TP.HCM khám sức khỏe miễn phí toàn dân ra sao?

Tại Hội nghị Thành ủy TP.HCM lần thứ 5 nhiệm kỳ 2025 - 2030 mới đây, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang đã giao ngành y tế TP.HCM một nhiệm vụ cấp bách: trong năm nay phải tổ chức khám, tầm soát sức khỏe miễn phí cho 100% người dân TP, bảo đảm mỗi người dân được khám ít nhất mỗi năm một lần.

Ngay sau khi nhận nhiệm vụ được giao, ngành y tế TP.HCM đã đề xuất các giải pháp. Với dân số 15 triệu người, TP.HCM sẽ làm gì để cụ thể hóa nhiệm vụ này?

"Chạm y tế" ở trạm y tế

Trong những năm qua, TP.HCM đã triển khai nhiều giải pháp chăm sóc sức khỏe người dân trong suốt các giai đoạn của cuộc đời. Đây được xem là những bước đầu trong việc khám sức khỏe miễn phí cho người dân TP.HCM.

Ngày 1-1-2026, thực hiện chủ trương kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp và nâng cao chất lượng y tế cơ sở, TP.HCM cũng đã triển khai sắp xếp 38 trung tâm y tế khu vực (bao gồm 168 trạm y tế) trực thuộc Sở Y tế thành 168 trạm y tế xã, phường, đặc khu trực thuộc UBND cấp xã.

Trong chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn dân, các trạm y tế cũng được xem là hạt nhân cơ sở, gần người bệnh và là những địa chỉ đầu tiên người bệnh cần tới.

Ngay sau khi sáp nhập, nhiều trạm y tế tại TP.HCM được đầu tư hàng chục tỉ đồng, đầu tư thêm thuốc và trang thiết bị.

Chẳng hạn Trạm Y tế phường Xuân Hòa được cấp gần 28 tỉ đồng, bao gồm chi phí xây dựng, trang thiết bị và hạ tầng kỹ thuật. Nhờ đó các trạm y tế trở thành điểm "chạm y tế" đầu tiên đáng tin cậy của người dân.

Là địa bàn với hơn 208.000 dân (thường trú và tạm trú), phường Tăng Nhơn Phú (TP.HCM) đang khẩn trương triển khai kế hoạch khám, tầm soát sức khỏe cho toàn bộ người dân.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Phạm Xuân Hải - Phó giám đốc điều hành Trạm Y tế phường Tăng Nhơn Phú - cho biết với cơ sở vật chất khang trang, trang thiết bị đầy đủ ngay sau chỉ đạo của TP, địa phương đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch, huy động toàn bộ lực lượng, sẵn sàng nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế, cơ sở hạ tầng thông tin để bước vào đợt thăm khám quy mô lớn.

Trên thực tế, công tác này đã có nền tảng từ trước qua việc khám định kỳ cho người cao tuổi (từ 60 tuổi trở lên) và việc chăm sóc sức khỏe cho trẻ em, học sinh và các cơ sở giáo dục cũng được duy trì thường xuyên.

"Ngay sau khi có chỉ đạo, trạm y tế đã chủ động ký kết hợp tác chuyên môn với các bệnh viện, như Bệnh viện Lê Văn Việt nằm ngay tại địa phương, nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và cụ thể hóa kế hoạch khám sức khỏe cho toàn bộ người dân trên địa bàn. Chúng tôi huy động toàn bộ các phòng khám, bệnh viện, cơ sở y tế và sự hỗ trợ UBND phường để ngồi lại cùng nhau bàn bạc cách thực hiện với tinh thần làm cuốn chiếu, sớm hướng tới hoàn thành đúng tiến độ", bác sĩ Hải nói.

Người dân không cần đi khám theo địa giới hành chính

Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay để thăm khám sức khỏe cho 15 triệu dân hiện trong năm 2026, trên cơ sở đánh giá toàn diện các điều kiện thực tế, ngành y tế TP định hướng triển khai theo mô hình "kiềng ba chân" với ba nhóm giải pháp: khám sức khỏe phi địa giới hành chính, khám sức khỏe cho người thuộc nhóm nguy cơ ngay tại cộng đồng, và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có. Ba giải pháp này bổ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ thống bao phủ toàn diện, linh hoạt và hiệu quả với mục tiêu xuyên suốt là không bỏ sót người dân nào.

