Chân dung đế chế đang 'thống trị' đại dương làm 'bà đỡ' cho siêu cảng Cần Giờ

Trong tổng cơ cấu vốn đầu tư gần 129.000 tỉ đồng của Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, MSC TiL sẽ góp vốn 49%, tương đương hơn 9.472 tỉ đồng.

ẢNH: UYỂN NHI

"Gã khổng lồ" không có đối thủ

MSC (Mediterranean Shipping Company) là hãng tàu quốc tế được thành lập bởi Gianluigi Aponte tại Ý vào năm 1970, có trụ sở chính tại Thụy Sĩ từ năm 1978. Hiện, MSC vẫn thuộc sở hữu của gia đình Aponte. Tính đến 2024 - 2025, MSC đã vượt xa Maersk để trở thành hãng tàu container lớn nhất hành tinh.

Sở hữu đội tàu cực khủng lên tới khoảng 850 - 900 tàu container với tổng năng lực vận chuyển lên tới hơn 6 triệu TEU (đơn vị container 20 feet), MSC hiện chiếm khoảng 20% thị phần toàn cầu.

Không chỉ có tàu, MSC còn sở hữu TiL (Terminal Investment Limited) - công ty con chuyên đầu tư cảng biển đứng thứ 6 thế giới, đang vận hành hơn 70 bến cảng tại 31 quốc gia - cũng chính là chủ thể tham gia đầu tư Cảng Cần Giờ. Với mạng lưới kết nối hơn 500 cảng biển tại 155 quốc gia, MSC xử lý sản lượng hàng năm trên 23 triệu TEUs. Ngoài ra, họ còn có MSC Cruises (top 3 thế giới về du thuyền) và mảng vận chuyển hàng không MSC Air Cargo.

Bởi vậy, khi nhắc đến MSC, giới làm hàng hải không chỉ nói về một công ty vận tải, mà là nói về đế chế đang "thống trị" các đại dương. Dù là công ty tư nhân không công bố báo cáo chi tiết, nhưng các ước tính từ chuyên gia hàng hải quốc tế cho biết doanh thu hàng năm của MSC dao động từ 30 - 50 tỉ USD.

Tại Việt Nam, hãng tàu này duy trì sự hiện diện chiến lược tại các cụm cảng trọng điểm như Hải Phòng, Đà Nẵng và đặc biệt là khu vực Cái Mép - Thị Vải (TP.HCM).

Ở TP.HCM, MSC hiện đang vận hành tuyến dịch vụ kết nối trực tiếp đến cảng Tân Cảng - Cát Lái; sử dụng linh hoạt các cảng cạn (ICD) tại khu vực Thủ Đức như ICD Tanamexco, ICD Phước Long, ICD Sotrans, và ICD Transimex để thuận tiện cho khách hàng hạ bãi và đóng hàng. MSC cũng thường xuyên có các tàu cập bến tại cảng Tân Cảng - Hiệp Phước, vận hành nhiều tuyến dịch vụ trực tiếp ở cảng SP-ITC.

ẢNH" VESTAL SHIPPING

Nâng đỡ Cảng Cần Giờ xoay chuyển dòng logistics toàn cầu

Việc MSC bắt tay với VIMC và Cảng Sài Gòn thực hiện dự án siêu cảng Cần Giờ được đánh giá là một bước đi mang tính chiến lược có thể thay đổi bản đồ hàng hải khu vực.

Thực tế, ngay từ khi ý tưởng xây dựng Cảng trung chuyển Cần Giờ được đề xuất, câu hỏi đầu tiên và lớn nhất đặt ra là "Hàng ở đâu ra?". MSC chính là câu trả lời bởi họ là chủ tàu. Với thị phần 20% toàn cầu, MSC có quyền điều phối các tuyến hải hành xuyên đại dương của mình ghé vào Cần Giờ thay vì các cảng khác ở Singapore hay Malaysia.

Một cảng trung chuyển quốc tế thành công cần ít nhất 70% lượng hàng là hàng trung chuyển (transshipment). MSC có thể tự mình lấp đầy phần lớn công suất giai đoạn đầu của cảng mà không cần chờ đợi tìm kiếm khách hàng.

Bên cạnh đó, MSC không chỉ chạy tàu, họ có hệ thống kho bãi, đường sắt và xe tải toàn cầu. Khi MSC đầu tư vào Cần Giờ, cảng này sẽ lập tức hiện diện trên bản đồ vận tải của hơn 500 cảng biển mà MSC đang kết nối. Điều này biến Cần Giờ thành một "hub" trung chuyển thực thụ cho cả khu vực Đông Nam Á và trung chuyển hàng hóa đi Mỹ, châu Âu.

Ngoài ra, thông qua TiL, MSC sẽ đưa vào Cần Giờ công nghệ cảng xanh, tự động hóa bằng AI để tối ưu hóa thời gian xếp dỡ. Hiện nay, thời gian quay vòng tàu (vessel turnaround time) tại các cảng do TiL vận hành thường thấp hơn 15 - 20% so với các cảng truyền thống. Điều này giúp các chủ tàu tiết kiệm hàng triệu USD chi phí nhiên liệu và lưu bãi.

Đặc biệt, sự xuất hiện của một "đại bàng" như MSC là bảo chứng cho môi trường đầu tư. Khi cảng hình thành, các tập đoàn sản xuất lớn sẽ có xu hướng đặt nhà máy tại khu vực lân cận để tận dụng lợi thế logistics, giúp giảm giá thành sản phẩm xuất khẩu từ 10 - 15%.

Như PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đã phân tích: "Yếu tố quyết định hàng đầu trong vận tải hàng hải là hãng tàu. Xu thế dịch chuyển đang tạo cho chúng ta nhiều cơ hội về nguồn hàng. Có sự tham gia của một hãng tàu hàng đầu quốc tế, chúng ta hoàn toàn có thể xoay chuyển tình thế. Hiếm có cơ hội để một doanh nghiệp quốc tế tham gia đầu tư. Đây chính là thiên thời, địa lợi, nhân hòa để Cần Giờ vượt lên".

Có thể thấy, với "bà đỡ" MSC, siêu cảng Cần Giờ khi đạt công suất thiết kế sẽ trở thành điểm điều phối chiến lược trên tuyến hàng hải nhộn nhịp nhất hành tinh. Đây chính là đòn bẩy để TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung vươn lên làm chủ một mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đủ sức xoay chuyển dòng chảy logistics từ các hub truyền thống về phía mình.