Nhiều trường chú trọng đến an toàn vệ sinh thực phẩm cho con em mình. Trong ảnh: phụ huynh tham quan giờ ăn bán trú của học sinh một trường tiểu học ở TP.HCM - Ảnh: NHƯ HÙNG
Hiện vụ đường dây tiêu thụ 300 tấn heo bệnh đã bị Công an TP Hà Nội triệt phá, khởi tố 8 bị can. Theo điều tra ban đầu, số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Sau đó chúng lọt vào một số trường học trên địa bàn Hà Nội.
Ngành chăn nuôi và thú y phải nhận thức trách nhiệm việc thịt heo bệnh thành đồ ăn cho học sinh
Theo ông Tiến, không chỉ vụ việc ở Hà Nội mà tình trạng nhập lậu con giống rồi chở bằng xe ca, bán công khai ở đầu đường mà không thấy bóng dáng lực lượng thú y kiểm tra xử lý.
Cùng với đó, cả nước hiện có hơn 24.000 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, do đó ngành chăn nuôi và thú y phải có các giải pháp để giám sát chặt chẽ hơn.
Ông nhấn mạnh tới đây khi sửa Luật Thú y và nghị định phải rà soát, sửa đổi luật như thế nào để kiểm soát việc vận chuyển, buôn bán động vật chặt chẽ hơn và rõ trách nhiệm của cơ quan thú y địa phương và trung ương.
Khu bếp của Công ty cổ phần dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội - Ảnh: DANH TRỌNG
Bất chấp lương tâm, coi thường tính mạng học sinh
Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhấn mạnh vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm đã được các đại biểu Quốc hội, cử tri, người dân, báo chí nhiều lần lên tiếng và các cơ quan chức năng cũng đã thường xuyên kiểm tra xử lý mạnh tay, kể cả về hành chính lẫn hình sự. Tuy nhiên, qua vụ việc này, tiếp tục cho thấy không ít người vẫn vì lợi nhuận, lợi ích trước mắt mà bất chấp lương tâm, coi thường sức khỏe và tính mạng của người dân, nhất là học sinh.
Đại biểu Phạm Văn Hòa, thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, đề nghị với các trường hợp cố tình cấu kết, thông đồng để đưa thực phẩm bẩn ra thị trường, nhất là khi đã có nhiều vụ việc bị xử lý làm gương, cần xử lý thật nghiêm, thậm chí xử lý hình sự với khung hình phạt cao nhất, không xem xét giảm nhẹ.
Đồng thời phát hiện đến đâu phải xử lý đến đó, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý trực tiếp, đơn vị kiểm tra giám sát và doanh nghiệp vi phạm.
Xây dựng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt
Qua vụ việc tiếp tục cho thấy có lỗ hổng trong vấn đề giám sát, đặc biệt giám sát chuỗi từ nơi chăn nuôi, giết mổ đến cung ứng, tiêu thụ.
Do vậy, qua vụ việc này, ông Hạ đề xuất cần xử lý mạnh tay và nghiêm minh với những trường hợp cố tình làm sai, bất chấp để trục lợi. Đồng thời rà soát lại để xem lỗ hổng ở đâu để hoàn thiện.
Trong đó, ngành giáo dục phải đặt an toàn thực phẩm ngang tầm với nhiệm vụ giáo dục. Điều đó nghĩa là xây dựng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt từ khâu tiếp nhận thực phẩm, lưu mẫu, đến bảo quản và chế biến phải có chuẩn mực rõ ràng.
Giám sát thực hiện không chỉ tin tưởng đơn vị cung ứng, mà phải kiểm tra định kỳ, đột xuất, phối hợp chặt chẽ với cơ quan y tế, nông nghiệp.
Cần chịu trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm, với chế tài nghiêm khắc đối với lãnh đạo nhà trường hoặc bộ phận không thực hiện nhiệm vụ...
Các cơ quan chức năng cần giám sát chặt chẽ nguồn cung, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân. Cần phát huy vai trò giám sát của phụ huynh, báo chí, người dân, mạng xã hội...
Trước sự lo lắng, hoang mang của phụ huynh, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị cơ quan chức năng sớm công bố công khai các trường học, cơ sở, chợ đầu mối có sử dụng, tiêu thụ thịt heo bệnh này để người dân biết. Từ đó chủ động có các biện pháp cần thiết để theo dõi sức khỏe cho con em mình cũng như tăng cường cảnh giác, phòng ngừa.
Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga nêu rõ vụ việc này và các vụ việc mất an toàn thực phẩm trước đó khiến người dân rất hoang mang, lo lắng. Từ đó bà đề nghị cần có một cuộc tổng kiểm tra trên toàn quốc về an toàn thực phẩm để có những giải pháp quyết liệt.
