Nhu cầu thực tế khó thay đổi, giải pháp nào để tiết kiệm năng lượng hiệu quả?

Phát biểu tại tọa đàm, nhà báo Trần Xuân Toàn - Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ - nhận định câu chuyện năng lượng đang thật sự nóng theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Thay đổi thói quen để thích ứng

Ông Toàn nhận định thông tin về nhiên liệu, năng lượng rất nóng trong thời gian qua và được nhiều người quan tâm. Ảnh hưởng của xung đột Trung Đông khiến giá nhiên liệu "nhảy múa", tác động tới toàn cầu lẫn Việt Nam chúng ta.

Thêm vào đó, nước ta đang vào cao điểm nắng nóng, nhiệt độ cao từ Bắc đến Nam với nền nhiệt cao nhất có nơi hơn 40 độ C và kéo dài nhiều ngày khiến nhu cầu sử dụng điện tăng vọt.

"Cảm nhận cá nhân của tôi nhu cầu sử dụng điện những ngày qua rất lớn từ sản xuất đến sinh hoạt. Một ví dụ thực tế là trên đường phố xe xanh tràn ngập, người dân chuyển từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện. Từ thực tế đó có thể thấy nhu cầu sử dụng điện tăng rất nhiều", nhà báo Xuân Toàn phân tích.

Ông Toàn cho rằng không phải chờ cảnh báo, nhiều doanh nghiệp cũng đã chủ động để có các giải pháp tiết kiệm như lắp điện mặt trời áp mái, ứng dụng công nghệ tiết giảm (thay đèn led tiết kiệm, điều chỉnh máy lạnh ở nhiệt độ lý tưởng, hạn chế quá thấp).

"Tôi thấy một số nơi còn hạn chế mặc áo vest và cà vạt để giảm sử dụng thiết bị làm mát, đây cũng là một phương pháp hay. Đối với hộ gia đình nhiều người cũng đã thay đổi thói quen, áp dụng nhiều giải pháp trong nấu nướng, sinh hoạt…", ông Toàn chia sẻ.

Cũng theo ông Toàn, trước thực tế đó chúng ta cần tính toán sao để tiết kiệm năng lượng nói chung và điện nói riêng hiệu quả, tạo nguồn lực phát triển.

Nhu cầu tăng cao là câu chuyện thực tế và chắc chắn diễn ra, do đó tọa đàm sẽ phải tập trung vào các nhóm giải pháp từ sản xuất đến tiêu dùng. Qua đó giúp người dân có thông tin để áp dụng vào thực tế, giải được bài toán tiết kiệm điện hiệu quả.

Các giải pháp được các cơ quan quản lý, chuyên gia chia sẻ sẽ là cơ sở để cơ quan truyền thông tham khảo và truyền tải lên các ấn phẩm đến bạn đọc.

Nắng nóng kích hoạt làn sóng tiêu thụ điện

Trao đổi về diễn biến nhu cầu điện trên địa bàn TP.HCM, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), cho biết lượng điện tiêu thụ của cả hộ dân lẫn doanh nghiệp đang gia tăng đáng kể, đặc biệt dưới tác động của đợt nắng nóng kéo dài trong những tuần gần đây.

Cùng với mức tăng về công suất, sản lượng điện tiêu thụ lũy kế cũng đạt khoảng 190 triệu kWh, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Riêng mức tăng trưởng sản lượng điện ước khoảng 60%, cho thấy áp lực tiêu thụ điện đang gia tăng rõ rệt.

Phân tích sâu hơn, ông Kiên cho rằng yếu tố thời tiết là nguyên nhân then chốt dẫn đến đợt tăng trưởng đột biến này. 

Nếu trong giai đoạn tháng 1 và tháng 2, nhu cầu điện vẫn ở mức tương đối ổn định, thì từ khoảng ngày 20-3, khi TP.HCM bước vào cao điểm nắng nóng, sản lượng điện bắt đầu tăng mạnh.

Công suất tiêu thụ điện cũng ghi nhận mức nhảy vọt, phản ánh rõ nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như máy lạnh, quạt điện, tủ đông và các thiết bị gia dụng khác tại khu dân cư tăng cao. Điều này kéo theo sức ép lớn hơn lên hệ thống điện trong các khung giờ cao điểm.

Dữ liệu sơ bộ cho thấy tăng trưởng tiêu thụ điện hiện tập trung chủ yếu ở hai nhóm chính là khu vực dân cư và khối sản xuất. Đây được xem là hai trụ cột quyết định tổng cầu điện năng của thành phố trong giai đoạn hiện nay.

Ngành điện củng cố nguồn cung

Theo ông Thạch, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm sắp tới, với nhu cầu sử dụng điện tăng, sẽ đặt ra yêu cầu ngày càng cao trong việc đảm bảo cung ứng điện an toàn và bền vững.

Số liệu cho thấy để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của đất nước, nhu cầu điện năng của các ngành kinh tế ghi nhận tăng trưởng thấy rõ. Ngành công nghiệp - xây dựng, khu vực tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng, chiếm 53,4% cơ cấu tiêu thụ điện trong 3 tháng đầu năm, tăng 8,49% so với cùng kỳ.

Khu vực dân cư trong 3 tháng đầu năm chiếm 32,6% cơ cấu tiêu thụ điện. Chịu ảnh hưởng lớn của yếu tố thời tiết, nhu cầu của khu vực này dự kiến sẽ tăng mạnh trong cao điểm mùa khô, nắng nóng.

Cơ cấu tiêu thụ điện cũng cho thấy lĩnh vực thương mại, dịch vụ và du lịch tuy chiếm tỉ trọng nhỏ hơn nhưng cũng đang có tốc độ tăng trưởng khá cao 9,76%, cho thấy xu hướng phục hồi của ngành kinh tế này.

Ngoài ra, khu vực miền Bắc được ghi nhận có mức tăng trưởng về nhu cầu điện cao hơn bình quân cả nước, với 11%, tiếp đến là miền Trung và miền Nam.

"Trong quý 1-2026, hệ thống điện cơ bản vận hành ổn định, các chỉ tiêu kỹ thuật được cải thiện, tỉ lệ tổn thất điện năng tiếp tục giảm.

Tuy nhiên, đây mới là giai đoạn đầu năm, chưa phản ánh đầy đủ được áp lực cung ứng điện trong các tháng cao điểm sắp tới", ông Thạch nhấn mạnh.

Ngành điện dự báo hệ thống điện trong năm 2026 sẽ gặp nhiều thách thức, với tăng trưởng về nhu cầu điện mất cân đối theo vùng miền và giá nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện ảnh hưởng từ biến động của thị trường năng lượng quốc tế.