Khai thác, tập kết khoáng sản tại mỏ đặc thù trên sông Krông Bông (Đắk Lắk) từng được cơ quan chức năng chỉ ra có nhiều sai phạm - Ảnh: TÂM AN
Hàng loạt sai phạm quy định về khai thác khoáng sản
Ngoài ra, Công ty TNHH Hà Bình và Công ty cổ phần Đoàn Chính Nghĩa không lắp thiết bị giám sát hành trình, không lưu trữ dữ liệu phương tiện theo quy định, gây khó khăn cho việc kiểm soát phạm vi và sản lượng khai thác.
Khu vực khai thác đá của nhiều doanh nghiệp, trong đó có nơi khai thác của Công ty TNHH xây dựng Hoàng Vũ tại xã Hòa Phú, Đắk Lắk - Ảnh: TRUNG TÂN
Đáng chú ý, tổng thu từ hoạt động khoáng sản giai đoạn 2019 đến giữa năm 2024 đạt hơn 438 tỉ đồng nhưng vẫn còn nợ gần 4,7 tỉ đồng, trong đó Công ty TNHH MTV Khai khoáng Thiên Ý nợ khoảng 2,34 tỉ đồng, Công ty TNHH Khoáng sản Thiên An nợ khoảng 1,9 tỉ đồng.
Thanh tra cũng chỉ ra giai đoạn 2021 - 2022, giá vật liệu xây dựng biến động trên 20% nhưng việc tham mưu điều chỉnh bảng giá tính thuế tài nguyên chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách.
Cấp phép ngoài quy hoạch, gia hạn trái quy định
Khai thác cát có nguy cơ gây sạt lở bờ sông Krông Nô đoạn qua xã Nam Ka (Đắk Lắk) và Quảng Phú (Đắk Nông cũ) - Ảnh: TRUNG TÂN
Theo kết luận thanh tra, Sở Tài nguyên và Môi trường Đắk Lắk trước đây (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã tham mưu cấp, gia hạn 17 giấy phép thăm dò và phối hợp cấp thêm 2 giấy phép.
Tuy nhiên, công tác hậu kiểm bị buông lỏng khi Công ty TNHH TV, Công ty TNHH Khoáng sản Khải Dương, Công ty TNHH Xây dựng thương mại và dịch vụ Tân Thành Đạt không nộp báo cáo, không bàn giao mẫu vật sau khi giấy phép hết hiệu lực mà không bị xử lý.
Quả đồi thuộc thửa đất số 1205, tờ bản đồ 66 có diện tích hơn 2.700m2 trồng cây lâu năm tại buôn Cuôr Đăng B (xã Cuôr Đăng, huyện Cư M'Gar cũ) bị doanh nghiệp múc hoàn toàn trái phép lấy đất đắp dự án đường tránh Đông TP Buôn Ma Thuột - Ảnh: TRUNG TÂN
Kiểm tra 8/17 hồ sơ cho thấy toàn bộ đều có sai sót, từ không công khai thông tin doanh nghiệp, không lấy ý kiến chuyên gia đến thiếu biên bản kiểm tra thực địa.
Đáng chú ý, Công ty TNHH MTV Thương mại dịch vụ An Huy được gia hạn nhưng không hoàn trả tối thiểu 30% diện tích thăm dò; ngoài ra 5 doanh nghiệp khác còn được chấp thuận khảo sát, lấy mẫu dù không đủ điều kiện theo quy định.
Khu vực khai thác của Công ty TNHH An Nguyên tại xã Ea Mroh, Đắk Lắk từng bị kết luận là khai thác ngoài phạm vi - Ảnh: TRUNG TÂN
Thanh tra xác định giai đoạn 2018 - 2020, có 6 giấy phép và gia hạn cấp cho Công ty TNHH Xây dựng công trình Hoàng Khánh, Hợp tác xã khai thác cát Đoàn Kết, Công ty TNHH Hà Bình, Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và dịch vụ MJ, Công ty TNHH Xây dựng cầu đường Trí Đức, Công ty TNHH Hùng Anh tại các khu vực ngoài quy hoạch khoáng sản, trái quy định.
Đáng chú ý, giai đoạn 2019 - 2023, 9 giấy phép khai thác được cấp trước ngày 1-7-2011 vẫn tiếp tục được gia hạn, trái Luật Khoáng sản 2010; các giấy phép này thuộc khu vực không đấu giá nhưng không nêu rõ mục đích phục vụ công trình sử dụng ngân sách nhà nước.
Liên quan thực tế quản lý, một số doanh nghiệp có diện tích nằm trong khu vực cấm, tạm cấm. Trong đó, Công ty TNHH Phú Bình - chi nhánh Đắk Lắk có 4,84km dọc sông Krông Nô thuộc diện cấm, tạm cấm; Công ty TNHH Xuân Bình có 18,72ha trong khu vực tương tự.
Năm 2024, UBND tỉnh đã yêu cầu Công ty TNHH Xuân Bình dừng hoạt động tại khu vực này, tuy nhiên việc kiểm tra, xác minh chưa được thực hiện đầy đủ như báo cáo của doanh nghiệp.
Xử phạt nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản vi phạm
Cơ quan chức năng đã thanh tra, kiểm tra 62 đơn vị khai thác khoáng sản, qua đó xử phạt 39 tổ chức với tổng số tiền hơn 5,76 tỉ đồng; riêng vi phạm khoáng sản chiếm hơn 5,54 tỉ đồng.
Giai đoạn 2022 - 2025 có 7 doanh nghiệp bị xử phạt do khai thác vượt công suất. Thanh tra nhận định một số trường hợp có dấu hiệu tái phạm, cần xem xét xử lý nghiêm.
Thanh tra xác định trách nhiệm đối với các tồn tại, vi phạm thuộc về Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Tài chính cùng các tổ chức, cá nhân liên quan trong từng thời kỳ.