Cục Chăn nuôi và Thú y:
Lập đoàn kiểm tra chuyên đề giết mổ heo
Ông Phan Quang Minh, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, thông tin đã quyết định thành lập các đoàn công tác đi kiểm tra chuyên đề về hoạt động giết mổ và kiểm soát giết mổ tại một số địa phương.
Thời gian tới, ông Minh cho biết sẽ rà soát hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng quản lý chuỗi, truy xuất nguồn gốc. Ông cho hay vụ việc được phát hiện ở lò mổ nhưng bản chất ở vấn đề là dịch bệnh xuất phát từ cơ sở chăn nuôi rồi mới đưa đến cơ sở giết mổ. Như vậy cần có giải pháp đồng bộ các khâu.
Thứ nhất, phải giám sát, phát hiện sớm để xử lý dịch bệnh ở ngay tại cơ sở chăn nuôi để giảm thiểu việc tuồn bệnh ra ngoài.
Thứ hai, kiểm soát việc vận chuyển động vật và sản phẩm động vật.
Thứ ba, tăng cường kiểm soát tại các cơ sở giết mổ. Ông nhấn mạnh việc động vật trước, trong và sau quá trình giết mổ phải được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Bộ Y tế:
Yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra
Hôm qua (1-4), Bộ Y tế có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành yêu cầu tăng cường kiểm tra, bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học.
Với các cơ sở giáo dục có bếp ăn nội trú, bán trú hoặc căng tin, yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về an toàn thực phẩm. Nhà trường cần tăng cường tuyên truyền kiến thức an toàn thực phẩm cho giáo viên, học sinh; nâng cao trách nhiệm của đơn vị cung cấp suất ăn. Phụ huynh học sinh, tổ chức đoàn thể trong trường được khuyến khích tham gia giám sát bếp ăn nhằm góp phần bảo đảm chất lượng bữa ăn học đường...
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội:
Rà soát thông tin về nhà cung cấp, nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho hay đã đề nghị UBND các phường, xã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn và các cơ quan, đơn vị liên quan trên địa bàn phối hợp chặt chẽ với các cơ sở giáo dục để rà soát, xác minh thông tin về nhà cung cấp, nguồn gốc nguyên liệu thực phẩm. Cùng với đó cảnh báo nguy cơ, xử lý sự cố an toàn thực phẩm, tăng cường hướng dẫn, giám sát, hỗ trợ kịp thời các tình huống phát sinh.
Liên quan vụ việc Công ty Cường Phát, sở đã yêu cầu các trường học trên địa bàn phải tự rà soát quy trình nội bộ về tổ chúc bữa ăn bán trú theo các bước từ xây dựng kế hoạch đến lựa chọn nhà cung cấp, tiếp nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến thực phẩm, chia suất và phục vụ bữa ăn. Sau rà soát phải chấn chỉnh, bổ sung những nội dung cần thiết. (V.HÀ)
Quy thêm trách nhiệm cho hiệu trưởng
Trao đổi với Tuổi Trẻ ngày 1-4, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho rằng sau sáp nhập, TP.HCM có hàng nghìn đơn vị cung cấp suất ăn cho đông đảo doanh nghiệp và trường học (khoảng 3.500 trường từ mầm non đến THPT - PV), nên đây là ngành công nghiệp quy mô khá lớn.
Chưa kể vẫn có trường hợp nhà trường, doanh nghiệp lựa chọn nhà cung cấp suất ăn không phải dựa trên chất lượng là chính, mà chủ yếu dựa trên mối quan hệ, thậm chí chia sẻ lợi ích các bên, điều này khiến khâu an toàn thực phẩm trở nên bị xem nhẹ.
Do đó, việc kiểm tra giám sát quản lý không phải đơn giản, không thể kiểm tra xuể cùng một lúc và một cơ quan chức năng như sở không thể bao hết được, mà cần có sự chung tay của các ban ngành, liên ngành, địa phương, đặc biệt với trường học thì vai trò và ý thức của thầy cô giáo và phụ huynh rất quan trọng trong việc lựa chọn, giám sát thực phẩm vào trường.
Chưa kể hiện nay công tác thanh tra kiểm tra cũng gặp hạn chế vì nhân sự và quy định muốn kiểm tra đột xuất doanh nghiệp phải trình được lý do, phải có tin tố giác.
"Ngoài tăng cường thanh tra, kiểm tra, tập huấn, hiện nay chúng tôi đề cao vai trò nhà trường, cũng như quy thêm trách nhiệm cho hiệu trưởng nếu trường học mất an toàn thực phẩm.
Bên cạnh đó, ở xã phường rất cần có một cán bộ chuyên trách về an toàn thực phẩm để cùng phối hợp, hỗ trợ. Ngoài kiểm tra định kỳ các đơn vị cung cấp suất ăn theo kế hoạch như quy định, với tình hình hiện nay, chúng tôi đã có văn bản trình ủy ban về việc cho kiểm tra thêm nữa", bà Lan khẳng định.
