Bộ Công an đang lấy ý kiến đóng góp đối với dự thảo hồ sơ chính sách bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất nhiều điểm mới liên quan đến quy định miễn trách nhiệm hình sự.
Bộ Công an đề xuất bổ sung cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự (ảnh minh họa)
ẢNH: PHÚC BÌNH
Tạm hoãn truy cứu, cho thời gian khắc phục hậu quả
Theo Bộ Công an, thực tiễn thi hành bộ luật Hình sự cho thấy có những hành vi vi phạm, gây thiệt hại nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh; không tham nhũng; mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; có thể khắc phục toàn bộ hậu quả; nhưng vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Điều này chưa phù hợp với thực tiễn, chưa bảo đảm tính công bằng, chưa góp phần khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả; chưa phân hóa được hành vi vi phạm mà có yếu tố tham nhũng với hành vi vi phạm mà không có yếu tố tham nhũng.
Để khắc phục, Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, cho thời gian khắc phục hậu quả đối với các hành vi thuộc nhóm nêu trên.
Đồng thời, bổ sung căn cứ được miễn trách nhiệm hình sự đối với người được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự mà đã đủ các điều kiện để được miễn. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong quy định của bộ luật Hình sự, khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại để được miễn trách nhiệm hình sự.
Cơ quan soạn thảo còn đề xuất sửa đổi theo hướng: trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, nếu có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự thì có thể miễn trách nhiệm hình sự thông qua quyết định không khởi tố vụ án hình sự.
Quy định như vậy sẽ khắc phục bất cập của luật hiện hành khi chỉ miễn trách nhiệm hình sự sau khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự làm phát sinh các thủ tục tố tụng, không đáp ứng yêu cầu về tính nhân đạo, nhân văn.
Miễn hình phạt nếu không tham nhũng, vì lợi ích chung
Một nội dung khác được Bộ Công an đề xuất sửa đổi là quy định về miễn hình phạt.
Cơ quan soạn thảo đề cập đến những trường hợp phạm tội về kinh tế, môi trường… không nhằm mục đích thu lợi bất chính cho cá nhân, vì lợi ích chung, mặc dù đã áp dụng các biện pháp để quản lý rủi ro nhưng vẫn gây ra thiệt hại và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Việc không miễn hình phạt đối với các trường hợp trên là chưa phù hợp với mục đích chính khi áp dụng hình phạt đối với các tội về kinh tế, môi trường là buộc khôi phục nguyên trạng và bồi thường thiệt hại (theo Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân).
Do đó, Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định về miễn hình phạt đối với một số tội về trật tự quản lý kinh tế gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; không tham nhũng; mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước; đã khắc phục toàn bộ hậu quả, bồi thường toàn bộ thiệt hại.
Cùng đó là bổ sung quy định loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng mô hình sản xuất, kinh doanh mới mà có thiệt hại về kinh tế do nguyên nhân khách quan.
Đồng thời, bổ sung quy định loại trừ trách nhiệm hình sự trong trường hợp thực hiện biện pháp nghiệp vụ phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ các thủ tục, quy trình công tác, không vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, phù hợp với tình hình thực tiễn…
