Lạm dụng AI đe dọa trực tiếp đến sự nghiệp của nhiều diễn viên
Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những tác động lớn đối với ngành diễn xuất, đặc biệt với nhóm diễn viên trung và thấp. Những thay đổi này kéo theo nguy cơ mất việc, gián đoạn sự nghiệp, cùng hàng loạt vấn đề pháp lý và những giá trị nghệ thuật.
Theo Sina , nhóm diễn viên quần chúng, đóng thế chịu ảnh hưởng rõ nhất. AI có thể tạo ra diễn viên ảo với chi phí thấp và sản xuất hàng loạt, khiến nhu cầu tuyển dụng diễn viên thật giảm mạnh.
Hàng loạt phim ngắn do AI sản xuất đồng loạt ra mắt, cả hậu trường cũng được tạo bằng AI. Các chủ đề như “diễn viên phụ trở xuống dùng AI”, “phim ngắn AI ồ ạt lên sóng” liên tục lọt top tìm kiếm, gây tranh luận trên mạng xã hội Trung Quốc.
Tại phim trường Hoành Điếm, số lượng vai quần chúng được cho là giảm hơn 70%. Trong lĩnh vực phim ngắn, xu hướng dùng AI tạo các vai phụ ngày càng phổ biến, khiến nhiều diễn viên rơi vào tình trạng thất nghiệp, buộc phải chuyển hướng.
Với diễn viên hạng trung, rủi ro đến từ khả năng bị sao chép. Các dạng vai như tổng tài có thể được AI tái tạo dễ dàng với biểu cảm và lời thoại y bản gốc. Điều này giúp nhà sản xuất giảm chi phí, tránh rủi ro lịch trình hay bê bối cá nhân và làm giảm đáng kể số lượng hợp đồng dành cho diễn viên thật.
Dự báo trong hai năm tới, lượng vai diễn của nhóm này có thể giảm một nửa, thù lao cũng giảm hơn 50%.
Con đường phát triển thường thấy của diễn viên, đi từ vai quần chúng lên vai phụ, rồi vai chính đang bị gián đoạn. Khi các vai nhỏ bị thay thế bởi AI, diễn viên mới mất đi cơ hội tích lũy kinh nghiệm thực tế. Một số trường đào tạo diễn xuất cũng ghi nhận xu hướng giảm sức hút tuyển sinh, nguy cơ thiếu hụt nguồn nhân lực kế cận.
Bên cạnh đó, việc phụ thuộc vào AI có thể khiến kỹ năng diễn xuất mai một. Một số nền tảng đã áp dụng việc để diễn viên ghi lại các động tác cơ bản, phần còn lại do AI xử lý.
Xâm phạm quyền lợi và bất cập pháp lý
Vấn đề bản quyền hình ảnh nổi lên như thách thức lớn. Nhiều sản phẩm AI bị cáo buộc sử dụng trái phép khuôn mặt, dữ liệu của diễn viên hoặc người dùng. Có nhiều trường hợp ghép mặt để tạo nhân vật với hình ảnh tiêu cực. Tuy nhiên, chi phí kiện tụng cao và hành lang pháp lý chưa hoàn thiện khiến việc bảo vệ quyền lợi gặp nhiều khó khăn.
Ngoài ra, cơ chế phân chia lợi nhuận chưa minh bạch cũng khiến diễn viên chịu thiệt. Khi cấp quyền sử dụng hình ảnh cho AI, thu nhập của họ có thể chỉ bằng dưới 10% so với thù lao thông thường. Trong khi đó, quyền kiểm soát việc sử dụng bản sao số lại rất hạn chế, đặc biệt với những người buộc phải chấp nhận điều kiện bất lợi để duy trì thu nhập.
Bộ phim Giao Châu dẫn bị nghi ăn cắp hình ảnh của nhiếp ảnh gia và người mẫu.
Dù có thể mô phỏng biểu cảm, AI vẫn khó tái hiện sự ngẫu hứng và cảm xúc của con người. Với khán giả, đây mới là những yếu tố tạo nên sức sống của người diễn viên. Việc lạm dụng AI có nguy cơ khiến nội dung trở nên rập khuôn. Nhưng với sự phát triển thần tốc, việc công nghệ hoàn thiện và sửa những lỗi này hoàn toàn có thể xảy ra.
Giới chuyên môn nhận định AI không phải là nguyên nhân gốc rễ, mà vấn đề nằm ở cách sử dụng. Trong ngắn hạn, cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường bảo vệ quyền hình ảnh và thiết lập giới hạn sử dụng AI trong sản xuất. Về lâu dài, AI nên được định vị là công cụ hỗ trợ, nhất là trong các cảnh nguy hiểm hoặc kỹ xảo.
Người trong nghề nói gì về việc diễn viên bị AI thay thế?
Trước lo ngại AI sẽ thay thế diễn viên, biên kịch, nhà sản xuất Vu Chính nhận định đây là nỗi lo không cần thiết. Anh cho biết nhiều tài khoản đang thổi phồng việc AI có thể thay thế diễn viên và giảm chi phí sản xuất. "Đó có thể là xu hướng nhất thời, nhưng diễn xuất thật và nhu cầu cảm xúc của con người đối với con người sẽ không thể bị AI thay thế hoàn toàn", biên kịch nói.
"Những thế giới do AI tạo ra có thể trở thành trào lưu trong một thời gian, nhưng rồi cũng sẽ quay lại thực tế. Giống như trước đây ai cũng muốn quay trong phim trường để dễ kiểm soát, nhưng về sau khán giả lại chán và muốn xem bối cảnh thật", anh phân tích. Vu Chính không phủ nhận AI. "Tôi cũng đang làm phim AI và tin rằng đây là sản phẩm của một giai đoạn thị trường nhất định".
Anh khẳng định AI mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có thể loại bỏ những người không có năng lực. Biên kịch trấn an các nghệ sĩ rằng những người có tài năng thực sự không cần quá lo lắng.
