Ngoại trưởng Vương Nghị phát biểu trong cuộc họp báo ngày 8-3 - Ảnh: REUTERS
Lập trường chung
Trong cuộc trao đổi, ông Vương Nghị nhấn mạnh giải pháp căn bản cho vấn đề tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là đạt được lệnh ngừng bắn càng sớm càng tốt, đồng thời kêu gọi giải quyết các điểm nóng quốc tế thông qua đối thoại và đàm phán thay vì đối đầu quân sự.
Cuộc điện đàm diễn ra trước thềm phiên bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an dự kiến diễn ra vào tuần tới, liên quan đến dự thảo nghị quyết do Bahrain đề xuất nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an, Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh và Matxcơva cần "duy trì cách tiếp cận khách quan, cân bằng, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng quốc tế".
Hợp tác có giới hạn
Tuy nhiên, Viện Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE) dẫn nhận định của nhà nghiên cứu Maria Papageorgiou cho biết phản ứng thực tế của cả hai nước về cơ bản vẫn chủ yếu là các tuyên bố ngoại giao.
Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược thận trọng của Trung Quốc - ưu tiên bảo toàn uy tín, đồng thời thể hiện tinh thần có trách nhiệm và không hiếu chiến.
Nga cũng không có bất kỳ hành động quân sự cụ thể nào liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả khi muốn can thiệp, khả năng hành động của Matxcơva cũng bị hạn chế bởi cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine.
Do đó, giới phân tích nhận định hai nước đang thực hiện chiến lược "chờ đợi có tính toán" - không đưa ra giải pháp quân sự cụ thể, nhưng cũng không để Iran cô lập hoàn toàn về ngoại giao.
Nói cách khác, cả Matxcơva lẫn Bắc Kinh đều không sẵn sàng leo thang để bảo vệ Iran, mà đang dựa vào kịch bản chờ đợi Mỹ "tự bị quá tải".
Nhà nghiên cứu chính sách cấp cao Michelle Grisé thuộc tổ chức RAND nhận định dù quan hệ đối tác các bên đã được tăng cường đáng kể, cuộc xung đột hiện tại là minh chứng rõ ràng cho thấy mối quan hệ nào cũng có những giới hạn nhất định.
Quyền phủ quyết tại Liên hợp quốc
Theo báo The National, Bahrain đã nỗ lực vận động Liên hợp quốc thông qua nghị quyết áp dụng "mọi biện pháp cần thiết" để bảo vệ hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz.
Bản dự thảo ban đầu trích dẫn Chương VII Hiến chương Liên hợp quốc, trong đó trao cho Hội đồng Bảo an quyền áp đặt các biện pháp từ trừng phạt đến hành động quân sự.
Tuy nhiên, Nga và Trung Quốc - thành viên thường trực Hội đồng Bảo an - đã phản đối ngôn ngữ trong nghị quyết cho phép hành động quân sự, với lập trường chung rằng trọng tâm nên là chấm dứt xung đột, không phải mở rộng các nhiệm vụ an ninh hàng hải.
Dự thảo nghị quyết đã được sửa đổi nhiều lần. Các nhà ngoại giao cho biết cuộc bỏ phiếu hiện đã bị hoãn đến tuần sau và chưa có ngày cụ thể được công bố.
Dù hai phiếu phủ quyết của Nga và Trung Quốc không trực tiếp mở lại eo biển Hormuz, động thái cũng đã khẳng định vị thế và định hướng chiến lược của hai nước, đồng thời phủ nhận cơ sở pháp lý mà Mỹ và các nước vùng Vịnh đang tìm kiếm tại Liên hợp quốc.
