Điện áp lực lớn sau 12 năm nắng nóng kỉ lục liên tiếp

1 triệu hộ tiết kiệm bằng sản lượng 1 tổ máy nhiệt điện lớn

Phát biểu đề dẫn, ông Nguyễn Văn Minh - Tổng biên tập Báo Công thương - cho rằng áp lực cung ứng điện trong mùa khô năm nay rất lớn. Bài toán an ninh năng lượng được đặt ra không còn là câu chuyện tương lai, mà là thực tại của hôm nay. "Sáng nay, khi các đại biểu ngồi trong hội trường, thì ở khu công nghiệp Nhơn Trạch, hàng trăm máy điều hòa đang chạy hết công suất trong những nhà xưởng chật người. Và ở khu nhà trọ bên cạnh, những gia đình công nhân vừa bật máy lạnh vừa lo hóa đơn tiền điện cuối tháng. Còn tại trung tâm điều độ, các kỹ sư đang dõi theo từng megawatt trên bảng điều phối, cân nhắc từng quyết định vì mùa nắng nóng năm nay đến sớm và khốc liệt hơn bất kỳ dự báo nào. Đó không phải là viễn cảnh mà là thực tại của ngày hôm nay!", ông Nguyễn Văn Minh đặt vấn đề và nhắc lại bài học thiếu điện, cắt điện luân phiên đã từng xảy ra vào năm 2023, khiến hàng ngàn doanh nghiệp sản xuất trong các khu công nghiệp lao đao. 

"Tiết kiệm 1 kWh điện nghe có vẻ nhỏ nhưng nếu một triệu hộ gia đình cùng tiết kiệm 1 kWh trong giờ cao điểm, đó là 1.000 MW không cần đến, bằng sản lượng của một tổ máy nhiệt điện lớn", ông Minh nói.

PGS-TS Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, thông tin 2026 là năm thứ 12 liên tiếp nằm trong nhóm năm nóng kỷ lục. Điều đó cho thấy nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan trong mùa hè sẽ tiếp tục gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu. Hơn nữa, so với năm 2025, nhiệt độ trong các tháng mùa hè ở khu vực Đông Nam bộ được dự báo tăng hơn do tác động biến đổi khí hậu, đang ở trong chu kỳ El Niño - pha nóng, thường kéo theo tình trạng ít mưa, nắng nóng và khô hạn. Như vậy, điều đáng lo là nắng nóng gia tăng trong khi nguồn nước phục vụ sản xuất điện lại có nguy cơ thiếu hụt.

ẢNH: THANH MINH

Trước tình hình đó, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), cho biết là hệ thống điện đang đối diện 2 khó khăn cơ bản, gồm áp lực từ nhu cầu phụ tải và thách thức đến từ nguồn cung. Ngày 31.3 vừa qua, hệ thống điện quốc gia đã ghi nhận mốc 1 tỉ kWh điện/ngày. Đây là dấu hiệu cho thấy phụ tải đang tăng rất mạnh. Đáng nói, trong những ngày đầu tháng 4, sản lượng điện tiêu thụ của toàn hệ thống điện quốc gia liên tục duy trì ở mức bình quân trên 1 tỉ kWh/ngày. Trong đó, ngày 8.4 đã xác lập kỷ lục mới với 1 tỉ 92 triệu kWh, trong khi công suất cực đại lên tới 52.225 MW. 

Trên cơ sở đó, NSMO dự báo mốc 1,1 tỉ kWh/ngày có thể sẽ được thiết lập ngay sau kỳ nghỉ lễ 30.4 và 1.5. Nếu nắng nóng duy trì liên tiếp 4 - 5 ngày, nhiệt độ tăng, trong điều kiện hệ thống thiết bị sử dụng điện không thay đổi, nhu cầu điện mỗi ngày có thể tăng khoảng 800 - 1.000 MW. Trường hợp nền nhiệt cao đó kéo dài thêm 3 - 4 ngày, mức tăng phụ tải cộng dồn thậm chí có thể lên tới 3.000 - 4.000 MW.

"Có thể hình dung rất rõ áp lực này, chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1 - 2 độ C, hệ thống đã phải gánh thêm một lượng công suất tương đương gần như toàn bộ công suất của một tổ hợp thủy điện Hòa Bình. Đó là áp lực rất lớn từ phía nhu cầu", ông Trung cho biết.

Đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà có pin lưu trữ 

Riêng tại khu vực miền Nam, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, đô thị lớn, dịch vụ thương mại... năm 2026, theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc EVNSPC, nhu cầu phụ tải trong các tháng cao điểm là rất lớn, gây áp lực cao đến công tác vận hành, quản lý lưới điện. Sản lượng điện nhận tháng 4 tính đến ngày 19.4 ước đạt 4,08 tỉ kWh, tăng 10,94% so với cùng kỳ năm 2025. Đỉnh điểm tiêu thụ điện sinh hoạt dự kiến rơi vào tháng 6 và 7, khi nắng nóng gay gắt hơn và trùng vào kỳ nghỉ hè, học sinh ở nhà nhiều hơn, khiến nhu cầu sử dụng điện tăng cao.

Áp lực thiếu điện trong mùa khô, câu hỏi được đặt ra là giải pháp nào có thể triển khai ngay lập tức khi nhu cầu điện tăng nhanh mà không chờ nhà máy mới xây xong, không chờ đường dây mới kéo tới.

ẢNH: THANH MINH

Hiện EVNSPC đã đề ra loạt giải pháp cấp bách để bảo đảm điện mùa khô năm nay. Làm việc với khách hàng ký cam kết tiết kiệm điện ít nhất 3%; ký cam kết dịch chuyển phụ tải đối với khách hàng dùng điện nhiều, khách hàng công nghiệp, doanh nghiệp FDI... Với nguồn điện mặt trời, EVNSPC đã và đang tăng tuyên truyền khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ để sử dụng kết hợp dùng bộ lưu trữ để sử dụng điện được tối ưu. Đến nay đã có 1.581 nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, với tổng công suất 443MWp đã lắp đặt, đi vào vận hành với lượng điện năng tương đương 1% thương phẩm. 

Đại diện Bộ Công thương, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công thương) cho biết, trong 4 tháng đầu năm, nhu cầu điện toàn hệ thống ước tăng khoảng 7 - 7,5%. Tuy vậy, Bộ đã có sự chuẩn bị từ trước cho mùa khô năm 2026 với phương án cao nhất lên tới 14,1%. Bộ Công thương cùng Cục Điện lực đã đưa ra các giải pháp nhằm xử lý áp lực dùng điện của khung giờ buổi tối, trong đó có việc thúc đẩy lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng BESS quy mô lớn, đồng thời bổ sung yêu cầu bắt buộc về hệ thống lưu trữ đối với các dự án điện mặt trời triển khai trong thời gian tới. Đặc biệt, đẩy mạnh tuyên truyền phát triển điện mặt trời để hỗ trợ khung giờ ban ngày, nhất là buổi sáng và đầu giờ chiều. Mặt khác, phải đẩy mạnh tiết kiệm điện để giảm áp lực cho cả hai khoảng thời gian cao điểm, đặc biệt là khung giờ buổi tối...