- Khám sức khỏe phi địa giới hành chính: Đây là định hướng phù hợp và tránh bỏ sót với đặc điểm dân cư của TP - nơi có số lượng lớn người lao động tự do, công nhân, người làm việc xa nơi cư trú, người tạm trú hoặc thường xuyên di chuyển giữa các khu vực.

Ngành y tế sẽ huy động tối đa mọi cơ sở y tế đủ điều kiện tham gia, bao gồm cả cơ sở công lập và ngoài công lập.

Các bệnh viện, phòng khám đa khoa, cơ sở khám chữa bệnh tư nhân đạt tiêu chuẩn chuyên môn sẽ được khuyến khích tham gia chương trình theo quy trình thống nhất và kết nối dữ liệu về hệ thống chung của TP.

- Khám sức khỏe cho người thuộc nhóm nguy cơ ngay tại cộng đồng: Tập trung vào các nhóm cần theo dõi thường xuyên như người cao tuổi, người yếu thế, người mắc bệnh không lây nhiễm, người có nguy cơ cao và những trường hợp cần quản lý sức khỏe lâu dài tại cộng đồng.

Đây là không gian để trạm y tế và mô hình đội "chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư" phát huy vai trò nòng cốt.

Khám sức khỏe trong trường hợp này sẽ gắn với theo dõi định kỳ, quản lý bệnh mạn tính, tư vấn thay đổi hành vi sức khỏe và chăm sóc liên tục ngay tại nơi người dân sinh sống.

Khi đó, y tế cơ sở không còn chỉ là nơi khám bệnh ban đầu, mà thực sự trở thành nơi quản lý sức khỏe người dân theo địa bàn, theo nhóm nguy cơ và theo vòng đời, từng bước làm tốt vai trò "người gác cổng" của hệ thống y tế.

- Thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có: Chuẩn hóa và tích hợp dữ liệu sức khỏe sẵn có từ nhiều nguồn khác nhau thì căn cứ vào một bộ phận lớn người dân đã có dữ liệu sức khỏe thông qua khám định kỳ tại trường học, cơ quan, doanh nghiệp, bệnh viện.

Nếu được tận dụng và liên thông, các nguồn dữ liệu này sẽ giúp tránh khám trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực và hình thành bức tranh tổng thể về tình trạng sức khỏe dân số. Đây sẽ là nền tảng để ngành y tế chuyển mạnh từ phương thức quản lý dựa trên báo cáo thủ công sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Ông Thượng nhấn mạnh việc hiện thực hóa ba nhóm giải pháp khám sức khỏe cho 15 triệu người dân TP trong năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị.

Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

"Quan điểm của ngành y tế TP.HCM là y tế phải theo chân người dân, không bắt người dân đi theo địa giới hành chính", ông chia sẻ.

Bên cạnh đó cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội.

Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, đồng thời tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.

Việc kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, bảo hiểm y tế và các chương trình khám sức khỏe của cơ quan, doanh nghiệp sẽ giúp mở rộng nhanh năng lực triển khai và bảo đảm tính bền vững lâu dài.

Bệnh viện chuyên khoa cũng sẵn sàng

Trả lời Tuổi Trẻ, bác sĩ Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, nhấn mạnh vai trò quan trọng của tầm soát các bệnh lý chuyên khoa, trong đó có việc phát hiện sớm bệnh ung thư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi khi phát hiện sớm sẽ giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm chi phí đáng kể.

Nhiều trường hợp nếu phát hiện ở giai đoạn đầu chỉ cần can thiệp đơn giản, thậm chí tiểu phẫu là đủ.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và quản lý dữ liệu sức khỏe người dân cũng được đánh giá là yếu tố then chốt. Hồ sơ sức khỏe không chỉ phục vụ theo dõi cá nhân mà còn hỗ trợ phát hiện yếu tố nguy cơ mang tính gia đình, từ đó giúp công tác tư vấn và tầm soát hiệu quả hơn.

Đề cập đến vấn đề hỗ trợ các trạm y tế, bác sĩ Nguyễn Khoa Lý, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Việt, cho hay dù điều kiện còn hạn chế nhưng bệnh viện vẫn từng bước hỗ một số phường triển khai khám sức khỏe cho người dân.

