Cả nước có 3,4 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH ở các mức khác nhau
ẢNH: NGỌC THẮNG
Theo dữ liệu từ BHXH Việt Nam, cơ cấu người hưởng lương hưu hiện nay phân hóa rõ rệt, trong đó phần lớn tập trung ở nhóm thu nhập trung bình.
Cụ thể, nhóm hưởng từ 3 - dưới 6 triệu đồng/tháng có số lượng đông nhất (gần 40%) với khoảng 1,35 triệu người, tiếp đến là nhóm từ 6 - dưới 10 triệu đồng/tháng với hơn 1,06 triệu người (chiếm 31,1%). Hai nhóm này chiếm tỷ trọng áp đảo, phản ánh mặt bằng tiền lương đóng bảo hiểm của đa số người lao động trước đây ở mức không cao.
Đáng chú ý, nhóm hưởng lương hưu thấp vẫn chiếm số lượng đáng kể. Có khoảng 419.000 người nhận dưới 2,34 triệu đồng/tháng (chiếm 4,3%) và gần 145.000 người hưởng từ 2,34 - dưới 3 triệu đồng/tháng (12,3%).
Đây là nhóm có thu nhập hạn chế, dễ chịu tác động khi giá cả sinh hoạt tăng.
Trong khi đó, số người hưởng mức cao không nhiều. Nhóm từ 10 - dưới 20 triệu đồng/tháng có khoảng 418.000 người (12,3%), còn nhóm trên 20 triệu đồng/tháng chỉ hơn 11.500 người, chiếm tỷ lệ gần như không đáng kể (0,34%).
Dữ liệu của BHXH cũng cho thấy, gần 71% người hưởng lương hưu đang nhận dưới 10 triệu đồng/tháng, trong khi nhóm trên 20 triệu đồng chỉ chiếm chưa đến 0,5%. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần có chính sách điều chỉnh phù hợp, ưu tiên cải thiện mức hưởng cho nhóm lương hưu thấp nhằm thu hẹp chênh lệch và đảm bảo an sinh bền vững.
Lương hưu được điều chỉnh gần nhất vào ngày 1.7.2024. Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, việc thực hiện điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng ở mức khá cao (15%), đã giúp nâng cao mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Điều này đã góp phần ổn định, nâng cao cuộc sống của người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng. Việc thực hiện điều chỉnh tăng thêm đối với những người nghỉ hưu trước năm 1995 đã giúp thu hẹp chênh lệch về lương hưu với người nghỉ hưu sau năm 1995.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng và các quy định về việc điều chỉnh lương hưu trước đây còn bộc lộ một số điểm bất cập, hạn chế như: không đảm bảo nguyên tắc "đóng - hưởng" do mức điều chỉnh lương hưu đang cao hơn đáng kể so với mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, vượt lãi suất đầu tư quỹ BHXH.
Tính trong giai đoạn 2016 - 2025, mức tăng lương hưu là 71,09%; mức tăng của CPI là 34,85%; lãi suất đầu tư quỹ BHXH là 67,28%. Điều này đã làm mức lương hưu của người nghỉ hưu được điều chỉnh tăng lên quá cao, không phù hợp với mức đóng và thời gian đóng góp vào quỹ BHXH trước đó.
Hiện Bộ Nội vụ đang nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền trong việc thực hiện chính sách tiền lương mới theo Nghị quyết số 27 về cải cách chính sách tiền lương và Nghị quyết số 28 về cải cách chính sách BHXH, trong đó có nghiên cứu đánh giá về việc sửa đổi các quy định của pháp luật về BHXH có liên quan để khắc phục các hạn chế tồn tại, hạn chế, nguyên nhân nêu trên.
Do vậy, Bộ Nội vụ đề xuất từ 1.7.2026, thực hiện điều chỉnh tăng 8% lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội.
