Trong tháng 3.2026, số lượng doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường cao gần gấp đôi so với số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Tính chung quý 1, số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt 96.038 doanh nghiệp, tăng 31,66% so với cùng kỳ, cao hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (91.808 doanh nghiệp, tăng 16,5%).
Hộ kinh doanh nhỏ đang chịu nhiều áp lực do giá cả đầu vào tăng mạnh
ẢNH: T.N
Trong đó, số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong tháng 3 đạt trên 21.000 doanh nghiệp, gấp 1,8 lần so với mức trung bình trong giai đoạn 2021 - 2024 (tương đương 12.122 doanh nghiệp/tháng). Tính chung quý 1, số doanh nghiệp thành lập mới đạt 57.422 doanh nghiệp, tăng 57,75% so với cùng kỳ.
Theo Chính phủ, doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường chủ yếu có quy mô vốn nhỏ dưới 10 tỉ đồng (chiếm 90,3%) và trong ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy (chiếm 38,61%). Điều này phản ánh sự chuyển đổi từ các mô hình kinh doanh truyền thống sang thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến; để thích ứng, các doanh nghiệp cần chủ động cải tiến công nghệ, tối ưu hóa quản trị và củng cố nguồn lực tài chính, nâng cao năng lực cạnh tranh.
Doanh nghiệp bị thu hẹp dòng tiền và lợi nhuận
Ghi nhận từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp cho thấy, có nhiều lý do khiến doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, như khó khăn trong việc tìm kiếm và duy trì đơn hàng, các vấn đề về tài chính, nguồn vốn, lao động, nhân lực, hoạt động sản xuất, kinh doanh kém hiệu quả...
Từ bên ngoài, những biến động của môi trường vĩ mô toàn cầu, đặc biệt là cuộc xung đột tại Trung Đông, chính sách thuế quan của Mỹ là những thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Cụ thể, chi phí đầu vào gia tăng đang tác động trực tiếp và rõ nét nhất, thu hẹp dòng tiền và biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
"Phần lớn doanh nghiệp ghi nhận chi phí sản xuất - kinh doanh tăng lên, nguyên nhân chủ yếu là do giá năng lượng, giá nguyên vật liệu, chi phí logistics và chi phí tài chính", báo cáo nêu.
Cạnh đó, tình trạng gián đoạn vận tải, giá cước tăng, thời gian vận chuyển kéo dài và phát sinh thêm chi phí giao nhận. Bắt đầu xuất hiện xu hướng giảm đơn hàng tại một số thị trường xuất khẩu, đặc biệt ở khu vực châu Á và Trung Đông.
Tâm lý đầu tư, khả năng tiếp cận vốn và điều kiện tài chính của doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Nhiều doanh nghiệp đã phải cân nhắc hoãn hoặc điều chỉnh kế hoạch đầu tư trong bối cảnh rủi ro gia tăng. Sức ép tài chính ngày càng rõ nét hơn, bao gồm chi phí lãi vay tăng, khó khăn trong tiếp cận vốn, biến động tỷ giá và áp lực thanh toán quốc tế.
Để khắc phục tình trạng này, thời gian tới Chính phủ sẽ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gắn với chuyển đổi số, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Trong đó, quý 2 sẽ hoàn thành việc cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính của năm 2026 so với năm 2024. Phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ thuế, phí… đã ban hành để hỗ trợ sản xuất, kinh tế.
Đặc biệt, thúc đẩy doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tham gia các dự án quan trọng quốc gia trong lĩnh vực hạ tầng, năng lượng, công nghệ cao; triển khai hiệu quả Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng thừa nhận, việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với doanh nghiệp ngừng hoạt động hoặc rút lui khỏi thị trường còn phức tạp, kéo dài, phát sinh nhiều chi phí tuân thủ. Để tháo gỡ, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính phân loại hồ sơ theo mức độ rủi ro và mức độ tuân thủ; hỗ trợ người nộp thuế...
