Utopia Planitia là một trong những đồng bằng lớn nhất và phẳng nhất trên sao Hỏa. Hình chữ nhật nhỏ nhất màu trắng cho thấy vị trí của 'bóng tối'
ảnh: NASA/USGS; ESA
"Bóng tối" được đề cập là một khu vực bề mặt bị phủ bởi tro bụi và đá núi lửa từ các đợt phun trào cổ đại cách đây hàng triệu năm, trước khi sao Hỏa chuyển sang giai đoạn "tử vong" về mặt địa chất, theo Live Science hôm 21.4.
Vùng tối đã được phát hiện ở Utopia Planitia, một đồng bằng rộng khoảng 3.300 km ở bán cầu bắc của hành tinh đỏ.
Các tàu thăm dò theo chương trình Viking của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vào thời điểm đến sao Hỏa đã lần đầu chụp được hình ảnh "bóng tối" ở Utopia Planitia.
Kể từ đó, một số hình ảnh tiếp theo cho thấy "bóng tối" đang lan rộng ra xung quanh. Trong số này, có những hình ảnh mới từ tàu quỹ đạo Mars Express của Cơ quan Không gian châu Âu (ESA), được chụp năm 2024 và mới công bố hôm 15.4.
Đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định chính xác mức độ bao phủ của vùng tối. Tuy nhiên, những đoạn ranh giới phía nam của nó đã dịch chuyển thêm ít nhất 320 km về phía nam, theo dữ liệu mới nhất từ ESA.
Số liệu trên cho thấy khu vực này đang mở rộng với tốc độ khoảng 6,5 km mỗi năm.
Các nhà khoa học cho rằng sự dịch chuyển nhiều khả năng liên quan đến gió trên sao Hỏa, hiện tượng tự nhiên lâu nay vẫn bào mòn bề mặt và cuốn theo bụi, tro khắp nơi.
ESA đưa ra 2 giả thuyết chính: thứ nhất tro bụi theo thời gian bị gió cuốn đi và phân tán, hoặc một lớp bụi màu vàng nhạt từng phủ lên vùng tro đen đã bị thổi bay, làm lộ ra bề mặt tối bên dưới.
Hiện vẫn chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định giả thuyết nào là đúng.
