Lộ trình 3 giai đoạn
Khu vực các tuyến phố quanh hồ Hoàn Kiếm được chọn thí điểm vùng phát thải thấp từ ngày 1.7
ẢNH: VŨ LINH
Với ô tô chạy xăng, các loại ô tô tải dưới 2 tấn đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép hoạt động ngoài giờ cao điểm (từ 6 - 9 giờ và từ 16 - 19 giờ 30 hằng ngày). Ô tô tải từ 2 đến dưới 3,5 tấn đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, chỉ được phép chạy từ 21 giờ đến 6 giờ ngày hôm sau và phải được Công an TP.Hà Nội chấp thuận bằng văn bản. Riêng ô tô tải trên 3,5 tấn bị cấm hoạt động.
Với ô tô từ 16 chỗ trở lên (trừ xe buýt, xe đưa đón học sinh) hoạt động tại các tuyến phố trong khu vực phố cổ và xung quanh hồ Hoàn Kiếm ở các phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam (gọi là vùng đệm - PV) phải đạt mức 4 theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô tham gia giao thông đường bộ (quy chuẩn). Loại phương tiện này bị cấm lưu thông từ 6 - 9 giờ và từ 16 - 19 giờ 30 hằng ngày. Xe buýt, xe đưa đón học sinh khi hoạt động thì khí thải phải đạt mức 4 theo quy chuẩn. Xe dưới 16 chỗ chạy xăng thì khí thải phải đạt mức 4 theo quy chuẩn.
Ở giai đoạn 2 (từ ngày 1.1.2027 - 31.12.2027), Hà Nội dự kiến mở rộng khu vực thí điểm tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam gồm 3,6 km2 với chu vi 8,3 km và dân số khoảng 136.947 người. Theo đó, áp dụng trong vùng lõi phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam bao gồm 14 tuyến phố bao quanh như: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn.
Trong giai đoạn 3 (ngày 1.1.2028 - 31.12.2029), Hà Nội dự kiến triển khai mở rộng vùng phát thải thấp, cấm xe xăng toàn bộ khu vực trong vành đai 1 với diện tích 26,07 km2, chu vi 25 km và dân số khoảng 625.000 người. Theo đó, phạm vi trong vành đai 1 gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.
Hà Nội cần chuẩn bị những gì ?
Đề án của Hà Nội cho biết để triển khai vùng phát thải thấp với lộ trình cấm xe xăng tại vành đai 1, hiện TP đã bố trí 20 bãi đỗ xe ô tô, xe máy. Dự kiến, trong vành đai bố trí 80 bến xe, bãi đỗ. Trong đó, P.Hoàn Kiếm 3 bãi, P.Cửa Nam 2 bãi, P.Ngọc Hà 8 bãi, P.Giảng Võ 7 bãi, P.Hai Bà Trưng 19 bãi, P.Văn Miếu - Quốc Tử Giám 3 bãi, P.Ô Chợ Dừa 7 bãi, P.Ba Đình 11 bãi, P.Tây Hồ 20 bãi.
Bản đồ các giai đoạn triển khai vùng phát thải thấp trong vành đai 1
NGUỒN: UBND TP.HÀ NỘI
Bản đồ phương án thí điểm từ 1.7.2026
NGUỒN: UBND TP.HÀ NỘI
Vẫn theo đề án, dự kiến sẽ có thêm khoảng 30 - 35 trạm/điểm cho thuê xe đạp, xe đạp điện và số lượng phương tiện khoảng 250 - 300 xe. Đồng thời, TP sẽ bố trí và lắp đặt tủ đổi pin, trạm sạc trong khu vực vành đai 1. Cùng đó là hệ thống camera AI giao thông giám sát, kiểm soát phương tiện, biển báo, hạ tầng giám sát giao thông và hệ thống quản lý dữ liệu. TP cũng đã điều chỉnh tổ chức lại mạng lưới xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trong khu vực vành đai 1, 2, 3: thực hiện thay xe điện, mở mới các tuyến buýt nhỏ có lộ trình đi qua các tuyến phố nhỏ, trong khu vực phát thải thấp nhằm kết nối ra các điểm trung chuyển lớn.