Công ty cung cấp heo bệnh từ một... nhà cấp bốn
Bên trong trụ sở Công ty Cường Phát - Ảnh: DANH TRỌNG
Ngày 1-4, phóng viên Tuổi Trẻ về xóm 4, xã Liên Phương, huyện Thường Tín (nay là xã Hồng Vân, TP Hà Nội), tìm đến trụ sở của Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát - một trong những mắt xích quan trọng của đường dây tuồn thực phẩm heo nhiễm bệnh vào các chợ, bếp ăn trường học ở Hà Nội - thì "cửa đóng then cài".
Quan sát bên trong chỉ có một số phương tiện và các dãy bàn, tủ khá sơ sài trên một mặt bằng nhà cấp bốn rộng chừng hơn 250m2 với nền nhà cáu bẩn.
Một người hàng xóm tại đây cho hay bình thường công ty có khoảng 10 nhân công làm việc. Tại đây các công nhân sẽ thực hiện việc đóng gói sản phẩm thịt. Những người xung quanh đều không biết có cả các sản phẩm heo bệnh được thu mua và phân phối tại đây. Tuy nhiên, khoảng mấy tuần trước, lực lượng chức năng có đến kiểm tra công ty này. Từ đó đến nay, Công ty Cường Phát đóng cửa.
Công ty Cường Phát là một trong những mắt xích quan trọng trong đường dây tiêu thụ heo nhiễm bệnh được lực lượng chức năng công bố ngày 29-3.
Theo đó, công ty này tiếp nhận nguồn thịt heo từ lò mổ của bà Nguyễn Thị Hiền tại cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, Hà Nội) - chuyên cung cấp lượng thịt heo lớn chủ yếu cho các chợ đầu mối, chợ dân sinh và các đơn vị cung cấp thực phẩm lớn tại Hà Nội.
Đây là đường dây khép kín từ khâu thu gom heo bệnh tại các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang vận chuyển về Hà Nội giết mổ tập trung và đưa ra tiêu thụ trên thị trường.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, Công ty Cường Phát thu mua thịt heo và các nguồn thực phẩm khác nhau từ những lò mổ trên địa bàn, sau đó phân phối cho các đơn vị cung ứng thực phẩm, bếp ăn ở các trường học, văn phòng...
Hồ sơ của công ty này ghi nhận vốn điều lệ 2 tỉ đồng, đăng ký lần đầu vào ngày 28-3-2013 và thay đổi đăng ký gần nhất vào năm 2022. Công ty này do ông Nguyễn Văn Thành làm chủ sở hữu và là người đại diện pháp luật.
Trong hồ sơ gửi tới các đơn vị phân phối của Công ty Cường Phát còn có giấy chứng nhận là cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm do Chi cục Chăn nuôi và Thú y Hà Nội chứng nhận vào năm 2022 và có hiệu lực đến tháng 10-2025.
Cùng với đó là phiếu kết quả thử nghiệm do Viện Kiểm nghiệm và kiểm định chất lượng xác nhận; danh sách các nhân viên có kiến thức về an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, đáng chú ý là trong số này ngoài ông Nguyễn Văn Thành (Giám đốc Công ty Cường Phát), còn có bà Nguyễn Thị Bình nằm trong danh sách 8 bị can bị khởi tố.
"Tiếp tay" cho Cường Phát: chỉ mới một đơn vị lên tiếng
Hiện lực lượng chức năng vẫn chưa công bố chính thức về những đơn vị, tổ chức, cá nhân tiêu thụ thực phẩm từ đường dây thịt heo bệnh của bà Nguyễn Thị Hiền và Công ty Cường Phát.
Tuy nhiên, một trong những đơn vị nhận thực phẩm từ Cường Phát đã lên tiếng ngày 1-4 là Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội, khẳng định có nhập hàng từ Cường Phát song chỉ cung cấp thực phẩm cho hai trường học trên địa bàn ở Hà Nội (Trường tiểu học Hồng Vân, Trường tiểu học Chu Văn An - xã Thanh Liệt).
Tuy nhiên trên thực tế số lượng thu mua mà Công ty cổ phần Dịch vụ suất ăn công nghiệp Hà Nội tiếp nhận từ Công ty Cường Phát chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ trong số 300 tấn heo nhiễm bệnh.
Vậy còn những đơn vị nào đã nhập nguồn hàng từ đối tượng Nguyễn Thị Hiền cùng Công ty Cường Phát và thịt heo nhiễm bệnh đã được "tuồn" bằng đường nào để vào các bếp ăn trường học, thách thức sức khỏe của người tiêu dùng, coi thường pháp luật, sẽ được ngành chức năng làm rõ.
