Dữ liệu cho thấy ít tàu thuyền hoạt động ở eo biển Hormuz vào sáng 8-4, sau khi Mỹ và Iran thông báo ngừng bắn trong hai tuần - Ảnh: CNN/MarineTraffic
"Thỏa thuận ngừng bắn là bước đi cần thiết đầu tiên, nhưng không có nghĩa là hoạt động vận tải thương mại sẽ lập tức trở lại bình thường trên các tuyến hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz" - ông Charlie Brown, cố vấn cấp cao chuyên theo dõi "đội tàu bóng tối" tại Tổ chức ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân (UANI) và là cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nhận định.
Ông Brown nói: "Các chủ tàu vẫn đang chờ hướng dẫn có thẩm quyền từ các kênh an ninh hàng hải, quốc gia treo cờ tàu, và đặc biệt là các công ty bảo hiểm rủi ro chiến tranh trước khi đưa tàu quay lại eo biển".
"Tín hiệu thực sự cần theo dõi là 'những bên tiên phong' - các tàu đầu tiên sẵn sàng thử nghiệm tuyến đường này. Nếu những chuyến quá cảnh đó diễn ra an toàn, niềm tin sẽ nhanh chóng được xây dựng, và nhóm đông hơn đang trong trạng thái chờ đợi sẽ nhanh chóng nối bước" - ông Brown bình luận.
Kể từ khi xung đột nổ ra giữa Mỹ, Israel với Iran hôm 28-2, Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu gần eo biển Hormuz, tuyến đường nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, theo Đài CNN.
Việc Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz trong gần sáu tuần qua đã làm tắc nghẽn nguồn cung dầu thô ra thế giới và đẩy giá dầu tăng vọt.
Sáng 8-4, Ngoại trưởng Iran cho biết "việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật".
Hãng tin Tasnim của Iran đưa tin Iran và Oman sẽ thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần.
Chuyện gì xảy ra với Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ?
Hai trong số các yêu cầu mà Iran đưa ra - nêu trong tuyên bố của Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran - đang làm dấy lên những câu hỏi về sự hiện diện tiếp tục của Hải quân Mỹ tại Trung Đông.
Thứ nhất, Iran muốn thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz. Thứ hai, Iran muốn lực lượng chiến đấu của Mỹ rút khỏi khu vực.
Câu hỏi đặt ra là liệu các khoản phí này có áp dụng đối với tàu chiến hay không?
Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ đặt trụ sở tại Bahrain, bên trong vịnh Ba Tư. "Nếu phải trả phí, rõ ràng điều đó sẽ làm suy giảm khả năng tiếp cận quân sự của Mỹ tới vịnh Ba Tư" - ông Collin Koh, nghiên cứu viên tại Trường Nghiên cứu quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, nhận định.