TP cũng ban hành các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ nhằm thúc đẩy đầu tư phát triển hệ thống trạm tiếp năng lượng sạch công cộng và giao thông phi cơ giới. Cụ thể, ngân sách TP hỗ trợ 30% tiền lãi vay ngân hàng thương mại đối với toàn bộ giá trị hợp đồng vay trong thời gian vay vốn (tối đa không quá 5 năm), hoặc cho vay từ Quỹ Đầu tư phát triển TP.Hà Nội và Quỹ Bảo vệ môi trường Hà Nội đối với các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng. Đồng thời, TP hỗ trợ 50% chi phí giải phóng mặt bằng và miễn 100% tiền thuê đất trong 5 năm đầu đối với các dự án thuộc danh mục được phê duyệt…
Đề án cũng nhấn mạnh việc tổ chức lại hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, giao thông công cộng nhằm ưu tiên không gian giao thông sạch, giao thông công cộng và giao thông phi cơ giới trong vùng phát thải thấp và các khu vực phụ cận. Cùng đó là thiết lập hệ thống camera AI giao thông giám sát, kiểm soát phương tiện. Theo đề án, hệ thống camera ANPR sẽ được lắp đặt đồng bộ tại toàn bộ các điểm vào và điểm ra của vùng phát thải thấp, bảo đảm kiểm soát các phương tiện lưu thông trong khu vực. Dữ liệu nhận diện phương tiện được kết nối và tích hợp với các cơ sở dữ liệu liên quan, bao gồm cơ sở dữ liệu của Công an TP, Sở Xây dựng và Sở NN-MT.
Tại tờ trình dự thảo nghị quyết để HĐND TP.Hà Nội thông qua đề án, Sở NN-MT Hà Nội cho biết để đảm bảo cho việc thi hành đề án, HĐND TP.Hà Nội cần ban hành Nghị quyết về chính sách, biện pháp, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch trên địa bàn. Cạnh đó, các bộ, ngành T.Ư cũng cần ban hành quy chuẩn/tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các trạm sạc xe điện lắp đặt tại nơi công cộng, nơi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ…
Cần bảo đảm triển khai hiệu quả, có sự đồng thuận
Để tạo cơ sở pháp lý cho đề án, luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội bấm nút thông qua chiều qua (23.4) cho phép HĐND TP.Hà Nội ban hành quy định về vùng phát thải thấp để hạn chế các phương tiện giao thông nhằm cải thiện chất lượng không khí; các biện pháp được áp dụng trong vùng phát thải thấp theo lộ trình phù hợp. Cùng đó, HĐND Hà Nội cũng được ban hành quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch; biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông phát thải gây ô nhiễm môi trường, hạn chế phương tiện cá nhân…
Chia sẻ với Thanh Niên, ông Trịnh Xuân An, đại biểu Quốc hội chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng - An ninh - Đối ngoại Quốc hội, bày tỏ đồng tình và đánh giá việc triển khai vùng phát thải thấp tại khu vực vành đai 1 là bước chuyển mang tính chiến lược trong mô hình phát triển đô thị của thủ đô, hướng tới một đô thị xanh hơn, sạch hơn, văn minh hơn. Song, ông An cũng cho rằng thách thức lớn nhất là triển khai như thế nào để khả thi, hiệu quả và có sự đồng thuận xã hội.
11 tuyến phố trung tâm Hà Nội được đề xuất áp dụng vùng phát thải thấp cấm xe máy xăng từ 1.7
ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG
Ông Trịnh Xuân An phân tích điều kiện tiên quyết là về hạ tầng. "Không thể đặt ra vùng phát thải thấp hay hạn chế phương tiện nếu chưa chuẩn bị đầy đủ hệ thống bãi đỗ xe và trạm sạc điện. Nhưng hạ tầng ở đây không thể làm theo cách dàn trải, manh mún, mà phải được tổ chức theo mạng lưới. Quan trọng hơn, việc phát triển hạ tầng sạc phải đi cùng với quy hoạch điện, với quỹ đất đô thị, với quy hoạch giao thông. Nếu không đồng bộ, rất dễ rơi vào tình trạng nơi cần thì không có, nơi có thì không dùng hết - vừa lãng phí nguồn lực, vừa làm suy giảm niềm tin chính sách", vị đại biểu nêu.
Ngoài ra, ông An cũng nhấn mạnh phải có cơ chế công khai, minh bạch kết quả thực hiện: chất lượng không khí có cải thiện hay không, ùn tắc có giảm hay không, chi phí đi lại của người dân tăng hay giảm. Chính sự minh bạch này sẽ tạo ra niềm tin và cũng là áp lực tích cực để chính sách được điều chỉnh kịp thời.