Riêng trong đợt cao điểm hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân tới đây, bệnh viện tổ chức khám cho 400 người, trong đó 200 người tại phường Tăng Nhơn Phú và 200 người tại phường lân cận.

Đáng chú ý chương trình tập trung vào các nhóm ít có điều kiện tiếp cận y tế như lao động tự do, người có hoàn cảnh khó khăn, những đối tượng thường ít đi khám và dễ bỏ sót bệnh.

"Việc tầm soát sớm trong nhóm này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần phát hiện kịp thời các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường... từ đó điều trị hiệu quả, giảm biến chứng và chi phí về sau.

Trong thời gian tới, bệnh viện sẽ tiếp tục xây dựng kế hoạch chi tiết, phối hợp chặt chẽ với địa phương để tiếp cận người dân, đặc biệt là nhóm lao động tự do vốn khó tiếp cận do đặc thù mưu sinh. Mục tiêu không chỉ là khám đủ số lượng, mà còn đảm bảo công bằng trong chăm sóc sức khỏe", ông Lý nói.

Cả nước hướng đến khám sức khỏe miễn phí 1 lần/năm

Ngày 9-9-2025, Bộ Chính trị đã ban hành nghị quyết số 72 về "Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân" với điểm đột phá: chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "chữa bệnh" sang "chăm sóc sức khỏe toàn diện".

Một trong những chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc là từ năm 2026 người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất 1 lần/năm, đồng thời từng bước tiến tới miễn viện phí cơ bản theo lộ trình phù hợp.

Đây là bước tiến lớn trong bảo đảm công bằng y tế, giúp mọi người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu.

Để cụ thể hóa mục tiêu này, Bộ Y tế đang hoàn thiện chính sách; việc khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm đang được đưa vào Luật Phòng bệnh.

Bộ Y tế đề xuất đối tượng được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí ít nhất 1 lần/năm gồm hai nhóm.

Thứ nhất là người lao động được quy định theo pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động. Từ năm 2028, thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho các đối tượng còn lại.

Bộ Y tế cũng đang định hướng chính sách miễn viện phí theo nghị quyết 72 theo lộ trình ba giai đoạn: giai đoạn 2026 - 2027 tăng tỉ lệ, mức thanh toán; giai đoạn 2028 - 2030 sẽ giảm chi tiền túi ít hơn hoặc bằng 30%; và sau năm 2030 là bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân.

Nhiều địa phương hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân

Ngày 5-4, dự kiến nhiều tỉnh thành trên cả nước sẽ tổ chức lễ mít tinh chào mừng Ngày Sức khỏe toàn dân (7-4) mở đầu cho chuỗi hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại các địa phương với thông điệp "Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh".

Tại TP.HCM sẽ tổ chức ngày hội ra quân quy mô lớn tại phố đi bộ Nguyễn Huệ. Điểm nhấn của ngày hội là lễ mít tinh cùng màn đồng diễn quy mô với sự tham gia của khoảng 10.000 người.

Song song đó ngành y tế cũng ra quân các đội chăm sóc sức khỏe lưu động tại ba xã Hiệp Phước, Đất Đỏ và Bắc Tân Uyên; thể hiện tinh thần chủ động đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với người dân, đặc biệt ở những khu vực còn khó khăn.

Đáng chú ý 58 bệnh viện đa khoa, chuyên khoa và trung tâm y tế sẽ khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý chuyên khoa miễn phí tại 64 phường, xã tại TP.HCM, tập trung ưu tiên các khu vực xa trung tâm, tạo điều kiện để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại tuyến y tế cơ sở.

Còn tại Hà Nội, lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4 cũng sẽ diễn ra lần đầu tiên trước công viên Thống Nhất với nhiều hoạt động nhằm lan tỏa thông điệp chăm sóc sức khỏe chủ động.

Sự kiện sẽ diễn ra vào hôm nay 4-4 với chương trình đi bộ hưởng ứng và hoạt động khám sức khỏe định kỳ cho 3.000 - 5.000 người cao tuổi ở phường Việt Hưng.

Cùng với đó, để phục vụ chiến dịch khám sàng lọc quy mô lớn trong hai ngày 4 và 5-4, Sở Y tế Hà Nội đã huy động bảy "dây chuyền" khám hiện đại từ các bệnh viện như Đức Giang, Xanh Pôn, Thanh Nhàn, Hà Đông và Vân Đình.