Nhiều học sinh ở Nhật Bản đang mất đi hứng thú đến trường - Ảnh: East Asia Forum
Khảo sát của Bộ Giáo dục Nhật Bản công bố năm 2025 chỉ ra hơn 350.000 học sinh tiểu học và trung học cơ sở đã nghỉ học kéo dài trong năm học 2024, và con số này đã tăng liên tục trong 12 năm.
Tại tỉnh Miyagi, hiện tượng này đã trở nên quen thuộc khi mỗi lớp tiểu học có trung bình 1 - 2 em vắng học thường xuyên, trong khi ở trung học cơ sở là 2 - 3 em.
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là mối quan hệ với bạn bè. Theo một cuộc khảo sát do Bộ Giáo dục Nhật Bản tiến hành, hơn 25% học sinh cho biết việc bị bắt nạt hoặc căng thẳng trong quan hệ bạn bè là lý do khiến các em bắt đầu không muốn đến trường.
Minato, một học sinh trung học cơ sở ở Miyagi, cảm thấy nhẹ nhõm khi không còn phải đến trường. Sau thời gian dài bị xúc phạm và cô lập bởi bạn bè trong lớp, em đã rơi vào khủng hoảng tinh thần nghiêm trọng và từng cố gắng tự tử nhưng bất thành.
Không chỉ dừng lại ở bắt nạt, áp lực phải hòa nhập cũng khiến nhiều học sinh kiệt sức. Ria, một học sinh khác, luôn cố gắng giữ hình ảnh vui vẻ và hòa đồng, nhưng việc phải liên tục "đọc" cảm xúc của bạn bè và duy trì các mối quan hệ đã khiến em suy sụp. Cuối cùng, em không còn đủ năng lượng để quay lại lớp học.
Ngoài ra, mối quan hệ với giáo viên cũng là yếu tố quan trọng. Gần 40% học sinh được tổ chức phi lợi nhuận Tayona Manabi Project khảo sát cho biết các em sợ giáo viên hoặc cảm thấy không hòa hợp với thầy cô của mình.
Với Maki, chỉ một giọng nói lớn hay những yêu cầu nhỏ trong lớp cũng đủ tạo ra áp lực tâm lý kéo dài, khiến em dần xa rời trường học.
Bên cạnh yếu tố con người, chính cấu trúc cứng nhắc của hệ thống giáo dục tại Nhật Bản cũng là nguyên nhân. Nhiều học sinh cảm thấy việc học lặp lại, thiếu linh hoạt khiến các em chán nản.
Các chuyên gia cho rằng những áp lực này thường tích tụ âm thầm và khó nhận biết, khiến nhiều học sinh dần rời xa lớp học mà không có dấu hiệu rõ ràng ban đầu.
Thực trạng này đặt ra câu hỏi về khả năng thích ứng của hệ thống giáo dục Nhật Bản, cũng như nhu cầu cấp thiết phải tạo ra môi trường học tập linh hoạt, thấu hiểu và phù hợp hơn với từng cá nhân học sinh.
