EVNGENCO2 chuyển đổi xanh để phát triển bền vững

Là doanh nghiệp trọng điểm của ngành điện, Tổng công ty Phát điện 2 (EVNGENCO2) đã và đang tích cực chuyển đổi xanh để phát triển bền vững. Xoay quanh lộ trình này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với ông Trần Phú Thái, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội đồng quản trị EVNGENCO2.

TRẦN MINH LƯƠNG

EVNGENCO2 là một tổng công ty phát điện lớn, quản lý nhiều nhà máy dùng nhiên liệu hóa thạch, ông có thể cho biết những thách thức mà đơn vị đang đối diện khi thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi xanh?

Ông Trần Phú Thái: EVNGENCO2 bước vào lộ trình chuyển đổi xanh với tâm thế chủ động và chúng tôi nhận thức rất rõ những thách thức mang tính hệ thống. Bài toán khó là làm thế nào vừa bảo đảm an ninh cung cấp điện, nhất là trong các thời điểm phụ tải tăng cao hay thiên tai cực đoan, vừa phải giảm cường độ phát thải theo các tiêu chuẩn ngày càng nghiêm ngặt. Việc tìm kiếm giao điểm tối ưu giữa ba mục tiêu "đủ điện - điện sạch - giá hợp lý" thực sự không đơn giản. Bên cạnh đó, các dự án công nghệ carbon thấp đòi hỏi nguồn vốn rất lớn và thời gian hoàn vốn dài, trong khi các cơ chế như hợp đồng mua bán điện, công cụ chia sẻ rủi ro hay tiêu chuẩn ESG để tiếp cận vốn xanh vẫn đang tiếp tục hoàn thiện. Tiếp cận nguồn vốn xanh, trái phiếu bền vững, hay khoản vay liên kết bền vững vừa là cơ hội, vừa là thách thức về năng lực đáp ứng tiêu chí ESG.

Trong khi đó, các loại nhiên liệu chuyển tiếp như khí thiên nhiên, LNG cần hạ tầng đồng bộ. Các giải pháp mới (đồng đốt sinh khối, amoniac, sẵn sàng hydro; lưu trữ năng lượng BESS; số hóa vận hành; AI bảo dưỡng dự báo) cần thời gian thử nghiệm, tiêu chuẩn đo đếm - kiểm chứng và đội ngũ vận hành được đào tạo.

Đặc biệt, chúng tôi phải tính toán nhịp độ chuyển dịch phù hợp để tránh lãng phí tài sản đối với các tổ máy hiện hữu còn vòng đời kỹ thuật, nhưng cũng không được quá chậm để tránh rủi ro tụt hậu. Rõ ràng, chuyển dịch năng lượng không chỉ là việc của nhà máy phát điện mà nó còn đòi hỏi sự đồng bộ về quy hoạch nguồn-lưới-lưu trữ; cơ chế thị trường điện cạnh tranh, thị trường carbon; tiêu chuẩn kỹ thuật và thủ tục đầu tư rõ ràng, dự báo được.

Tuy nhiên, những thách thức đó cũng chính là động lực để EVNGENCO2 tăng tốc cải cách vận hành, đa dạng hóa danh mục nguồn và làm mới phương thức quản trị theo chuẩn mực ESG hiện đại.

ẢNH: TRẦN MINH LƯƠNG

Vậy EVNGENCO2 đã và đang thực hiện phương án gì để tái cấu trúc, chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu xanh thân thiện với môi trường?

