Một tình nguyện viên Iran tại khu dân cư ở thành phố Karaj (tỉnh Alborz), nơi chịu ảnh hưởng do các chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel ở Iran - Ảnh: Reuters
Trên NBC, ông Araghchi cáo buộc Mỹ và Israel đang giết hại nhân dân Iran và nhắc lại việc Israel - Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn từng đạt được để chấm dứt cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6-2025.
"Và giờ quý vị lại muốn yêu cầu ngừng bắn một lần nữa sao? Mọi chuyện không diễn ra như vậy", ông Araghchi nói.
"Theo các điều kiện của chúng tôi"
Trước đó, đáp lại kế hoạch hòa bình 15 điểm từ Washington, phía Iran tuyên bố thỏa thuận chỉ có thể đạt được "theo những điều kiện của chúng tôi".
Trong một tuyên bố khác về kế hoạch này, chính ông Araghchi nói các đề xuất đã được "chuyển đến các cấp chính quyền cao nhất của đất nước", nhưng Iran "hiện chưa có ý định đàm phán".
Hãng thông tấn Fars của Iran nói Mỹ đưa ra đề xuất ngừng bắn 48 giờ vào ngày 2-4, thông qua một quốc gia thứ ba.
"Vào ngày 2-4, Mỹ đã đề xuất một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 48 giờ thông qua một trong những quốc gia thân hữu", Fars cho biết. Cũng theo Fars, Iran đã không trả lời bằng văn bản mà thay vào đó đáp trả "trên thực địa" bằng cách tiếp tục các cuộc tấn công dữ dội.
Từ phía Mỹ, tối 1-4, phát biểu ở một buổi gây quỹ tại Washington, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh Iran vẫn quan tâm đến đạt được một thỏa thuận.
"Họ đang đàm phán, và họ rất muốn đạt được một thỏa thuận, nhưng họ ngại nói ra vì nghĩ rằng họ sẽ bị chính người dân của mình giết", ông Trump nói. "Họ cũng sợ rằng họ sẽ bị chúng ta giết". Ngoài ra ông còn đùa rằng hiện không ai muốn lãnh đạo Iran vì sợ bị Mỹ ám sát.
Đáp lại kế hoạch 15 điểm của Mỹ, kế hoạch 5 điểm mà Iran đưa ra để ngưng chiến bao gồm chấm dứt chiến sự, chấm dứt hành động ám sát các quan chức Iran, đảm bảo không có cuộc chiến nào khác được khởi xướng chống lại họ, bồi thường cho cuộc xung đột hiện tại, và công nhận quyền kiểm soát của Iran với eo biển Hormuz.
Cho tới nay, Mỹ và Israel đã không hề có bất kỳ động thái trả lời nào với kế hoạch này.
Đây là tình trạng mà nhà bình luận người Ấn Độ K S Dakshina Murthy, được trang The Federal dẫn lại, nhận xét là: "Iran và Mỹ không hề đối thoại với nhau, mà đang mắng vào mặt nhau".
Thái độ nghi kỵ của Tehran là hoàn toàn dễ hiểu sau khi họ đã hai lần bị tấn công trong không đầy một năm qua giữa lúc thương lượng đang diễn ra với Mỹ. Israel và Mỹ cũng đã giết chết nhiều lãnh đạo cấp cao nhất của Iran. "Chúng tôi có trải nghiệm rất thảm khốc với ngoại giao Mỹ", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói với trang tin Ấn Độ India Today ngày 31-3.
Nhựa tăng giá do các hệ luỵ từ cuộc chiến Mỹ - Iran. Trong ảnh: Một nhân viên đang loại bỏ phần nhựa thừa của sản phẩm nhà bếp tại nhà máy ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc - Ảnh: REUTERS
Điều động không ngừng
Giữa những nỗ lực ngoại giao nửa vời, Mỹ tiếp tục tập trung quân đội tại Trung Đông. Ít nhất 1.000 quân từ sư đoàn không vận 82 đã được cử đến khu vực, theo Reuters, cùng 5.000 lính thủy quân lục chiến và hàng nghìn thủy thủ khác.
Sự kiện tham mưu trưởng lục quân Mỹ, tướng Randy George "từ chức" vào ngày 2-4 cũng làm dấy lên nhiều đồn đoán về khả năng Mỹ sẽ triển khai bộ binh, bước leo thang đặc biệt nghiêm trọng trong cuộc chiến.
Các diễn tiến dồn dập không khỏi khiến đề xuất "ngừng bắn 48 tiếng" trở nên đáng ngờ: Đó là khoảng thời gian vừa đủ cho một chiến dịch dọn dẹp thực địa và lựa chọn điểm đổ bộ.
Việc triển khai thêm quân diễn ra khi chính quyền Trump có thể đang xem xét kế hoạch tấn công và chiếm đóng đảo Kharg, nơi nắm giữ 90% lượng dầu mỏ xuất khẩu của Iran, để gây áp lực buộc nước này mở lại eo biển Hormuz.
Sư đoàn không vận 82 đặc biệt tinh nhuệ được mệnh danh là "mũi giáo" của quân đội Mỹ nhờ khả năng tác chiến đặc biệt, với nhiệm vụ chuyên môn xoay quanh khái niệm tác chiến "phá cửa mà vào" (Forcible Entry) - tức nhảy dù xuống vùng kiểm soát của kẻ thù để chiếm giữ các vị trí chiến lược mở đường cho đại quân.
Là đơn vị duy nhất của Mỹ duy trì một tiểu đoàn luôn ở trạng thái "trực chiến trong 18 giờ", sư đoàn không vận 82 chuyên trị các tình huống khẩn cấp, như nhảy dù đêm và chiếm đóng đầu cầu hàng không.
Các tiền bối của sư đoàn hiện tại chính là những người lính Mỹ đã nhảy dù xuống Normandy ngay trước giờ G trong chiến dịch D-Day để ngăn chặn quân Đức tiếp viện cho lực lượng phòng thủ bờ biển.
Đáp lại, Iran đã cảnh báo họ sẽ ném bom rải thảm vào chính lãnh thổ của mình, nếu cần thiết, để đáp trả "bất kỳ binh sĩ Mỹ nào cả gan đổ bộ", theo Fars.
Iran cần thỏa thuận như thế nào?
Theo ông, Iran nên sử dụng ưu thế của mình, nhưng không phải để tiếp tục chiến đấu, mà để tuyên bố chiến thắng và đạt được một thỏa thuận.
Ông Zarif cho biết Iran nên đề nghị áp đặt giới hạn với chương trình hạt nhân của nước này và mở lại eo biển Hormuz, để đổi lấy việc chấm dứt toàn bộ các lệnh trừng phạt. Mỹ không chấp nhận kiểu thỏa thuận này trước đây, nhưng có thể sẽ thay đổi quan điểm vào lúc này.
