Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam dự kiến khởi công cuối 2026, nhưng tới nay vẫn chưa phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi
ẢNH MINH HỌA: T.N
Với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Phó thủ tướng giao Bộ Xây dựng đẩy nhanh giai đoạn chuẩn bị đầu tư; bảo đảm chất lượng và tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi theo đúng quy định. Không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình kỹ thuật, trình tự pháp lý, bảo đảm tuyệt đối chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư.
Đồng thời, chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án công nghệ, mô hình đầu tư và lựa chọn đối tác chiến lược; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Xây dựng bộ giải pháp tổng thể, chi tiết nhằm kiểm soát tiến độ, đặc biệt tập trung vào các khâu quan trọng: chuẩn bị đầu tư, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và chuyển giao công nghệ. Các địa phương thuộc phạm vi dự án chuẩn bị quỹ đất, thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và sản xuất cho người dân tại nơi ở mới.
Trước đó, theo báo cáo của Bộ Xây dựng, các đơn vị đang hoàn thiện hồ sơ mời thầu trong tháng 3, tiến tới lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án trong quý 2/2026.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỉ đồng, tương đương 67 tỉ USD. Theo phương án được Quốc hội phê duyệt, toàn tuyến dài 1.541 km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi, Hà Nội, điểm cuối tại ga Thủ Thiêm, TP.HCM, đi qua 20 tỉnh, thành phố. Dự kiến khởi công tháng 12.2026 và hoàn thành năm 2035.
Hồi tháng 5.2025, Công ty VinSpeed thuộc Tập đoàn VinGroup đề xuất đầu tư dự án, trong đó doanh nghiệp tự thu xếp 20% vốn, phần còn lại vay từ Nhà nước với lãi suất 0%, thời hạn 35 năm. Tuy nhiên, cuối năm ngoái, VinSpeed đã rút đề xuất để tập trung cho các dự án hạ tầng khác.
Một số doanh nghiệp trong nước đáng chú ý như Tập đoàn Thaco và Công ty Vận tải Đường sắt Việt Nam cũng muốn tham gia đầu tư dự án này.
Với dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Phó thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án, bảo đảm chất lượng, không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật.
Chủ động nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng phương án lựa chọn trong khuôn khổ công nghệ đã được Quốc hội xác định, bảo đảm độc lập, tự chủ về công nghệ trong dài hạn. Đánh giá đầy đủ tác động của việc áp dụng tiêu chuẩn, công nghệ nước ngoài đối với chi phí vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời dự án và khả năng cân đối, hoàn trả vốn cũng như bảo đảm nguồn thanh toán nợ vay.
Về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM, Phó thủ tướng yêu cầu các bộ và 2 thành phố rà soát, hoàn thiện cơ chế phát triển TOD, đặc biệt là cơ chế tài chính đất đai theo hướng rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ cơ chế điều tiết và sử dụng giá trị tăng thêm từ đất.
Từng bước giảm dần mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước; ưu tiên xây dựng các dự án TOD tại các khu vực có tiềm năng cao, gắn với phát triển đô thị mật độ cao, sử dụng hiệu quả quỹ đất và hạ tầng.