Chúng tôi đang triển khai đồng bộ các trụ cột bám sát định hướng của Chính phủ, EVN và các cam kết tại COP26. Đầu tiên là tái cấu trúc danh mục nguồn, ưu tiên công nghệ thấp carbon, tăng tỷ trọng tua-bin khí hiệu suất cao và chuẩn bị sẵn sàng phương án sử dụng LNG như giải pháp chuyển tiếp. Chuỗi khí Lô B-Ô Môn là một thí dụ tiêu biểu mà chúng tôi chủ động chuẩn bị phương án sẵn sàng tiếp nhận khí để phát điện hiệu quả. Song song đó, EVNGENCO2 đẩy mạnh năng lượng tái tạo thông qua các hệ sinh thái điện mặt trời (kể cả điện mặt trời nổi tại các hồ thủy điện hiện hữu nếu phù hợp quy hoạch), điện gió trên bờ/khu vực ven biển và điện sinh khối tại các địa bàn có nguồn phụ phẩm nông-lâm nghiệp, phù hợp quy hoạch. Chúng tôi cũng nghiên cứu và thí điểm các giải pháp linh hoạt như hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) quy mô phù hợp; phát điện đỉnh bằng khí và từng bước chuẩn bị lộ trình sử dụng amoniac hay hydro cho một số tổ máy trong tương lai khi thị trường nhiên liệu xanh ổn định.

Về quản trị vận hành, các đơn vị đang tập trung cải thiện suất tiêu hao nhiệt, tối ưu hóa chế độ đốt; lắp đặt, nâng cấp hệ thống xử lý khí thải theo lộ trình; tối ưu hóa hệ thống thu gom-sử dụng tro xỉ, hướng tới tỷ lệ tái sử dụng/tái chế cao; cùng với đó, xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung cho toàn hệ thống nhà máy để tăng hiệu quả quản lý và dự báo tình huống.

Việc các đơn vị xây dựng hệ thống đo đếm - báo cáo phát thải theo chuẩn quốc tế cũng được chú trọng để tạo nền tảng tiếp cận các nguồn tài chính xanh và khoản vay liên kết bền vững…

Cuối cùng và quan trọng nhất chính là yếu tố đào tạo con người để làm chủ quy trình mới, công nghệ xanh mới; tái thiết quy trình an toàn-môi trường theo ISO 14001/45001 và thúc đẩy văn hóa vận hành kỷ luật, minh bạch và cải tiến liên tục.

Thách thức lớn như vậy, nhưng EVNGENCO2 đã định hình những bước đi phù hợp không chỉ phát triển mà còn phát triển nhanh với định hướng tăng gấp 2 lần tổng công suất phát điện hiện hữu và phát triển bền vững?

Mục tiêu tăng gấp đôi công suất là một tham vọng có cơ sở, được xây dựng trên cấu trúc "tăng trưởng thông minh", nghĩa là tăng không chỉ về quy mô, mà tăng về chất lượng, độ linh hoạt và tính bền vững.

Trong cấu trúc này, khí tự nhiên chính là nguồn nền linh hoạt, hiệu suất cao, phát thải thấp hơn so than, phù hợp cân bằng hệ thống khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng.

Các dự án năng lượng tái tạo phát triển theo cụm-hệ sinh thái: tận dụng mặt bằng, hạ tầng đấu nối hiện hữu của các nhà máy; ưu tiên các dự án có giải pháp lưu trữ/điều độ kèm theo để giảm cắt giảm công suất. Lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô hợp lý và các giải pháp nâng cao tính đáp ứng nhanh của các tổ máy hiện hữu để hỗ trợ điều độ hệ thống.

Cốt lõi chiến lược của EVNGENCO2 là tính linh hoạt. Chúng tôi không đặt cược vào một công nghệ duy nhất, mà xây dựng danh mục đa dạng để luôn có phương án dự phòng, phối hợp chặt chẽ với điều độ hệ thống và các cơ quan quản lý.

Việc tăng gấp đôi công suất đi kèm mục tiêu xanh-sạch-bền vững là một lộ trình đầy thách thức, nhưng chúng tôi tin rằng với nền tảng vận hành vững chắc, văn hóa kỷ luật-đổi mới, sự đồng hành của các cơ quan quản lý, đối tác và khách hàng, EVNGENCO2 sẽ đạt được mục tiêu đề ra, đóng góp xứng đáng cho an ninh năng lượng quốc gia và mục tiêu Net Zero 2050.

Xin trân trọng cảm ơn ông!