Sân bay Long Thành vào diện giám sát
Trình bày dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết tại kỳ họp thứ 3 (dự kiến diễn ra giữa năm 2027), bên cạnh các nội dung KT-XH quan trọng, Quốc hội sẽ giám sát việc thực hiện các dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, chủ trương đầu tư dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.HCM…
Tại kỳ họp thứ 4 (dự kiến cuối năm 2027), Quốc hội sẽ giám sát việc thực hiện các dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2021 - 2025; đường vành đai 4 - Vùng thủ đô Hà Nội; đường vành đai 3 TP.HCM; cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1; cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1; cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1; cao tốc Bắc - Nam phía tây đoạn Gia Nghĩa (Đắk Nông) - Chơn Thành (Bình Phước)...
Năm 2027, Quốc hội sẽ giám sát nhiều dự án giao thông trọng điểm, trong đó có sân bay Long Thành
ẢNH: GIA HÂN
Cùng quan điểm, ĐB Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho rằng cần tiếp tục tinh gọn nội dung giám sát, tránh dàn trải, thiếu chiều sâu. Theo đó, Quốc hội nên tập trung tối đa vào những vấn đề thực sự nổi cộm, bức xúc mà cử tri đặc biệt quan tâm hoặc các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn về thất thoát, lãng phí như quản lý tài sản công và đầu tư công. "Mục tiêu là phải giám sát đến cùng, không chỉ dừng lại ở việc nêu thực trạng mà phải làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng cá nhân, tổ chức", ông nhấn mạnh.
ĐB đoàn Vĩnh Long khuyến nghị cần đổi mới căn bản cách tiếp cận, giám sát với các dự án quan trọng quốc gia và hệ thống hạ tầng chiến lược như đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các tuyến vành đai và cao tốc. Giám sát không nên chỉ bó hẹp ở việc kiểm tra tiến độ giải ngân hay thi công mà phải đánh giá hiệu quả tổng thể và tác động KT-XH thực tế. "Phải trả lời được các câu hỏi cốt lõi: dự án có đạt được các mục tiêu chiến lược ban đầu hay không, có nguy cơ gây lãng phí nguồn lực quốc gia do đội vốn hoặc chậm tiến độ không?", ông nhấn mạnh.
Đề xuất giám sát tối cao việc thực hiện chính quyền 2 cấp
Đề cập những điểm nghẽn trong tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, ĐB Trần Thị Hoa Ry (đoàn Cà Mau) kiến nghị bổ sung trong nội dung chuyên đề giám sát tối cao việc thực hiện chính sách, pháp luật về sắp xếp tổ chức bộ máy và quản lý sử dụng tài sản công để giám sát tối cao trong năm 2026.
Theo bà, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn những điểm nghẽn "tác động dây chuyền, làm suy giảm mô hình quản trị của chính quyền ở cơ sở". Đơn cử, dù đã phân cấp cho chính quyền cơ sở, nhưng quyết định cuối cùng vẫn nằm ở cấp trên. "Nếu cấp cơ sở là cấp gần dân, hiểu thực tiễn nhất nhưng không có quyền quyết định thì mô hình chính quyền 2 cấp chỉ là việc giảm tầng nấc và hình thức, chưa phải là nâng cao chất lượng thực chất", nữ ĐB nêu và đề nghị giao chính quyền cơ sở quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện.
Đặc biệt, nữ ĐB chỉ rõ thực tế quá tải ở cấp cơ sở. Theo bà, khi bỏ cấp trung gian phải phân bổ lại nguồn lực nhưng "thực tế là chuyển việc xuống dưới". "Một cán bộ xã hiện nay đồng thời phải xử lý nhiều công việc và cơ cấu của mô hình hiện nay đối với phòng trực thuộc ủy ban để giúp việc chỉ có 2 phòng và gánh trung bình mỗi phòng đến 7 sở", ĐB Hoa Ry cho hay. Điều này dẫn đến tình trạng tồn đọng và chậm giải quyết hồ sơ hành chính.
ĐB Hoàng Văn Nghĩa (đoàn Quảng Ngãi) thì đề xuất phải đổi mới tư duy giám sát theo hướng đi sâu vào đánh giá đội ngũ cán bộ, công chức. Với 1.084 nhiệm vụ ở cấp chính quyền cơ sở thì năng lực đội ngũ cán bộ là hết sức quan trọng. Từ đó, ông đề xuất chương trình giám sát năm 2027 và những năm tiếp theo cần tập trung vào đánh giá năng lực thực thi của chính quyền địa phương 2 cấp. Đặc biệt là giám sát chuyên đề về đội ngũ cán bộ trong tư duy, cách làm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm…
Chủ tịch UBND TP.Hà Nội có thêm 16 thẩm quyền vượt trội
Chiều 23.4, Quốc hội bấm nút thông qua luật Thủ đô (sửa đổi), có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7.2026.
Luật mới giao chính quyền Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội; trong đó, HĐND TP có 127 thẩm quyền, UBND có 56 thẩm quyền, Chủ tịch UBND có 16 thẩm quyền. Điều này được kỳ vọng tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, toàn diện để thủ đô phát huy tối đa tiềm năng, vị thế và tính chủ động, sáng tạo theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".
Về cơ chế, chính sách đặc thù, các quy định tại luật mới được rà soát, hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, khả thi, bảo đảm kiểm soát và phù hợp thực tiễn. Trong đó, làm rõ thẩm quyền của chính quyền thủ đô trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển; trao quyền cho HĐND TP quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý vấn đề mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị.
Bỏ 6 loại giao dịch bắt buộc công chứng
Quốc hội cũng thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Công chứng, có hiệu lực thi hành từ ngày 1.1.2027.
Luật sửa đổi quy định giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng. Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, cập nhật, đăng tải danh mục các giao dịch phải công chứng, chứng thực trên cổng thông tin điện tử.
Theo Chính phủ, cách tiếp cận mới vừa góp phần thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng (giảm 6 loại giao dịch bắt buộc công chứng đang được quy định trong các nghị định), vừa khắc phục nguy cơ chồng chéo, xung đột với các luật chuyên ngành, qua đó tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân và nâng cao tính minh bạch, ổn định của hệ thống pháp luật.
Cũng trong ngày 23.4, Quốc hội thông qua luật Hộ tịch (sửa đổi), có hiệu lực thi hành từ ngày 1.3.2027.
Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, luật sửa đổi quy định theo hướng không hạn chế ủy quyền trong việc ký giấy chứng tử, nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời. Riêng giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, nên việc quy định do lãnh đạo UBND cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.
Về phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch và đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính, Chính phủ đã rà soát, đánh giá và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.
Luật sửa đổi cũng bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 1.1.2031. Đây là nội dung cải cách lớn, chuyển từ cơ chế "người dân yêu cầu" sang "cơ quan nhà nước chủ động phục vụ".
