tính chi phí của Washington trong tháng đầu tiên của cuộc chiến là từ 20 đến 25 tỷ USD. Một chiến dịch trên bộ quy mô lớn tương tự Iraq năm 2003 sẽ cần ít nhất 500.000 binh sĩ và khoảng 55 tỷ USD mỗi tháng, tức hơn 650 tỷ USD mỗi năm.
Việc duy trì trạng thái hiện tại có thể mang lại lợi ích kinh tế ngắn hạn, nhưng một cuộc xung đột kéo dài không có hồi kết cũng sẽ gây tốn kém cho Mỹ cả về kinh tế lẫn chính trị.
Quân đội Mỹ đã áp đặt phong tỏa hải quân đối với các cảng và tàu Iran từ ngày 13/4, đồng thời triển khai thêm một nhóm tác chiến tàu sân bay thứ 3 với hàng nghìn binh sĩ tinh nhuệ. Ước tính hơn 10.000 binh sĩ Mỹ đã được triển khai tới khu vực.
Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz cũng đã tác động trực tiếp đến Mỹ, khi giá xăng trung bình đạt gần 4,18 USD mỗi gallon, mức cao nhất trong gần 4 năm, trong bối cảnh bầu cử giữa kỳ đang tới gần. Các cuộc tập kích của Iran cũng gây thiệt hại hàng tỷ USD cho tài sản quân sự Mỹ trong khu vực và làm căng thẳng quan hệ giữa Washington với các đồng minh Vùng Vịnh.
Ban đầu, ông Trump dự tính cuộc chiến chỉ kéo dài từ 4-5 tuần, nhưng sau 2 tháng, xung đột đã kéo dài hơn dự kiến, theo chuyên gia Chandler Williams tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo.
Washington đang đặt cược vào áp lực kinh tế và ngoại giao kéo dài, kết hợp với cảnh báo không kích, nhằm đạt được những mục tiêu họ mong muốn. Về phía mình, Iran tận dụng eo biển Hormuz để gây sức ép, với kỳ vọng Mỹ sẽ lựa chọn giải pháp đàm phán thay vì leo thang thêm.
Tuy nhiên, Iran vẫn còn năng lực UAV và tên lửa. Nếu xung đột chuyển sang hình thức tác chiến UAV, chi phí cho bên tấn công sẽ giảm nhưng tác động đối với bên bị tấn công lại tăng lên.
Israel từ lâu áp dụng chiến lược tiêu hao trong các xung đột với Hamas tại Gaza và Hezbollah tại Li Băng, với cách tiếp cận thường được gọi là “cắt cỏ”, xen kẽ giữa các giai đoạn yên tĩnh và các chiến dịch quân sự quy mô lớn.
Mỹ có thể áp dụng cách tiếp cận tương tự đối với Iran, theo các chuyên gia. Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo rủi ro khi áp dụng chiến lược này với Iran cao hơn đáng kể. Ngoài ra, viễn cảnh Mỹ có thể buộc Iran nhượng bộ thông qua các cuộc ném bom là dường như là điều không mấy khả thi.
