Mất 14 triệu thùng dầu/ngày, vì sao giá không tăng sốc như lo ngại?

Chuyện gì đang thực sự xảy ra đằng sau sự bình yên kỳ lạ này?

Tấm đệm dự trữ khổng lồ và bài học phòng vệ

Nhiều người lầm tưởng giá không tăng vì thế giới đang bơm nhiều dầu hơn. Sản lượng tại Mỹ hay khu vực Mỹ Latinh quả thực đã tăng lên mức kỷ lục. Tuy nhiên, mức tăng này quá nhỏ bé để lấp đầy khoảng trống khổng lồ 14 triệu thùng.

Những quốc gia có khả năng tăng sản lượng nhanh nhất như Saudi Arabia hay UAE lại bị "khóa chân" do eo biển bị phong tỏa. Các nhà máy lọc dầu toàn cầu cũng đang vận hành gần như hết công suất.

Thị trường đã tự hóa giải cú sốc nhờ vào chiến lược tích trữ từ trước. Theo ngân hàng JPMorgan, thế giới có sẵn một lượng dầu thô khoảng 580 triệu thùng nằm chờ trên các tàu chở dầu và kho chứa trên đất liền trước khi chiến sự nổ ra.

Chuyên gia Joe Brusuelas tại RSM US nhận định thị trường dầu mỏ về cơ bản đã dư cung từ trước. Ông cho rằng trong kinh doanh, đôi khi sự may mắn và quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng còn quan trọng hơn năng lực ứng phó tức thời.

Bên cạnh đó, các chính sách điều tiết vĩ mô cũng đóng vai trò như một chiếc phao cứu sinh. Việc xả kho dự trữ chiến lược quy mô lớn cùng chính sách nới lỏng trừng phạt dầu Nga và Iran dưới thời Tổng thống Donald Trump đã bổ sung thêm vài trăm triệu thùng vào chuỗi cung ứng.

Theo chuyên gia Natasha Kaneva của JPMorgan, tổng cộng các yếu tố này giúp thị trường bù đắp được khoảng 8 triệu thùng mỗi ngày. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy việc xây dựng quỹ dự phòng luôn là giải pháp sống còn đối với mọi nền kinh tế.

Nhu cầu tự "biến mất" để cân bằng thị trường

Sự sụt giảm này không hoàn toàn đến từ việc người tiêu dùng chủ động thắt lưng buộc bụng. Thực chất, nguồn cung biến mất quá nhanh khiến nhiều khu vực đơn giản là không thể tìm mua được dầu để duy trì hoạt động.

Châu Âu đã sớm đưa ra các cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay. Tại châu Á, sự thiếu hụt nguyên liệu đầu vào đang buộc hàng loạt nhà máy sản xuất nhựa phải cắt giảm công suất hoặc đóng cửa.

Ngay cả thói quen tiêu dùng thiết yếu cũng có sự điều chỉnh linh hoạt. Tại Ấn Độ, lượng tiêu thụ dầu ăn đã giảm tới 13%. Khi các nhà máy ngừng hoạt động vì không thể tiếp cận nguồn cung, nhu cầu của họ tự động bị xóa sổ khỏi thị trường.

Sự điều tiết tự nhiên này giúp giảm bớt áp lực mua gom và giữ cho giá dầu không bị đẩy lên những mức cực đoan. Thay vì tranh mua bằng mọi giá, các doanh nghiệp chọn cách tạm thời thu hẹp quy mô để tối ưu hóa chi phí.

Cuộc chiến tâm lý và giới hạn của "bộ giảm xóc"

Ngay cả khi cộng gộp nguồn cung bổ sung và sự sụt giảm nhu cầu, thị trường vẫn thiếu hụt một lượng dầu nhất định. Yếu tố cuối cùng kìm hãm đà tăng giá chính là giới đầu cơ và niềm tin vào các giải pháp ngoại giao.

Khoảng 11% hợp đồng giao dịch dầu tương lai hiện nay thuộc về các nhà đầu cơ. Đây là những người tham gia thị trường nhưng không có ý định nhận dầu thực tế. Nhóm này đang đặt cược vào kịch bản Tổng thống Donald Trump sẽ sớm có những bước đi chiến lược rút khỏi Iran.

Bà Helima Croft tại RBC Capital Markets đánh giá Nhà Trắng đã rất thành công trong việc thuyết phục một phần thị trường tin rằng xung đột sẽ sớm kết thúc.

Tuy nhiên, giới kinh doanh vẫn cần chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo khi các "bộ giảm xóc" cạn kiệt. Tồn kho dầu thô của Mỹ vừa bất ngờ giảm 6,2 triệu thùng chỉ trong một tuần theo báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng. Các kho dự trữ xăng và dầu diesel cũng đang vơi dần.

Chuyên gia Matt Smith nhận định thị trường cần sẵn sàng cho một chu kỳ nguồn cung thắt chặt hơn.

Dữ liệu từ Reuters cho thấy giá dầu đã bắt đầu có sự điều chỉnh. Chốt phiên giao dịch gần nhất, dầu Brent tăng lên 111,53 USD mỗi thùng, trong khi dầu WTI đạt 105,65 USD. Dầu Brent đang hướng tới mức tăng 5,8% trong tuần.

Các nỗ lực ngoại giao vẫn đang được tiến hành nhưng phía Iran tuyên bố việc kỳ vọng đạt kết quả nhanh chóng là không thực tế. Cố vấn Tổng thống UAE Anwar Gargash cũng lưu ý các quốc gia cần có những phương án tự chủ hơn trong việc đảm bảo an ninh năng lượng.